آبی که در تن ماست روزگاری در رود نیل جاری بوده، با بارانهای موسمی بر هند باریده و اقیانوس آرام را درنوردیده است. کربن موجود در مولکولهای آلی سلولهای ما را گیاهانی که میخوریم از جو استخراج کردهاند. نمک موجود در عرق و اشک ما، کلسیم موجود در استخوانهای ما و آهنی که در خون ماست همه و همه از سایش صخرههای پوسته زمین حاصل آمده و گوگرد موجود در مولکولهای پروتئین مو و عضلات ما از دل آتشقشانها فوران کرده است. زمین برای ما مواد اولیهای را هم که استخراج و فرآوری کردهایم و وسایل و تکنولوژی هایمان را از آنها ساختهایم فراهم آورده است؛ از تبرهای دستی زمخت در دوران پارینه سنگی گرفته تا کامپیوترها و گوشیهای هوشمند امروزی. (ص. ۱۶-۱۵)
به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، لوئیس رایان دارتنل نویسنده و استاد علوم ارتباطات دانشگاه وست مینیسر بیشتر به نگارش کتابهای علمی از جمله دانش (۲۰۱۴) شناخته میشود. این نویسنده چهل ساله انگلیسی که مدرک کارشناسی خود را در رشته زیستشناسی دریافت کرد و در مقطع دکترا از رشته اخترزیستشناسی فارغ التحصیل شد، در سال ۲۰۱۸ کتابی به نام سرآغازها منتشر کرد که در آن ما را میلیاردها سال در تاریخ سیاره زمین به عقب برده و از اسرار شکلگیری زمینی که امروزه میشناسیم پرده برمیدارد. وقتی به جایی برسیم که در آن تاریخ به علم تبدیل میشود شبکهای عظیم و در هم تنیده از ارتباطات را کشف خواهیم کرد که زیربنای دنیای مدرن هستند و ما را در مواجهه با چالشهای پیش رو آماده میکنند.
کتاب سرآغازها در ۹ فصلِ مفصل توضیح میدهد که سیاره زمین چطور از کاشت اولین محصولات کشاورزی گرفته تا تاسیس شهرهای مدرن بر شکلگیری تمدنهای انسانی تاثیر گذاشت و در داستان بشریت نقش اول را ایفا کرد.
در فصل اول این کتاب میخوانیم که «کدام فرآیندهای سیاره ای در هدایت تکامل بشر دخیل بودند» (ص. ۲۲). در بخشی از این فصل آمده است: رشد و گسترش مراحل مختلف فناوریهای ابزار [...] با دورههای مرکز گریزی تغییرات شدید اقلیمی همزماناند. دورههای متغیر نه تنها ماهیت تکامل ما را تعیین کردند، بلکه گمان میرود چندین گونهی انسان تبار را به خارج از زادگاهشان، به سوی اوراسیا، هدایت کردند (ص. ۴۵).
در بخشی دیگر میخوانیم: واپسین عامل زمین شناختی که شرایط یخچالی امروز را پدید آورد، شکلگیری برزخ پاناما بود. این خط باریک خشکی نیز که حائل میان آمریکای شمالی و جنوبی ست، بر اثر برخورد قارهای پدید آمد (ص. ۷۳).
کوه سازی و متعاقبا فرسایش کوهها و زایل شدن دی اکسید کربن جوی، زمین ساخت صفحهای که جنوبگان را در قطب جنوب محبوس کرد، شکل گیری برزخ پاناما و تغییر الگوهای گردش اقیانوسی، رانه ی قاره ای که بخش اعظم خشکی ها را به یک نیمکره [شمالی] میراند؛ ترکیب همه این عوامل ما را به سمت شرایط یخچالی سوق داد. (ص. ۷۴)
مطالب فصل دوم این کتاب درباره بخشی از تاریخ است که طی آن «بشر توانایی آن را یافت که از محل تولدش، کافت دره بزرگ، بکوچد و برود تا بر کل زمین مسلط شود» (ص. ۵۵).در فصل سوم درباره اهلی کردن گونه های گیاهی و جانوری و ظهور کشاورزی میخوانیم و در چهارمین فصل درباره آن که جغرافیای دریاها چطور میتواند به اقتصاد و سیاست یک ملت شکل دهد. سوژه فصل پنجم درباره استفاده از مصالح ساختمانی از پیش مهیا شده در لایههای زیرزمینی برای برپایی تمدنهای باستانی است و نویسنده در فصل ششم کتاب به تفصیل توضیح میدهد که «فلزات چگونه از عصر مفرغ تا عصر اینترنت جامعه بشری را دگرگون کردهاند و زمین چگونه فلزات را برای ما تدارک دید» (ص. ۲۲۴). فصل هفتم درباره تاریخ جادههای ابریشم است و فصل هشتم درباره آغاز عصر اکتشاف در شبه جزیره ایبری. فصل آخر کتاب هم به مقوله دسترسی انسانها به انرژی ظاهرا نامحدود زیرزمینی اختصاص دارد.
در سرآغازها میخوانیم که ساختار خون و مو و حتی سرنوشت صندوقهای رای همگی نتیجه تشکیل زمین از چند صفحه عظیم و محرک و فرارسیدن عصرهای یخبندان است. دارتنل در این کتاب توضیح می دهد که چگونه برخورد قارهها باعث خنک و خشک شدن زمین شد و این امر زمینه را برای رشد علفها که اساس رژیم غذایی انسانها بودند و جابهجایی این گونه در زمین فراهم کرد. در جای دیگری میخوانیم سنگلاخی بودن سرزمین یونان عامل ایجاد دمکراسی در این کشور بود چون وجود پیاده نظام را برای مبارزات در این منطقه را الزامی میکرد و به آنها حق اظهارنظر درباره عملیاتها را میداد.
کتاب سرآغازها؛ زمین چگونه به ما هستی بخشید با ترجمه سحر یوسفی و مانی پارسا در شمارگان ۱۱۰۰ نسخه توسط فرهنگ نشر نو چاپ و روانه بازار شده است.
