به گزارش خبرآنلاین، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، حملات هوایی این کشور علیه ایران را تشدید کرده و همزمان از احتمال گسترش دامنه درگیریها سخن گفته است؛ با این حال، شواهد چندانی وجود ندارد که نشان دهد راهبرد نظامی که تاکنون نتوانسته تهران را به عقبنشینی وادار کند، این بار نیز به نتیجه برسد.
بنا به روایت ایرنا خبرگزاری رویترز مینویسد پس از فروپاشی آتشبس موقتی که یک ماه پیش میان طرفین برقرار شده بود، ترامپ در موقعیت دشواری قرار گرفته است. او تلاش میکند هم کنترل ایران بر تنگه راهبردی هرمز را محدود کند و هم تهران را به پذیرش خواستههای واشنگتن وادارد. در حالی که دو طرف تاکنون از بازگشت به یک جنگ تمامعیار خودداری کردهاند، امیدها برای دستیابی به راهحلی دیپلماتیک بهشدت کاهش یافته است. این بحران بار دیگر موجب افزایش قیمت جهانی نفت و ایجاد شوک در بازارهای مالی شده است.
درگیریهای متقابل میان ایران و آمریکا برای ششمین روز متوالی ادامه یافت. همزمان، ایران این پیام را ارسال کرده است که در صورت حمله آمریکا به زیرساختهای برق و انرژی این کشور، اقدامی که ترامپ به آن تهدید کرده، ممکن است از متحدان خود، انصارالله یمن، بخواهد تنگه بابالمندب در ورودی دریای سرخ را نیز به روی کشتیهای نفتکش ببندند.
نشانههای افزایش نارضایتی ترامپ نیز آشکار شده است. او در گفتوگو با مشاوران خود و حتی در اظهارات علنی، از احتمال گسترش اهداف حملات به نیروگاههای انرژی، پلها، تصرف جزیره خارگ بهعنوان پایانه اصلی صادرات نفت ایران و همچنین بمباران تأسیسات هستهای زیرزمینی موسوم به کوه کلنگ (Pickaxe Mountain) سخن گفته است. بسیاری از این گزینهها به دلیل مخاطرات بالا و پیامدهای داخلی و بینالمللی، با دشواری قابلیت عملیاتی شدن دارند. ترامپ نیز در گذشته بارها چنین تهدیدهایی را مطرح کرده اما در نهایت از اجرای آنها عقبنشینی کرده است.
بیشتر تحلیلگران بر این باورند که حتی در صورت تشدید قابل توجه حملات آمریکا مگر در صورت تهاجم زمینی گسترده که از نظر سیاسی و نظامی بسیار پرهزینه است، بعید است واشنگتن بتواند ایران را بیش از گذشته به تغییر رفتار وادار کند. این در حالی است که در چهار ماه و نیم گذشته، حملات آمریکا و اسرائیل ضمن وارد آوردن خسارت سنگین به توان نظامی ایران، تعدادی از فرماندهان ارشد این کشور را نیز هدف قرار داده است.
جاناتان پانیکوف، معاون پیشین اطلاعات ملی آمریکا در امور خاورمیانه، در گفتوگو با رویترز گفت: «هیچ دلیلی وجود ندارد که تصور کنیم این حملات جدید یا هر برنامه دیگری که رئیسجمهور در ذهن دارد، ایران را وادار به تغییر محاسباتش خواهد کرد. حتی احتمال دارد این اقدامات موضع تهران را سرسختتر کند.»
یکی از مقامهای ارشد دولت ترامپ در پاسخ به پرسشهای رویترز ادعا کرد که رئیسجمهور همچنان دیپلماسی را ترجیح میدهد اما به اعتقاد او «تنها زبانی که ایران میفهمد، قدرت نظامی است» و آمریکا همچنان تهران را بابت آنچه «اقدامات تروریستی» در تنگه هرمز میخواند، مسئول خواهد دانست.
فروپاشی توافق موقت
فروپاشی توافق موقت در شرایطی رخ داده که ترامپ تحت فشار بسیاری برای پایان دادن به جنگ قرار دارد؛ جنگی که هزاران کشته، عمدتاً در ایران و لبنان، بر جای گذاشته، فشارهای اقتصادی داخلی را تشدید کرده و محبوبیت او را در آستانه انتخابات میاندورهای ماه نوامبر کاهش داده است.
مذاکرات برای تبدیل توافق موقت به یک توافق دائمی صلح متوقف شده، هرچند نشانههایی از تحرکات دیپلماتیک دیده میشود. ترامپ از آزادی یک شهروند آمریکایی بازداشتشده در ایران خبر داده اما قوه قضائیه ایران هرگونه آزادی یا تبادل زندانی را رد کرده است.
به اعتقاد رویترز، ترامپ امیدوار است با تشدید حملات نظامی، ایران را بار دیگر بر سر میز مذاکره درباره برنامه هستهای خود بازگرداند؛ موضوعی که از ابتدا هدف اصلی جنگ اعلام شده بود. با این حال، ریشه اصلی اختلافات کنونی به برداشتهای متفاوت دو طرف از مفاد توافق موقت درباره نحوه اداره تنگه هرمز بازمیگردد؛ آبراهی که ایران در جریان جنگ نشان داد قادر است عبور حدود یکپنجم نفت جهان را از آن مختل کند.
ایران معتقد است باید در مدیریت این آبراه نقش داشته باشد و حتی امکان دریافت عوارض یا حق عبور را مطرح کرده است، اما آمریکا و متحدان عرب آن بر بازگشت کامل اصل آزادی کشتیرانی تأکید دارند. اکثر کارشناسان معتقدند تهران تمایلی به پذیرش خواستههای واشنگتن ندارد.
رئیس جمهور آمریکا در روزهای اخیر محاصره بنادر ایران را از سر گرفته و دستور لغو معافیت تحریمی را داده که به تهران اجازه صادرات نفت در چارچوب توافق موقت را میداد. سه مقام آمریکایی در گفتوگو با رویترز ادعا کردند موج جدید حملات میتواند نقش «عملیات شکلدهنده» را ایفا کند؛ به این معنا که ابتدا توانمندیهای نظامی ایران تضعیف شود تا در صورت تصمیم ترامپ برای اقدامات بزرگتر، گزینههای بیشتری در اختیار واشنگتن باشد. در مقابل، ایران نیز هشدار داده است که در صورت تشدید حملات آمریکا، ممکن است تأسیسات غیرنظامی کشورهای عربی متحد واشنگتن در خلیج فارس را هدف قرار دهد. به گفته منابع رویترز، ایران همچنان از ذخایر قابل توجه موشکی و پهپادی برخوردار است.
برخی تحلیلگران معتقدند ترامپ، که در کارزار انتخاباتی خود وعده داده بود از مداخلههای نظامی خارجی پرهیز کند و بر مسائل اقتصادی آمریکا تمرکز داشته باشد، ممکن است همان اشتباهاتی را تکرار کند که در آغاز جنگ مرتکب شد؛ از جمله آغاز عملیات نظامی بدون ارائه توضیحی روشن درباره اهداف و بدون ترسیم راهبردی مشخص برای پایان درگیری.
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر مسائل ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «صرفنظر از میزان فشار یا تهدیدهای جدید دولت آمریکا، بعید است مقامهای ایران تسلیم شوند. اگر دونالد ترامپ دامنه اهداف حملات را گسترش دهد، تهران نیز به همان نسبت واکنش نشان خواهد داد.»
۴۲/۴۲
