به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، کابینه رژیم صهیونیستی در 28 ژوئن 2026 به اتفاق آرا با پیشنهاد گیدئون ساعر، وزیر خارجه این رژیم مبنی بر به رسمیت شناختن نسلکشی ارامنه موافقت کرد. ساعر این اقدام را یک وظیفه اخلاقی و تاریخی خواند و آنچه را که کمپین سازمانیافته انکار به رهبری دولت ترکیه نامید، به شدت محکوم کرد.
او پس از این رایگیری مدعی شد: «برای انجام کار درست هیچوقت دیر نیست.» این مصوبه همچنان نیازمند تایید کنست است؛ رایگیری در پارلمان در 13 ژوئیه و پیش از آغاز تعطیلات به تعویق افتاد، اما حتی به همین شکل ناقص نیز، این اقدام نشاندهنده تغییر رویه تلآویو پس از دههها طفرهروی و اجتناب محافظهکارانه است.
برای دههها، رژیم صهیونیستی از به کار بردن این واژه خودداری میکرد. این امتناع هرگز ارتباطی به اسناد تاریخی نداشت. دلیل اصلی آن صرفاً محاسبات ژئوپلیتیک بود: حفظ روابط با ترکیه به عنوان همسایهای راهبردی اگرچه روزبهروز متخاصمتر، و همچنین شراکت با جمهوری آذربایجان که تامینکننده نفت و خریدار تسلیحات این رژیم است.
کابینههای متوالی در تلآویو این شناسایی را کارتی میدانستند که بازی با آن هزینه زیادی دارد. این موضوع هرگاه روابط با آنکارا تیره میشد در کنست مطرح، و به محض بهبود روابط، به فراموشی سپرده میشد.
واکنشها به این تصمیم کاملاً قابل پیشبینی بود. ترکیه این اقدام را با انگیزههای سیاسی دانست و رژیم اسرائیل را متهم کرد که قصد دارد با این کار، توجهات را از جنایات خود در غزه منحرف کند. جمهوری آذربایجان نیز آن را تحریف حقایق تاریخی خواند و از تلآویو خواست از این مسیر بازگردد.
اما واکنش خود ارمنستان به طرز چشمگیری سرد بود. نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان اعلام کرد که ایروان نیازی به واکنش نمیبیند، زیرا دور ماندن از آنچه او «استفاده ابزاری از موضوع نسلکشی ارامنه» نامید، بیشتر در راستای منافع ارمنستان است.
پس چنین شناسایی رسمی در عمل چه فایدهای دارد؟ این اقدام چیزی را قضاوت نمیکند، مسئولیتی تعیین نمیکند، غرامتی به همراه ندارد و کسی را محکوم نمیسازد. با این حال، نباید آن را تنها یک نمایش نمایشی دانست. به رسمیت شناختن، موضع رسمی یک حاکمیت است که رویکرد عمومی را تثبیت کرده، با سیاست انکار مقابله میکند و ادبیاتی را شکل میدهد که جوامع از طریق آن جنایات را نامگذاری میکنند.
درک اینکه یک شناسایی رسمی چه کارهایی میتواند بکند و چه کارهایی نمیتواند، اکنون بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد؛ زیرا رژیم صهیونیستی درست در زمانی تصمیم به نامیدن یک جنایت به عنوان «نسلکشی» گرفته که خود به ارتکاب یکی از آنها متهم است.
سایه سنگین جنایات غزه بر تصمیم تلآویو
در این نقطه، تصمیم تلآویو پیچیدهتر از یک داستان ساده درباره ارمنستان و ترکیه میشود. رژیم صهیونیستی در حال حاضر در دیوان بینالمللی دادگستری در حال دفاع از خود در برابر شکایتی است که آفریقای جنوبی بر اساس کنوانسیون نسلکشی در مورد جنایات این رژیم در غزه مطرح کرده است. اگرچه دادگاه هنوز در مورد ماهیت پرونده تصمیم نگرفته، اما اقدامات موقتی را برای جلوگیری از اعمال نسلکشی صادر کرده است.
تنش واقعی در همین جا نهفته است. رژیم صهیونیستی با شناسایی نسلکشی ارامنه از طریق مصوبه کابینه، عملاً تأیید کرده که نهادهای سیاسی میتوانند خارج از یک فرآیند تکمیلشده قضایی، نام «نسلکشی» را بر یک رویداد بگذارند. رژیمی که با یک اقدام اجرایی به نامگذاری نسلکشی میپردازد، نمیتواند به راحتی ادعا کند که استفاده از این واژه علیه خودش نامشروع است، صرفاً به این دلیل که روند قضایی هنوز در جریان است.
فارغ از اینکه دادگاه لاهه چه تصمیمی بگیرد، کشورها و سازمانهای بینالمللی میتوانند نسلکشی در غزه را حتی بدون حکم قضایی قطعی به رسمیت بشناسند، همانطور که نسلکشی ارامنه توسط دهها حاکمیت بدون صدور هیچ حکم دادگاهی به رسمیت شناخته شد.
فراتر از نمادگرایی، اما گرفتار در چنگال سیاست
آیا این شناسایی فراتر از یک اقدام نمادین است؟ بله، زیرا در یک محیط هنجاری تاثیر میگذارد. اما این اقدام هرگز فراتر از سیاستبازی نیست. تصمیم تلآویو دقیقاً در میانه تنشها با آنکارا اتخاذ شد؛ زمانی که این اقدام از نظر سیاسی کمهزینه و به عنوان یک ابزار تنبیهی بسیار مفید بود.
وقایع بعدی این حقیقت را به خوبی اثبات کرد. در 13 ژوئیه، چند روز پیش از تعطیلات کنست تا زمان انتخابات اکتبر، یک مقام صهیونیست تایید کرد که رایگیری پارلمانی به تعویق افتاده است. زمانبندی این اتفاق به شدت معنادار بود: توافق آتشبس با ایران فروپاشیده بود، در نشست سران ناتو در ترکیه آنکارا بر واشنگتن بر سر جنگندههای اف-35 فشار آورده بود، و کاهش تنش با ترکیه بار دیگر ارزش سیاسی خود را برای تلآویو بازیافته بود.
بدین ترتیب آشکار شد که حافظه یک جنایت تاریخی به راحتی در بالاترین سطح سیاسی در حال معامله است. شناسایی رسمی که بتوان آن را برای تسهیل یک فصل دیپلماتیک بایگانی کرد، هرگز از روی اعتقاد و اصول نبوده است.
موضع سرد پاشینیان نیز ناشی از همین درک بود. او به درستی دریافت که ارامنه برای اثبات حقانیت تاریخی خود نیازی به بازیچه شدن در دستور کار سیاسی تلآویو ندارند. رسالت اصلی این است که در برابر سوءاستفاده ابزاری از حافظه تاریخی ایستادگی کرده و همواره تاکید شود که نامگذاری جنایات، در هر کجا که رخ دهد و هرکسی که در آن دخیل باشد، باید تابع استانداردهای یکسانی باشد.
انتهای پیام/
