در حالی که بسیاری از دانشآموزان پایه نهم این روزها خود را برای انتخاب رشته آماده میکنند، دغدغههایی مانند علاقه، استعداد، آینده شغلی، فشار خانواده و نگاه جامعه همچنان بر تصمیمگیری آنان سایه انداخته است. ایسنا در گفتوگو با یک روانشناس و سه دانشآموز رشتههای مختلف، این موضوع را از زوایای گوناگون بررسی کرده است.
انتخاب رشته نباید قربانی فشار خانواده و کمالگرایی شود
شبنم محشونی، دکترای روانشناسی تربیتی، در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر اینکه دانشآموزان نباید انتخاب رشته را بر اساس ترس از قضاوت دیگران یا فشار خانواده انجام دهند، اظهار کرد: مهمترین معیار در انتخاب رشته، شناخت استعداد، علاقه، توانایی و شخصیت فرد است. دانشآموزان باید پیش از تصمیمگیری درباره رشتهها و مشاغل مختلف تحقیق کنند، با افرادی که در آن حوزه تحصیل یا فعالیت کردهاند گفتوگو داشته باشند و در صورت امکان از روانشناس یا مشاور متخصص نیز کمک بگیرند.
وی با اشاره به دلایل اضطراب دانشآموزان در آستانه انتخاب رشته گفت: بخش عمده این اضطراب ناشی از فشار خانواده، اطرافیان و مقایسه شدن با دیگران است. بسیاری از نوجوانان در فضایی رشد کردهاند که همواره از آنها انتظار بهترین بودن وجود داشته و همین کمالگرایی باعث میشود تصور کنند تنها برخی رشتهها، بهویژه پزشکی یا مهندسی، ارزشمند هستند و میتوانند آینده موفقی برای آنها رقم بزنند.
وی افزود: تجربه کاری من نشان میدهد دانشآموزانی که با شناخت استعدادها و علایق خود مسیرشان را انتخاب کردهاند، حتی اگر وارد رشتههای هنری شده باشند، رضایت و موفقیت بیشتری را تجربه کردهاند. در مقابل، افرادی نیز بودهاند که تنها برای جلب رضایت خانواده وارد مسیری شدهاند که در نهایت به سالها پشت کنکور ماندن منجر شده و نتیجه رضایت بخشی برایشان نداشته است.
محشونی با تأکید بر ضرورت کاهش کمالگرایی در نوجوانان اظهار کرد: انتخاب رشته باید متناسب با استعداد و تواناییهای فرد باشد، نه براساس انتظارات دیگران. استعدادیابی و دریافت مشاوره تخصصی میتواند به دانشآموزان کمک کند با آرامش بیشتری مسیر آینده خود را انتخاب کنند.
وی درباره نقش علاقه، استعداد و شخصیت در انتخاب رشته نیز گفت: این عوامل باید در اولویت قرار گیرند، اما متأسفانه بسیاری از نوجوانان برای جلب رضایت خانواده وارد رشتهای میشوند که علاقهای به آن ندارند. در نتیجه، سالها زمان و هزینه صرف تحصیل در رشتهای میشود که در نهایت هیچ ارتباطی با مسیر شغلی و زندگی آنها پیدا نمیکند.
وی ادامه داد: بارها با افرادی مواجه شدهام که پس از پایان تحصیل، برای کسب درآمد به سراغ علاقه واقعی خود، مانند فعالیتهای هنری، رفتهاند. چنین انتخابهایی علاوه بر اتلاف وقت و هزینه، اعتمادبهنفس فرد را نیز کاهش میدهد، زیرا تصور میکند توانایی لازم را ندارد، در حالی که تنها استعدادش در مسیر درستی قرار نگرفته است.
این روانشناس با بیان اینکه خانوادهها باید به جای تحمیل نظر، نقش حامی و همراه را ایفا کنند، اظهار کرد: والدین بهتر است فرزند خود را با فضای واقعی رشتهها و مشاغل آشنا کنند و امکان گفتوگو با دانشجویان و شاغلان آن حوزه را برای او فراهم کنند تا انتخابی آگاهانه داشته باشد. نوجوان باید احساس کند خانواده در هر شرایطی از او حمایت میکند، نه اینکه تصمیمی از پیش برای او گرفته شده باشد.
وی افزود: گاهی حتی اگر پیشنهاد والدین درست باشد، شیوه نادرست بیان آن باعث میشود نوجوان از روی لجبازی مسیر دیگری را انتخاب کند؛ بنابراین گفتوگو و همراهی، بسیار مؤثرتر از اجبار و تحمیل نظر است.
محشونی درباره دانشآموزانی که پس از انتخاب رشته احساس میکنند تصمیم اشتباهی گرفتهاند نیز گفت: اشتباه در انتخاب، پایان راه نیست و همه افراد ممکن است در مقطعی از زندگی تصمیم نادرستی بگیرند. مهم این است که پس از آگاهی از اشتباه، از یک متخصص کمک بگیرند و مسیر مناسب خود را پیدا کنند.
وی تأکید کرد: خانوادهها در چنین شرایطی نباید فرزند خود را سرزنش یا تحقیر کنند. بیان جملاتی مانند «تو همیشه اشتباه میکنی» یا «هیچوقت نمیتوانی تصمیم درست بگیری» عزتنفس نوجوان را تضعیف میکند، در حالی که والدین باید این اطمینان را به فرزند خود بدهند که در اصلاح مسیر نیز همراه او خواهند بود.
وی در پایان گفت: انتخاب رشته تصمیمی مهم است، اما غیرقابل جبران نیست. آنچه اهمیت دارد، تصمیمگیری آگاهانه، شناخت تواناییها و دوری از تأثیر قضاوت دیگران است تا دانشآموز بتواند مسیر متناسب با استعداد و آینده شغلی خود را انتخاب کند.
گرافیک؛ تلفیق هنر، خلاقیت و مهارت
زهرا محمدزاده، هنرجوی پایه دهم رشته گرافیک، در گفتوگو با ایسنا درباره دلیل انتخاب این رشته اظهار کرد: گرافیک یکی از شاخههای هنرهای تجسمی است که از طریق رنگ، نماد و ترکیببندیهای بصری با مخاطب ارتباط برقرار میکند. از آنجا که به فعالیتهای هنری علاقه داشتم و احساس میکردم در این زمینه استعداد و توانایی دارم، این رشته را برای ادامه تحصیل انتخاب کردم.
وی با بیان اینکه رشته گرافیک در دو شاخه فنیوحرفهای و کاردانش ارائه میشود، گفت: هر یک از این دو شاخه رویکرد آموزشی متفاوتی دارند. در هنرستانهای فنیوحرفهای، آموزشهای نظری و عملی بهگونهای طراحی شده است که هنرجویان را برای ادامه تحصیل در دانشگاه و شرکت در کنکور هنر آماده میکند، اما در شاخه کاردانش، تمرکز بیشتر بر آموزشهای عملی، مهارتآموزی و ورود سریعتر به بازار کار است.
وی درباره ارتباط آموزشهای این رشته با بازار کار نیز اظهار کرد: آموزشهای گرافیک میتواند زمینه ورود هنرجویان به بازار کار را فراهم کند. برای مثال، اکنون میتوانم با خلق آثار هنری مانند نقاشی با آبرنگ روی بوم و فروش آنها فعالیت حرفهای خود را آغاز کنم.
وی یکی از چالشهای تحصیل در این رشته را کمبود امکانات و خدمات مشاورهای عنوان کرد و گفت: در برخی هنرستانها مشاور هدایت تحصیلی حضور ندارد و امکانات کارگاهی نیز به اندازه کافی فراهم نیست که این موضوع میتواند بر کیفیت آموزش تأثیر بگذارد.
وی با بیان اینکه اگر دوباره فرصت انتخاب رشته داشته باشد، باز هم گرافیک را انتخاب خواهد کرد، افزود: گرافیک رشتهای است که هنر و فناوری را در کنار هم قرار میدهد و امکان خلق پیامهای بصری زیبا، خلاقانه و اثرگذار را فراهم میکند؛ به همین دلیل همچنان این مسیر را انتخاب میکنم.
محمدزاده در پایان به دانشآموزان پایه نهم توصیه کرد: پیش از انتخاب این رشته، علاقه، استعداد و تواناییهای خود را در زمینه فعالیتهای هنری، عملی و فنی بسنجند. داشتن تمرکز، خلاقیت و تفکر خلاق از مهمترین ویژگیهایی است که میتواند به موفقیت در رشته گرافیک کمک کند.
حسابداری؛ فراتر از کلیشههای رایج
صبا تقیزاده، دانشآموزی که پایه دهم رشته حسابداری را به پایان رسانده است، در گفتوگو با ایسنا درباره دلیل انتخاب این رشته اظهار کرد: علاقه به کار با اعداد، محاسبات و مسائل مالی، در کنار بازار کار مناسب، مهمترین عواملی بود که باعث شد حسابداری را برای ادامه تحصیل انتخاب کنم. احساس میکنم این رشته علاوه بر فرصتهای شغلی، با روحیات و علایق من نیز سازگار است.
وی درباره تصور خود از این رشته پیش از ورود به هنرستان گفت: یکی از ویژگیهای مثبت حسابداری این است که درسهای عملی در آن نسبت به دروس تئوری بیشتر است و از نظر من همین موضوع یکی از مهمترین مزیتهای این رشته به شمار میرود. البته واقعیت رشته تا حدودی با تصور اولیهام مطابقت داشت و میتوانم بگویم حدود ۵۰ درصد آنچه انتظار داشتم، محقق شد.
تقیزاده با اشاره به یکی از چالشهای این رشته افزود: به نظر من هنوز ارزش و جایگاه رشتههایی مانند حسابداری در جامعه به اندازه رشتههای پزشکی و مهندسی شناخته نشده و این نگاه باید اصلاح شود، زیرا بسیاری از رشتههای مهارتی نیز فرصتهای شغلی و آینده مناسبی دارند.
وی درباره اینکه اگر دوباره فرصت انتخاب رشته داشته باشد چه تصمیمی میگیرد، گفت: بدون تردید باز هم حسابداری را انتخاب میکنم، زیرا به کار با اعداد، محاسبات، مسائل مالی و مدیریت پول علاقه دارم و از فعالیت در این حوزه لذت میبرم.
وی در پایان به دانشآموزان پایه نهم توصیه کرد: اگر به حساب و کتاب، محاسبات مالی و فعالیت در این حوزه علاقه دارید و احساس میکنید این رشته با شخصیت و تواناییهایتان هماهنگ است، برای انتخاب حسابداری تردید نکنید. انتخاب رشته باید بر اساس شناخت تواناییها و علایق واقعی هر فرد انجام شود.
ریاضی سخت است، اما مسیر آینده را روشنتر میکند
نسترن حسنزاده، دانشآموزی که پایه دهم رشته ریاضیفیزیک را به پایان رسانده است، در گفتوگو با ایسنا درباره دلیل انتخاب این رشته گفت: از همان ابتدا برای آینده شغلی خود هدف مشخصی داشتم و احساس میکردم رشته ریاضیفیزیک بهترین مسیر برای رسیدن به آن است؛ به همین دلیل این رشته را انتخاب کردم.
وی درباره تصور خود از این رشته پیش از انتخاب آن اظهار کرد: اگر امروز دوباره فرصت انتخاب رشته داشته باشم، باز هم ریاضیفیزیک را انتخاب میکنم، زیرا معتقدم این انتخاب نسبت به سایر رشتهها منطقیتر است. در زمان انتخاب رشته، تنها علاقه ملاک تصمیمگیری نبود، بلکه به این فکر کردم که کدام مسیر میتواند مرا به موفقیتی که در ذهن دارم برساند. علاقه اهمیت دارد، اما آینده شغلی و نتیجهای که یک رشته برای فرد رقم میزند نیز نباید نادیده گرفته شود.
وی ادامه داد: برای مثال، با وجود اینکه برخی دروس رشته تجربی ممکن است سادهتر از ریاضی باشد، رقابت بسیار سنگین این رشته باعث میشود حتی با تلاش فراوان نیز نتیجه نهایی قابل پیشبینی نباشد. از سوی دیگر، رشته انسانی نیز با اهداف شغلی که برای خودم ترسیم کرده بودم همخوانی نداشت؛ بنابراین ریاضیفیزیک بهترین انتخاب برای من بود.
حسنزاده درباره چالشهای سال نخست تحصیل در این رشته نیز گفت: یکی از مشکلاتی که با آن مواجه شدم، نداشتن معلم هندسه تا نیمه سال تحصیلی بود و ناچار شدم این درس را بهصورت خودخوان مطالعه کنم. همین موضوع باعث شد علاقهام به هندسه کمتر شود. در مجموع، دروس رشته ریاضی دشوارتر از بسیاری از رشتههای دیگر است، اما از آنجا که تعداد داوطلبان آن کمتر است، با تلاش و پشتکار میتوان با اطمینان بیشتری به اهداف تحصیلی و شغلی رسید.
وی در پایان خطاب به دانشآموزان پایه نهم توصیه کرد: به حرف کسانی که میگویند درس خواندن آیندهای ندارد، توجه نکنید. پیش از انتخاب رشته، تنها به علاقه یا درآمد یک شغل فکر نکنید، بلکه علاقه، توانایی، روحیه و شرایط آن شغل را در کنار آینده آن بسنجید. هر رشتهای سختیهای خودش را دارد و انتخاب رشته جای آزمون و خطا نیست. اگر با شناخت و آگاهی تصمیم بگیرید و در مسیر خود استمرار داشته باشید، احتمال موفقیتتان بسیار بیشتر خواهد بود. برای همه دانشآموزان آرزوی موفقیت دارم.
معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش آذربایجان شرقی اعلام کرد؛
صدور نمونبرگ هدایت تحصیلی دانشآموزان پایه نهم آذربایجان شرقی از ۲۵ تیر ماه
معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش آذربایجان شرقی از صدور نمون برگ هدایت تحصیلی دانشآموزان پایه نهم از ۲۵ تیر ماه خبر داد و گفت: دانشآموزان میتوانند با مراجعه به سامانه «مای مدیو» نمون برگ هدایت تحصیلی خود را دریافت کرده و فرآیند ثبت نام در پایه دهم را بر اساس اولویتهای تعیین شده دنبال کنند.
محمد صادقزاده در گفتوگو با ایسنا با اعلام این خبر اظهار کرد: نمونبرگ هدایت تحصیلی دانشآموزان پایه نهم که در امتحانات خردادماه سال ۱۴۰۵ موفق به کسب نمره قبولی شدهاند، از روز ۲۵ تیر ماه از طریق سامانه «مایمدیو» به نشانی my.medu.ir در دسترس دانشآموزان و اولیای آنان قرار خواهد گرفت.
وی با بیان اینکه هدایت تحصیلی یکی از مهمترین فرآیندهای آموزشی و تربیتی در دوره متوسطه اول است، افزود: هدف از اجرای این برنامه، هدایت دانشآموزان به سمت انتخاب رشتهای متناسب با استعدادها، علایق، توانمندیها و نیازهای جامعه است تا آنان بتوانند با آگاهی بیشتر برای آینده تحصیلی و شغلی خود تصمیمگیری کنند.
صادقزاده با اشاره به نقش مشاوران مدارس در این فرآیند گفت: نتایج هدایت تحصیلی بر اساس مجموعهای از شاخصها از جمله عملکرد تحصیلی، آزمونهای رغبت و توانایی، نظر مشاور، معلمان، دانشآموز و اولیا استخراج میشود و دانشآموزان باید در انتخاب رشته، علاوه بر علاقه، به توانمندیهای فردی و ظرفیتهای پذیرش نیز توجه داشته باشند.
معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش آذربایجان شرقی خاطرنشان کرد: ثبت نام دانشآموزان در مرحله اول بر اساس اولویت «الف» انجام میشود و پس از پایان این مرحله، ثبتنام دانشآموزان دارای اولویت «ب» با توجه به ظرفیت باقیمانده مدارس انجام خواهد شد.
وی همچنین درباره دانشآموزانی که متقاضی ادامه تحصیل در منطقهای غیر از محل دریافت هدایت تحصیلی هستند، خاطرنشان کرد: ثبت نام این دسته از دانشآموزان مطابق ضوابط و با توجه به ظرفیت مدارس منطقه مقصد انجام خواهد شد.
صادقزاده با اشاره به امکان بررسی مجدد درخواست برخی دانشآموزان افزود: دانشآموزانی که شرایط لازم برای ورود به رشته مورد نظر خود را کسب نکردهاند، در صورت وجود ظرفیت و بر اساس ضوابط ابلاغی، میتوانند درخواست بررسی مجدد خود را از طریق مدرسه محل تحصیل پیگیری کنند.
وی در پایان از خانوادهها خواست فرآیند انتخاب رشته را فقط بر مبنای نگاههای مقطعی یا بازار کار انجام ندهند و متنذکر شد: بهرهگیری از ظرفیت مشاوران مدارس، توجه به نتایج هدایت تحصیلی و شناخت دقیق استعدادها و توانمندیهای دانشآموزان، زمینه انتخابی آگاهانه و موفق را فراهم خواهد کرد.به گزارش ایسنا، اگرچه هیچ انتخابی خالی از چالش نیست، اما تصمیمگیری آگاهانه، استفاده از مشاوره تخصصی و گفتوگو با افرادی که این مسیر را تجربه کردهاند، میتواند احتمال انتخابی درستتر را افزایش دهد و از بسیاری از پشیمانیهای آینده جلوگیری کند.
انتهای پیام
