ثبتنام این انتخابات از ۱۵ تا ۱۹ اردیبهشت ۸۸ برگزار شد. ۴۷۵ نفر در این انتخابات ثبتنام کردند. شورای نگهبان پس از بررسی صلاحیت این افراد، محسن رضایی، محمود احمدینژاد، حسین کروبی و میرحسین موسوی را تایید صلاحیت کرد.صادق محصولی وزیر کشور و کامران دانشجو ریس ستاد انتخابات کشور بود.
سوابق نامزدهای انتخابات
میرحسین موسوی سابقه نخستوزیری داشت. کروبی سابقه حضور در چهار دوره مجلس و ریاست مجلس سوم(بعد از ریاستجمهوری هاشمی) و ششم را داشت. محسن رضایی فرمانده سپاه در دوران دفاع مقدس و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام بود. احمدینژاد هم پیش از ریاست دولت نهم، شهردار تهران بود.
زورآزمایی چپ و راست
محمود احمدینژاد نامزد مورد حمایت اکثریت جریان اصولگرا بود. حزب اعتمادملی از کروبی حمایت کرد اما سیدمحمد خاتمی، جبهه مشارکت، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، کارگزاران سازندگی و سایر تشکلهای اصلاحطلب از موسوی حمایت کردند. جمعیت آبادگران از محسن رضایی حمایت کرد.
موسوی و کروبی با شعار اصلاحطلبی آزادیهای سیاسی و اجتماعی و با نقد شرایط اقتصادی کشور به صحنه انتخابات وارد شدند. کروبی همچنین تاکید داشت قانون اساسی باید اصلاح شود. او شعارهای حقوق بشری هم داد. در مقابل احمدینژاد با دفاع از عملکرد چهار ساله خود و با همان شعار قبلی خود یعنی عدالتطلبی، مبارزه با فساد و توجه به اقشار محروم وارد انتخابات شدند. محسن رضایی نیز بیشتر خود را در قامت یک اقتصاددان با برنامه نشان داد.
داغشدن فضای انتخابات
رقابتهای انتخاباتی نامزدها و مناظرههای دو طرفه نامزدها مخصوصا میرحسین موسوی و احمدینژاد شور انتخاباتی زیادی ایجاد کرده بود. احمدینژاد در این مناظره، هاشمی رفسنجانی را پشت پرده حمایت از موسوی و صحنهگردان اصلی معرفی کرد. او هاشمی را نماد اشرافیگری و خود را نماد حمایت از تودهها و طبقات ضعیف در برابر باندهای قدرت و ثروت معرفی کرد. احمدی نژاد در یکی از سخنرانی های انتخاباتی خود گفته بود که «پرونده گروهی که ۲۴سال در مراکز قدرت بودند را باز میکنم. برخی افراد برای حفظ خود و گروهشان از بیتالمال هزینه کرده بودند.»
در روزهای منتهی به ۲۲ خرداد، خیابانها به محل حضور پرشور هوادارن نامزدها تبدیل شده بود و قابل پیشبینی بود که انتخاباتی با مشارکت بالا در حال رقم خوردن است. با این حال مطرح شدن ایدههایی از جمله تشکیل کمیته صیانت از آرا یا هشدارهای زیاد درباره امکان تخلف گسترده در انتخابات از سوی اصلاحطلبان فضای سیاسی کشور در روزهای منتهی به انتخابات را تند کرد البته این اقدامات با واکنش وزارت کشور و شورای نگهبان مواجه شد.
مشارکت ۸۵ درصدی
سرانجام انتخابات در روز ۲۲ خرداد برگزار شد. ۳۹ میلیون ۱۶۵ هزار و ۱۹۱ نفر یعنی ۸۵ درصد واجدین شرایط در این انتخابات شرکت کردند. محصولی وزیر کشور وقت در روز ۲۳ خرداد اعلام کرد که احمدینژاد بیش از ۶۲ درصد آرا را به دست آورد و برنده انتخابات شد.
ترتیب آرای اعلام شده برای نامزدها به شرح زیر بود:
۱-محمود احمدینژاد ۲۴ میلیون و ۵۲۷ هزار و ۵۱۶ رای معادل ۶۳ /۶۲ درصد آرا
۲-میرحسین موسوی با ۱۳ میلیون و ۲۱۶ هزار و ۴۱۱ رای معادل ۷۵ /۳۳ آرا
۳-محسن رضایی میرقائد ۶۷۸ هزار و ۲۴۰ رای معادل ۷۳ /۱ درصد آرا
۴-مهدی کروبی با ۳۳۳ هزار و ۶۳۵ رای معادل ۸۵ /۰ آرا
تنشهای بعد انتخابات
با این حال اعلام نتایج به معنای پایان رقابتهای انتخاباتی نبود و میرحسین موسوی نتایج این انتخابات را نپذیرفت. او نتیجه انتخابات را شعبده بازی دانست. وزارت کشور ادعای موسوی را رد کرد و شورای نگهبان اعلام کرد اگر نامزدی اعتراض دارد، شکایت خود را اعلام کند تا بررسی شود. عباسعلی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان در روز ۲۴ خرداد از دریافت شکایات میرحسین موسوی و محسن رضایی به شورای نگهبان خبر داد. طیف معترضان به نتیجه انتخابات مختلف بوده و از اعتراض به بیطرفی نهادهای اجرایی و نظارت و برخی نهادهای نظام تا تخلف و تقلب را شامل میشد. شورای نگهبان در مقابل اعلام کرده بود که امکان تقلب گسترده در انتخابات وجود ندارد.
احمدینژاد در سخنرانی پس از اعلام پیروزیاش عبارت خس و خاشاک را به کار برد که به شدت مورد اعتراض طرفداران موسوی قرار گرفت. آنها معتقد بودند که او معترضان به نتیجه انتخابات را اینگونه خطاب قرار داده است. در روز ۲۵ خرداد راهپیمایی طرفداران موسوی(راهپیمایی سکوت) در تهران برگزار شد اما به تدریج فضای سیاسی کشور در حال ملتهب شدن بود.
تلاش برای آرام کردن فضای پس از انتخابات
در این شرایط برای آرام کردن فضای سیاسی و شنیده شدن صدای معترضان به انتخابات، نشست نمایندگان نامزدهای انتخابات با رهبر معظم انقلاب در روز ۲۷ خرداد برگزار شد. آنها مطالب و دیدگاههای خود را درباره انتخابات مطرح کردند. در آن جلسه، نمایندگان شورای نگهبان قانون اساسی، وزارت کشور، سازمان بازرسی کل کشور و کمیسیون تبلیغات انتخابات هم حضور داشتند.
مرتضی الویری نماینده ستاد کروبی، محمدرضا بهشتی نماینده ستاد موسوی، داود دانشجعفری نماینده ستاد محسن رضایی، ثمره هاشمی نماینده ستاد احمدینژاد، کامران دانشجو و محمدحسین موسیپور نمایندگان وزارت کشور و عباسعلی کدخدایی نماینده شورای نگهبان در این جلسه دیدگاههای خود را مطرح کردند. حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب پس از شنیدن دیدگاه همه نمایندگان ستادهای نامزدها و نمایندگان وزارت کشور و شورای نگهبان فرمودند:«این فضا بعد از انتخابات نباید تبدیل بشود به فضای خصومت و تقابل، عدهای این را میخواهند در جامعه تحقق ببخشند. این خلاف واقع است. آن کسانی که اجتماع میکنند برای حمایت از یک نامزد، با آن کسانی که اجتماع میکنند برای حمایت از نامزد دیگر، هر دو ملت ایراناند، گروههایی از مردمند، ما باید با این دید نگاه کنیم.»
ایشان افزودند: «چهل میلیون رای شوخی نیست. این از بالاترین نصابی که ما تا حالا داشتهایم، مبلغ قابل توجهی بیشتر است...این افتخاری است برای کشور؛ ما این را مخدوش نکنیم، این را خراب نکنیم، این مال مردم است...کسانی که یک طرف را علیه یک طرف تحریک می کنند – کارهایی میکنند به عنوان طرفداری از یک جهت در حالی که حقیقتا طرفداری از او نیست – اینها نه از این طرفند، نه از آن طرف؛ اینها کسانیاند که با اصل نظام مخالفند، با آرامش کشور مخالفند، طرفدار تشنجند، طرفدار اغتشاشند و میخواهند آرامش نباشد؛ هرکس میخواهد سرکار باشد!»
در این نشست ایده ابطال انتخابات مطرح شد ولی رهبر انقلاب با آن مخالفت کرده و از شورای نگهبان خواستند تا به مواردی که مورد اعتراض نامزدهای انتخابات است به دقت رسیدگی کند.
شکلگیری اعتراضات خیابانی
با این حال موسوی و کروبی از راهی که انتخاب کرده بود کوتاه نیامده و به تدریج اعتراض به نتایج انتخابات به خیابانها کشانده شد و تهران و چند شهر تا چندین ماه به صحنه اعتراضات و در ادامه به ناآرامی و اغتشاش کشیده شد ولی با تبیین و روشنگری درباره ابهامات پیشآمده و با برگزاری راهپیمایی مردم در روز ۹ دی در تهران و سایر شهرها، ناآرامیهای پراکنده در برخی شهرها پایان یافت. موسوی و کروبی هم به حصر خانگی رفتند.
انتهای پیام
