همشهریآنلاین - پروانه بندپی: خیلیها عادت دارند موقع خستگی، گردنشان را بچرخانند و قولنج آن را بشکنند؛ حرکتی که معمولاً با صدای «تق» همراه است و حس سبک شدن گردن و آرامش به فرد میدهد. اما همین عادت ظاهرا ساده و بیضرر میتواند به آسیب رگهای مهم گردن و حتی سکته مغزی منجر شود. اتفاقی که در جوانان و افراد میانسال بیشتر رخ میدهد تا سالمندان. اما آیا واقعا شکستن گردن میتواند باعث سکته مغزی شود؟ چرا و چطور این اتفاق می افتد؟
یک تصور اشتباه رایج درباره گردن
خیلیها تصور میکنند که گردن فقط مجموعهای از استخوان و عضله است. اما گلاره بنیهاشمی، متخصص مغز و اعصاب و نورولوژیست به همشهری میگوید: «دو شریان مهم مهرهای از میان مهرههای گردنی عبور میکنند که وظیفه خونرسانی به مغز را دارند. این رگها موقع چرخش شدید یا کشش ناگهانی گردن تحت فشار قرار میگیرند.»
به گفته این نورولوژیست، «اگر این حرکت بیش از حد یا با فشار زیاد انجام شود، ممکن است لایه داخلی رگ دچار پارگی بسیار کوچکی شود؛ اتفاقی که به آن «دایسکشن عروق گردنی» میگوییم. در این حالت، خون وارد دیواره رگ میشود و ممکن است لخته تشکیل شود. اگر این لخته به سمت مغز حرکت کند یا مسیر خون را مسدود کند، سکته مغزی ایسکمیک رخ میدهد.»
دکتر بنیهاشمی میگوید: «درمجموع یکی از علل کمتر شناختهشده اما مهم در سکته مغزی به خصوص در جوانان، آسیبهای ناشی از ضربه به ناحیه گردن است که شکستن و گرفتن قولنج، یکی از آنها است. البته این اتفاق نادر است و در همه افراد رخ نمیدهد.»
این متخصص مغز و اعصاب این نکته مهم را هم اضافه میکند که «شایعترین عامل بروز سکته مغزی ناشی ازآسیب به عروق گردن، شکستن گردن یا گرفتن قولنج گردن نیست؛ وارد شدن ضربهای ناگهانی به گردن است. مخصوصا در تصادفات خودرو که سر و گردن فرد بهشدت به جلو و عقب پرت میشود.»
بنیهاشمی میگوید: «کلاً نگه داشتن طولانیمدت سر در وضعیت عقب، حرکات ناگهانی گردن یا شکستن و قولنج گرفتن مکرر گردن برای رفع خستگی میتواند خطر آسیب به عروق گردنی را افزایش دهد. تکرار این حرکات در برخی افراد ممکن است باعث پارگی رگهای گردن شود و این پارگی در مواردی به سکته مغزی منجر میشود. البته این اتفاق همان طور که گفتم، در همه افراد رخ نمیدهد و بیشترین موارد گزارششده از رابطه گردن و سکته مغزی، وارد شدن ضربه شدید به گردن مخصوصا در تصادفات رانندگی است.»
رابطه گردن و سکته مغزی در ورزشکاران
برخلاف تصور عمومی، خطر سکته مغزی فقط افراد سالمند را تهدید نمیکند؛ درواقع سکته مغزی ناشی از پارگی دیواره عروق گردن (دایسکشن) بیشتر در جوانان و میانسالان رخ میدهد. درحالیکه شایعترین نوع سکته مغزی در سالمندان معمولا به دلیل تنگ شدن و گرفتگی رگهای مغز بر اثر تجمع چربی در دیواره رگها (تصلب شرایین) اتفاق میافتد.
پزشکان میگویند ورزشکاران هم از این قاعده مستثنی نیستند. در رشتههایی مثل کُشتی، جودو، ژیمناستیک، شیرجه، فوتبال، وزنهبرداری و حتی بدنسازی، حرکات شدید گردن یا ضربه به سر و گردن میتواند احتمال آسیب به شریانها عروق گردن را افزایش دهد. البته وقوع سکته در این افراد همچنان نادر است، اما پزشکان تأکید میکنند که هر درد گردن بعد از ضربه یا حرکت شدید را نباید ساده تلقی کرد.
حتی گزارشهایی وجود دارد که دایسکشن عروق بعد از سرفه شدید، عطسه، تصادفهای خفیف یا حرکات ناگهانی هنگام ورزش رخ داده است؛ موضوعی که نشان میدهد همیشه نمیتوان یک عامل مشخص را مقصر دانست. دکتر بنیهاشمی، نورولوژیست قبلا در این رابطه به همشهری گفته بود: «اگر کسی عطسه یا سرفه شدید کند و همزمان حرکتی ناگهانی و غیرعادی در گردنش انجام دهد، میتواند باعث دایسکشن یا پارگی رگهای گردن شود و پارگی رگ هم میتواند منجر به سکته مغزی شود. البته این مورد بسیار نادر است.»
بیشتر بخوانید؛
- سن سکته مغزی در ایران به زیر ۴۰ سالگی رسید
-
فرد سکته مغزی کرده را با خودروی شخصی به بیمارستان نبرید
-
اگر قلبتان این طور میتپد مستعد سکته مغزی هستید
-
تنهایی چطور باعث سکته مغزی میشود؟
-
میگرن هم باعث سکته مغزی میشود؟
این علائم را جدی بگیرید
برخلاف سکتههای معمول که بیشتر در سالمندان دیده میشوند، دایسکشن عروق گردنی اغلب در افراد ۳۰ تا ۵۰ ساله رخ میدهد و یکی از دلایل مهم سکته مغزی در جوانان است. البته این به معنای مصون بودن سالمندان نیست.
توصیه پزشکان این است که اگر بعد از دستکاری یا چرخش شدید گردن یا ضربه خوردن به گردن دچار سردرد ناگهانی، درد شدید گردن، سرگیجه، دوبینی، اختلال در تکلم، بیحسی یا ضعف یک سمت بدن شدید، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
بنیهاشمی به یک نکته مهم دیگر هم درباره سکته اشاره میکند: «علائم سکته همیشه بلافاصله ظاهر نمیشود. گاهی بین آسیب به عروق گردن و بروز سکته چند ساعت یا حتی چند روز فاصله وجود دارد؛ موضوعی که تشخیص را سخت میکند.»
به جای شکستن قولنج، این موارد را اصلاح کنید
میلیونها نفر در طول زندگی خود گردنشان را میشکنند و هرگز دچار سکته نمیشوند، اما چون پیامد این عارضه میتواند بسیار جدی باشد، انجام عمدی و مکرر حرکات شدید گردن توصیه نمیشود.
اگر در گردنتان اغلب احساس گرفتگی و سنگینی دارید، راهحل آن اصلاح وضعیت نشستن، تقویت عضلات گردن و شانه با ورزش، انجام تمرینهای کششی اصولی، مدیریت استرس، کاهش کار مداوم با تلفن همراه و تبلت و کامپیوتر و احتمالا مراجعه به پزشک یا فیزیوتراپیست است، نه شکستن و گرفتن قولنج گردن. گاهی این عادت ساده میتواند آغاز مجموعه ای از حوادث باشد که پایانش به سکته مغزی ختم شود؛ خطری نادر اما جدی.
