علی دارابی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا در پاسخ به این پرسش که با توجه به اینکه شما مدتی رئیس سیما بودید نظر رهبر شهید درباره نحوه پرداختن به موضوعات فرهنگی و ساخت آثار در جلسات خصوصی چگونه بود، اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب همواره بر پرهیز از «گلدرشتگویی» در نمایش ارزشها تاکید داشتند. ایشان با اشاره به یک اثر سینمایی، الگوی نمایش هنرمندانه مفاهیم دینی را تبیین کردند. در آن فیلم، قهرمان داستان که شخصیتی محبوب و خیرخواه بود، در سکانس پایانی به شکلی بسیار ظریف و بدون تکلف، با پوشیدن لباس مذهبی وارد کلیسا میشود؛ این دقیقاً همان رویکردی است که ایشان برای نمایش نمادهای ارزشی مانند نماز در سریالها توصیه کردند؛ یعنی نمایش ارزش در بطن شخصیت و داستان، نه به صورت مستقیم و طولانی که منجر به ایجاد مقاومت یا ضد تبلیغ در مخاطب شود.
بخش اول مصاحبه ایرنا با قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی را میتوانید اینجا مطالعه کنید.
دارابی با توجه به نگاه لطیف رهبر معظم انقلاب به مفاهیم اخلاقی، به نقد ایشان بر نحوه نمایش «توبه» در آثار رسانهای اشاره کرد و افزود: رهبر شهید همواره تاکید داشتند که در بازنمایی مفاهیمی نظیر توبه، نباید به دنبال لجنمال کردن گذشته شخصیتها بود، بلکه باید توبه و بازگشت به مسیر حق را با زیبایی و ظرافت به تصویر کشید.
اصلاح روایتهای تاریخی؛ ضرورت بازنمایی حقایق دوره پهلوی
معاون اسبق سیما اظهار کرد: رهبر درباره دوره قاجار و پهلوی فرمودند، پهلویها برای آنکه خودشان را خوشنام جلوه دهند تا توانستند قاجاریه را تخریب کردند، شما در صدا و سیما در حوزه پهلوی کار کنید، ایشان معتقد بودند که برای بازنمایی دقیق تاریخ، رسانه نباید تنها به دوران قاجار بسنده کند، بلکه باید با نگاهی پژوهشمحور، به دوره پهلوی نیز بپردازد تا حقایق آن دوران برای نسلهای جدید روشن شود.
دارابی با اشاره به آسیبهای وارده به آثار تاریخی نظیر کاخ گلستان در کنار ساختوسازهای مدرن، تاکید کرد: نگاه رهبری، محرک اصلی تولید آثار تاریخی با کیفیت بوده است. در راستای این توصیه، آثاری همچون معمای شاه، کلاه پهلوی، انقلاب زیبا، در چشم باد و سرزمین کهن برای معرفی دوره پهلوی ساخته شد.
وی افزود: ایشان همچنین بر ساخت مستند و سریالهای فاخر برای حوزه دفاع مقدس و ایران تاکید داشتند. مستند «ایرانگرد» اثر جواد قارایی، سریال «شوق پرواز» با محوریت شهید عباس بابایی و مستند ارزشمند «آخرین روزهای زمستان» با موضوع زندگی شهید حسن باقری و آثار «وضعیت سفید»، «کیمیا»، «مختارنامه» و «تبریز در مه» از دستاوردهای حوزه رسانه در راستای توجه به رهنمودهای مقام معظم رهبری هستند.
تولید آثار فاخر و موسیقی ماندگار؛ مطالبه رهبر که محقق نشد
قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی در پاسخ به این پرسش که آیا کاری بود که رهبر شهید دوست داشت انجام شود و به سرانجام نرسید، توضیح داد: یکی از مطالبات و دغدغههای همیشگی رهبر معظم انقلاب در حوزه موسیقی، تولید آثار کیفی و فاخر بود که به زمزمه مردم در هر کوی و برزن تبدیل شود اما این مطالبه تاکنون برآورده نشده است، با وجود تلاشها این حوزه همچنان نیازمند تقویت است، دستگاههای فرهنگی و رسانهای باید با جدیت بیشتری به دنبال حل این چالش باشند.
دارابی در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه آیا درباره تولید اثری خاص مانند سریال یا فیلم به صورت مستقیم نظر رهبری پرسیده شده است، کدام اثر، اظهار کرد: بله دهه ۹۰ مسعود جعفریجوزانی کارگردان از من درخواست کرد از رهبری بپرسم از بین دو سریال «کوروش کبیر» و «پوریای ولی» که قصد دارد، بسازد کدام در اولویت اول باشد. بنده از او اجازه خواستم اول من نظر بدهم و نظر رهبری را هم جویا شوم، بعد گفتم معتقدم هر دو مهم است اما با توجه به شرایط، جامعه به فتوت و جوانمردی نیاز دارد و به نظر بنده سریال «پوریای ولی» اولویت دارد، نظر حضرت آقا را هم در این خصوص پرسیدم نظر ایشان هم دقیقا با بنده یکی بود. هنگامی که پاسخ رهبر را به جعفریجوزانی دادم چون پاسخ آقا دقیقا مانند سخن من بود، او گفت که شما حرفهای خود را به آقا منتقل کردی، گفتم نه من امانتداری کردم.
وی اضافه کرد: رهبر معظم انقلاب بسیار دوست داشتند سریال «پوریای ولی» ساخته شود اما با پایان دوره بنده و تغییر مدیر صداوسیما این اثر هرگز ساخته نشد، سریال «خواجه نصیرالدطوسی» که قرار بود توسط محمدحسین لطیفی و با مشاوره علیاکبر ولایتی ساخته شود و ما کلی برای آن وقت گذاشتیم هم به سرنوشت فیلم پوریای ولی گرفتار شد.
توصیههای رهبر شهید برای ۴۰ سالگی انقلاب
معاون اسبق سیما گفت: در سال ۱۳۹۵ هم به اتفاق رئیس وقت سازمان و پنج نفر از معاونان خدمت رهبر شهید رسیدیم، من در آن جلسه عرض کردم که دو سال دیگر انقلاب اسلامی به ۴۰ سالگی میرسد و ما در زمینه پرداختن به دستاوردهای ۴۰ سالگی انقلاب کار جدی انجام ندادهایم. ایشان بلافاصله فرمودند: مقدمهاش کیست؟ خود شما هستید، در رادیو و تلویزیون باید کار کنید البته دستگاههای دیگر هم باید کار کنند.
دارابی افزود: رهبر شهید در ادامه چند نکته کلیدی را متذکر شدند، نخست آنکه فرمودند: فقط رادیو و تلویزیون نیست، اگرچه رادیو و تلویزیون مهمترین است دیگر آنکه کارهایتان را جمع نکنید برای دهه فجر کارتان را در طول سال و به تدریج انجام دهید تا بتواند در افکار عمومی نفوذ کند. همچنین کارهایتان باید مستند، علمی، باورپذیر و در عین حال جذاب و مخاطبپسند باشد.
وی تاکید کرد: ببینید این کلیدواژهها چقدر امروزی است؛ در حالی که ما از سال ۱۴۰۵ صحبت میکنیم، این توصیهها مربوط به سال ۱۳۹۵ و ۱۰ سال پیش است، نکته جالب آنکه دو سال دیگر ۵۰ سالگی انقلاب اسلامی را در پیشرو داریم.
تذکر درباره قرائت صحیح نماز و زبان فارسی
قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی درباره یکی از جذابترین خاطرات خود از رهبر شهید، گفت: در یکی از ملاقاتها که با حضور ضرغامی و چند تن از مدیران سازمان خدمت ایشان بودیم، رهبر شهید بر درستخوانی زبان فارسی بسیار تاکید داشتند و تذکر دادند که آیات قرآن و روایات نباید غلط خوانده شود، برخی از گویندگان در بخش خبر و سایر برنامهها متون را غلط میخوانند، پس از این تذکر یک دوره آموزشی برای مجریان و گویندگان خبر راهاندازی کردیم.
دارابی ادامه داد: رهبر شهید در همان دیدار به ضرغامی فرمودند: «بعضی از برنامهها یا خبرهایی که در رادیو و تلویزیون شنیده یا دیده میشود، انگار عقلی پشت این برنامه نیست. باید بیننده احساس کند که عقل و خردی پشت این برنامه است.» این جمله بیانگر یک اصل مهم محتوایی است، ما گاهی برخی تذکرات را از طریق دفتر مقام معظم رهبری دریافت میکردیم، اما در مواردی توصیههای شخص رهبر شهید بهطور مستقیم مطرح میشد.
تذکر درباره پخش اذان و قرائت نماز
معاون اسبق سینما اظهار کرد: یک روز پس از پخش نماز از تلویزیون، رهبر معظم انقلاب به رئیس سازمان تذکر دادند که باید بر قرائت صحیح نماز در پخشهای تلویزیونی مراقبت شود.
دارابی درباره مناظرههای انتخاباتی نیز گفت: همانطور که به یاد دارید، مناظرههای انتخاباتی نقش مهمی در شور و هیجان انتخابات داشت، ما پس از سال ۸۸ گزارش عملکرد این برنامه را به رهبر ارائه دادیم. ایشان فرمودند، «این مناظرهها کار بسیار خوبی است، اما چرا فقط در ایام انتخابات، در طول سال این کار را انجام دهید.» به دنبال این توصیه، برنامه مناظره عصر جمعهها در شبکه یک را راهاندازی کردیم. در دوره معاونت من، برنامه مناظره عصر جمعهها یکی از بخشهای ثابت شبکه یک بود و همچنین برنامههای متعدد مناظرهای همچون «دیروز، امروز، فردا» را داشتیم.
ضرورت ثبت تاریخ شفاهی
قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی با توجه به اهمیت ثبت خاطرات مسئولان از دوران تعامل با رهبر شهید، گفت: بیان خاطرات و تجربههایی که با رهبر شهید داشتیم، مجالی جداگانه میطلبد و واقعاً باید کتابی در این زمینه نوشته شود، بهویژه در دورههای انقلاب، جهاد سازندگی و شورای هماهنگی تبلیغات، خاطرات بسیار زیادی از رهبر شهید دارم که امیدوارم فرصتی فراهم شود و اگر عمری بود، اینها را به کتاب تبدیل کنم تا برای نسل جوان باقی بماند. تاریخ شفاهی که در سینه ماست، حافظه تاریخی و حافظه جمعی ملت است. اگر این خاطرات به کتاب تبدیل شود و در اختیار مردم و جوانان قرار گیرد، به تاریخ این کشور تبدیل خواهد شد.
