پروانه کُبره: بورس تهران در حالی ششمین روز ریزش خود را پشت سر گذاشت که همچنان خروج پول از تالار شیشهای نیز ادامه دارد. بورس از چهارشنبه هفته گذشته متزلزل ظاهر شده و طی این مدت حدود 26 همت پول حقیقیها از بازار سهام خارج شده است، این در حالی است که بورس تا همین چند هفته قبل با موجی از خوشبینی نسبت به تحولات سیاسی و چشمانداز اقتصادی، وارد مسیر صعودی شده بود. اما اکنون با افزایش نااطمینانیها، فشار فروش و خروج پول بخش زیادی از آن خوشبینی جای خود را به احتیاط داده است. این موضوع باعث شده نوسانات بازار در کوتاهمدت افزایش یابد و بورس وارد فاز حساس و پر ریسکی شود.
دیروز هرچند شاخص کل بار دیگر در محدوده منفی به کار خود پایان داد اما رفتار معاملات نسبت به روزهای ابتدای هفته نشانههایی از کاهش هیجان فروش و حرکت تدریجی بازار به سمت تعادل را به نمایش گذاشت. علاوه بر این مساله شاخص هموزن نیز از محدوده سرخ خارج و وارد مدار صعودی شد. از نگاه برخی فعالان بازار، شرایط معاملات در هفته آینده میتواند بهتر شود و شاهد مرحلهای کمالتهابتر در این بازار باشیم. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که در صورت کاهش ریسکهای سیاسی و تداوم انتشار گزارشهای مناسب شرکتها، از هفته آینده میتوان انتظار چرخش تدریجی معاملات و بازگشت آرامش به تالار شیشهای را داشت؛ هرچند این بازگشت احتمالا از سهام بنیادی و ارزنده آغاز خواهد شد.
بورس طی روزهای اخیر متاثر از چند عامل با فشار فروش مواجه شده است. از یک سو، افزایش نااطمینانیهای سیاسی، انتظارات معاملهگران را تحتتاثیر قرار داده و بخشی از سرمایهگذاران را به سمت رفتارهای محتاطانه هدایت کرده است. از سوی دیگر، رشد قابلتوجه قیمت سهام طی هفتهها و ماههای گذشته باعث شده بسیاری از معاملهگران، افت اخیر را فرصت مناسبی برای شناسایی سود تلقی کنند. همین موضوع، فشار عرضه را در بازار تشدید کرده و روند نزولی شاخصها را وارد ششمین روز متوالی کرده است. با این حال، نکته مهم معاملات دیروز، کاهش شدت عرضهها نسبت به روزهای گذشته بود. هرچند خروج پول حقیقیها همچنان ادامه یافت و بخشی از سرمایه های خرد از بازار سهام خارج شدند، اما در بسیاری از نمادها شاهد افزایش تقاضا و متعادلتر شدن جریان معاملات بودیم. همچنین کاهش صفهای فروش نسبت به روزهای ابتدایی اصلاح، این احتمال را تقویت کرده که بازار به تدریج در حال فاصله گرفتن از فضای هیجانی باشد. در مقابل، بازارهای موازی طی روزهای اخیر مسیر متفاوتی را در پیش گرفتهاند.
افزایش قیمت در بازارهایی مانند ارز، طلا و سکه نشان میدهد بخشی از سرمایههای خرد ممکن است از بازار سهام به سمت داراییهایی حرکت کنند که در دورههای افزایش نااطمینانی، معمولا به عنوان پناهگاه سرمایه شناخته میشوند. این تغییر آرایش سرمایهها، واکنشی طبیعی به افزایش ریسکهای سیاسی و امنیتی ارزیابی میشود. این شرایط باعث شده سرمایهگذاران در کوتاهمدت، حفظ ارزش دارایی را بر پذیرش ریسک بیشتر ترجیح دهند. با وجود این، بسیاری از تحلیلگران معتقدند رفتار بازار سهام را نباید صرفا از دریچه تحولات سیاسی تحلیل کرد. به اعتقاد آنها، بورس پس از رشد قابلتوجه ماههای اخیر، از منظر تکنیکالی نیز به یک دوره اصلاح نیاز داشت و اتفاقات اخیر تنها زمان آغاز این اصلاح را تسریع کرد. از این منظر، ریزشهای چند روز گذشته میتواند بخشی از فرآیند طبیعی استراحت بازار پس از یک دوره رشد پرشتاب باشد.
هرچند فضای معاملات همچنان محتاطانه است، اما کاهش هیجان فروش در جریان معاملات دیروز این امید را ایجاد کرده که معاملات تالار شیشهای در روزهای آینده با تعادل بیشتری دنبال شود. از این رو تا زمانی که وضعیت متغیرهای سیاسی به ثبات نرسند و جریان ورود پول به بازار تقویت نشود، انتظار بازگشت سریع بورس به یک روند صعودی پرقدرت چندان محتمل به نظر نمیرسد. در همین رابطه علیرضا فرشید تحلیلگر بازارهای مالی در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» اظهار کرد: افت بورس در روزهای اخیر تحتتاثیر تغییر ترجیحات سرمایهگذاران رقم خورده است. همزمان با افزایش نااطمینانیها، بخش قابلتوجهی از سهامداران ترجیح دادند؛ سودهای کسبشده را شناسایی کرده و بخشی از سرمایه خود را به بازارهای کمریسکتر مانند طلا و صندوقهای درآمد ثابت منتقل کنند.
او در عین حال تاکید کرد که بهبود نسبی معاملات در آخرین روز هفته میتواند نشانهای از کاهش هیجان فروش باشد و در صورت فروکش کردن تنشها، احتمال بازگشت تدریجی پول به صنایع ارزنده در هفته آینده وجود دارد. این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به تحولات سیاسی هفته گذشته، اظهار کرد: از زمانی که اعلام شد دونالد ترامپ از تفاهمنامه خارج خواهد شد، سطح تنشها در منطقه افزایش یافت و در ادامه نیز درگیریها در خلیج فارس شدت گرفت. این تحولات باعث شد فضای نااطمینانی بر بازارهای مالی حاکم شود و سرمایهگذاران بیش از گذشته نسبت به آینده محتاط شوند.
علیرضا فرشید گفت: همزمان با افزایش تنشها و تشدید ریسکهای سیاسی، بخش قابلتوجهی از فعالان بازار سهام ترجیح دادند سودهای کسبشده را شناسایی کنند و از بازار خارج شوند. همین تغییر رفتار باعث شد فشار فروش در اکثر صنایع افزایش یابد و شاخص کل نیز طی روزهای اخیر از محدوده ۵میلیون واحد تا محدوده ۴میلیون و ۹۰۰ هزار واحد عقبنشینی کند؛ افتی که بیش از 2درصد برآورد میشود. این کارشناس ادامه داد: با وجود فشار گسترده فروش در ابتدای هفته، در معاملات روز سهشنبه و بهویژه چهارشنبه شرایط تا حدودی متفاوت بود و از شدت هیجان فروش کاسته شد و بخشی از نمادهایی که طی روزهای قبل در صفهای فروش سنگین قرار داشتند، به تدریج با ورود خریداران روبهرو شدند. این موضوع نشان داد که بازار به مرور در حال فاصله گرفتن از رفتارهای هیجانی است و برخی سرمایهگذاران بار دیگر در حال ارزیابی فرصتهای خرید هستند.
او با اشاره به عملکرد صنایع مختلف گفت: بررسی بازدهی صنایع نشان میدهد؛ میانگین عملکرد گروههای بورسی طی هفته اخیر حدود منفی ۳.۶ درصد بوده است، اما همه صنایع به یک اندازه تحتتاثیر فشار فروش قرار نگرفتند. برخی گروهها حتی در همین شرایط نیز توانستند بازدهی مثبتی را به ثبت برسانند. این تحلیلگر بازارهای مالی افزود: صنعت دارو، شویندهها و پاککنندهها، محصولات فلزی، نرمافزار، چاپ و نشر، صنایع مرتبط با شیرینی و شکلات، حفاری و خدمات درمانی از جمله گروههایی بودند که برخلاف روند عمومی بازار، هفته را با عملکرد مثبت به پایان رساندند. به اعتقاد این کارشناس، ویژگیهای بنیادی این صنایع و همچنین ماهیت فعالیت آنها باعث شد سرمایهگذاران در شرایط افزایش نااطمینانی، نگاه متفاوتی به این گروهها داشته باشند.
او اظهار کرد: بخش عمده صنایع بورسی با خروج پول و افت قیمت همراه بودند. در این میان اورهسازها بیشترین افت را تجربه کردند و پس از آن نیز صنایع پیمانکاری صنعتی، خودروسازی، بنادر، کشتیرانی، محصولات کشاورزی و دامپروری از جمله گروههایی بودند که بیشترین فشار فروش را متحمل شدند. او دلیل این موضوع را افزایش ریسکهای سیاسی و تمایل سرمایهگذاران به کاهش سطح ریسک پرتفوی خود عنوان کرد. این کارشناس در ادامه با اشاره به تغییر جریان پول در آخرین روز معاملاتی هفته گفت: هرچند فضای کلی بازار همچنان محتاطانه بود، اما در برخی صنایع شاهد بازگشت پول حقیقی بودیم. گروه دارویی با ورود حدود ۳۵۰میلیارد تومان پول حقیقیها یکی از مهمترین مقاصد سرمایهگذاران بود. علاوه بر آن، صنایع سیمان، محصولات غذایی، شرکتهای سرمایهگذاری، کاشی و سرامیک و همچنین خردهفروشی نیز با ورود پول همراه شدند که میتواند نشانهای از تغییر تدریجی نگاه سرمایهگذاران باشد.
علیرضا فرشید افزود: در صنعت سیمان، بهبود نسبی نرخها نیز از جمله عواملی بود که توجه سرمایهگذاران را به این گروه جلب کرد و زمینه ورود پول را فراهم آورد. این کارشناس در ادامه به وضعیت بازارهای موازی اشاره کرد و گفت: همزمان با افزایش تنشهای سیاسی، بازار ارز نیز واکنش نشان داد و نرخ دلار موفق شد به محدودههای سقف قبلی خود برسد. دلار که معاملات هفته را در محدوده ۱۸۰ هزار تومان آغاز کرده بود، در ادامه با رشد حدود ۸ هزار تومانی از مرز ۱۸۸ هزار تومان عبور کرد. او اظهار کرد: هرچند در این مدت قیمت طلای جهانی تغییر محسوسی نداشته، اما رشد نرخ ارز باعث شد بازار طلا و سکه با افزایش تقاضا روبهرو شود. در نتیجه، بخشی از سرمایهگذاران ترجیح دادند برای حفظ ارزش داراییهای خود، سرمایه را از سهام خارج کرده و به صندوقهای طلا و سکه منتقل کنند.
به گفته این کارشناس، تاکنون حدود ۲ هزارمیلیارد تومان ورود پول به صندوقهای طلا و سکه ثبت شده است. علاوه بر آن، حدود ۳ هزارمیلیارد تومان نیز به صندوقهای درآمد ثابت وارد شده که نشان میدهد بخش مهمی از سرمایهگذاران تا روشن شدن شرایط سیاسی، ترجیح دادهاند منابع خود را در داراییهای کمریسکتر نگهداری کنند. علیرضا فرشید با اشاره به چشمانداز معاملات هفته آینده اظهار کرد: بهبود نسبی معاملات در آخرین روز هفته و افزایش تعداد نمادهای سبزپوش، این احتمال را تقویت کرده که در صورت کاهش تنشهای سیاسی و از سرگیری روند مذاکرات، فضای بازار نیز به تدریج تغییر کند. این کارشناس افزود: در چنین شرایطی، این احتمال وجود دارد که سرمایهگذاران دوباره به سمت صنایعی بازگردند که در روزهای اخیر به دلیل افزایش ابهامهای سیاسی از آنها خارج شده بودند، نه به دلیل ضعف بنیادی شرکتها. بسیاری از این صنایع همچنان از منظر ارزندگی در شرایط مناسبی قرار دارند و در صورت آرامتر شدن فضای سیاسی، میتوانند دوباره مورد توجه بازار قرار گیرند. فرشید خاطرنشان کرد: اکنون نگاه فعالان بازار به تحولات دو سه روز تعطیلات پیشرو و اخبار سیاسی معطوف شده است.زیرا مسیر معاملات هفته آینده تا حد زیادی به روند این تحولات و میزان کاهش یا تداوم تنشها وابسته خواهد بود.
