به گزارش ایرنا، صنعت کشاورزی با زیرمجموعههای گوناگون و مهم نقش اساسی در چرخه اقتصادی هر کشور و میزان درآمدش دارد، یکی از اصلی ترین زیرمجموعههای صنعت مذکور، شیلات و پرورش آبزیان است که در ذیل آن شاخهای پر اهمیت به نام پرورش و تولید ماهیات زینتی و آکواریومی قرار دارد.
مطابق با آمارهای موجود ۱۲۵ کشور در تجارت ماهیان زینتی نقش دارند و تجارت هفت هزار گونه ماهی زینتی در دنیا در جریان است، ۱۲۵ گونه از ۲ هزار و ۵۰۰ گونه اصلی ماهی زینتی دنیا هم در ایران تولید میشود.
در این میان اما میهنمان تنها ۲ درصد از تولید ماهیان زینتی دنیا را در اختیار دارد و این درحالی است که تولید ماهیان زینتی در سنگاپور ۳۳ درصد و در تایلند ۲۳ درصد است.
از سال ۲۰۱۸ مقالات مرتبط با ماهیان زینتی مورد توجه قرار گرفته و حدود یک هزار مقاله تا سال ۲۰۲۳ در کشور پیرامون این صنعت ارائه شده است. در سالهای اخیر نیز به افزودنیهای تحریک کننده حواس ماهی و نقش تغذیه در بهبود رنگ ماهی اهمیت داده میشود که این نشان از اهمیت این حوزه در ایران دارد.
۶۰ درصد از ماهیان زینتی در آب شیرین و ۳۰ درصد در آب شور تولید میشوند، ۲۵ درصد از تولیدکنندگان ماهیان زینتی در کشور جزو تولیدکنندگان بزرگ، ۵۵ درصد متوسط و ۲۵ تا ۳۰ درصد جزو تولیدکنندگان خرد هستند.
تولید با آب کم، مساحت کم، امکان سرمایهگذاری، تنوع گونهای و نژاد مهمترین مزایای تولید ماهیان زینتی است به خصوص اینکه امکان گسترش بازار داخلی و صادرات در بازارهای منطقهای و اروپا فراهم است.
گسترش بیماریها، افزایش هزینههای انرژی، نبود احساس نیاز در جامعه به جز شب عید، رقابت شدید بینالمللی، پایین بودن استانداردها در عرصه جهانی و کمبود وسایل نیز از جمله مشکلات تولید ماهیان زینتی در کشور است.
۶۷ درصد مطالعات نشان داده که تولید ماهیان زینتی بر توسعه روستایی تاثیرگذار است. در کشورمان یک هزار و ۷۵۰ واحد پرورش ماهیان زینتی فعال است. حدود ۱۲ هزار و ۶۰۰ نفر به صورت مستقیم و هفت هزار نفر به صورت غیرمستقیم در این صنعت اشتغال دارند.
اصفهان اصلیترین تولیدکننده ماهیان زینتی در ایران
ناگفته نماند که اصفهان، تهران، قزوین و گیلان اصلیترین تولیدکنندگان ماهیان زینتی در کشور هستند.
رشد هر ساله تولید ماهیان زینتی در استان اصفهان این نکته را یادآور می شود که عزم و همت خوبی در منطقه برای رونق این صنعت وجود دارد و باید راهکارهای مناسب برای صادرات تولیدات به خارج از کشور داشت.
آنطور که کارشناسان و تولیدکننندگان مطرح میکنند به غیر از مشکلات اقتصادی و افزایش هزینهها، ضعف در صادرات از مشکلات مبتلابه صنعت پرورش ماهیان زینتی و آکواریومی است.
گرانی و مشکلات اقتصادی دامنگیر ماهیان زینتی
یک فعال بخش خصوصی در زمینه تولید ماهیان زینتی در شهرستان لنجان و فلاورجان استان اصفهان نیز در این باره گفت: وضعیت نامناسب اقتصادی کشور دامنگیر صنعت ما نیز شده و معضلات تولید را چند برابر کرده است.
حسین شهبازی خاطرنشان کرد: خوراک ماهی، هزینههای جاری، وسایل و تجهیزات دستخوش افزایش چند برابری شده و از سوی دیگر بیشتر شدن دستمزدها کار را برای جذب نیروی کار با چالش روبه رو کرده است.
وی ادامه داد: در شرایط اقتصادی حاکم فعلی دخل و خرج به هم نمی خورد و ما هم تنها به نگهداری و پرورش ماهیهای مولد رو آورده ایم تا ببینیم اوضاع کشور چگونه خواهد شد.
مدیرعامل شرکت «ماهزین» اظهار داشت: ماهیان زینتی را باید جزو مقولههای به اصطلاح لوکس به شمار آورد لذا وقتی توان خرید مردم کاهش مییابد صنعت پرورش این نوع آبزیان را اهم با سختی مواجه میکند.
شهبازی گفت: شماری از محصولات وارداتی از جمله برخی خوراکهای ماهی در حال حاضر به کشور وارد نمیشود که این هم معضل بعدی ما شده است.
یک کارشناس شیلات و امور آبزیان نیز در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: استان ما دارای تولیدکنندگان با ذوق و قدیمی است و انواع ماهیان زینتی در ۱۲ شهرستان استان به ویژه کاشان تولید میشوند.
محمدرضا عباسی ادامه داد: روشهای تولید در این منطقه متنوع و از روشهای خانگی گرفته تا انواع صنعتی را شامل میشود.
وی اضافه کرد: بهره گیری از این آبزیان در خانه یا محل کار علاوه بر نشاط و شادابی، آرامش را در مقایسه با سایر حیوانات خانگی به دنبال دارد زیرا تمیزی و سلامت محور بودن از ویژگیهای این موجودات به شمار میرود.
این کارشناس تصریح کرد: صنعت پرورش ماهیان زینتی از نظر اقتصادی و اشتغال زایی هم دارای اهمیت است و با مقایسه آمار و ارقام تولید و گردش مالی آن در جهان به اهمیتش پی میبریم، از طرفی میزان آب مصرفی کم و سیستم گردش و بازچرخانی خودکار آب، نگهداری آنها در خانه را راحتتر کرده است.
پرورش ماهیان زینتی نیازمند سیاست گذاریهای صحیح مسوولان
عباسی خاطرنشان کرد: با وجود اهمیت و علاقه زیاد مردم به این موجودات، هنوز در سیاست گذاریهای مسوولان مربوطه کمتر به آن توجه میشود، اگر به آمار جهانی و کشورهایی که در این رشته شیلاتی صاحب رتبه هستند نیم نگاهی کنیم متوجه میشویم که تجارت و توجه به فعالیت این زیربخش کشاورزی و نیازها و چالشهای موجود کم اهمیتتر از از سایر بخشهای صنعت کشاورزی نیست.
وی اظهار داشت: استان اصفهان از سابقهداران و قدیمیهای فعال در صنعت مورد نظر بوده و مدیریت و کارشناسان با تجربه شیلات استان نیز در طی بیش از سه دهه تلاش تا حدودی توانستهاند با افزایش کمی و کیفی تولید، صدور مجوزها و ایجاد مراکز صنعتی در شهرستانهای شاخص از جمله کاشان و شهرستانهای اطراف اصفهان و نجف آباد این صنعت را توسعه دهند.
این کارشناس گفت: اگرچه قطار تولید درحال حرکت و اشتغال و علاقهمندی به این حرفه افزایش پیدا کرده است و دارای رتبه برتر کشور هستیم اما چالشهایی هم وجود دارد و نیاز است که از طرف مسوولان ستادی و استانداری مورد توجه قرار گیرد.
عباسی خاطرنشان کرد: عرضه در بازار، صادرات، وابستگی نسبی به خوراک وارداتی و گرانی مواد غذایی مورد نیاز، عدم همکاری بعضی از ادارات دولتی در صدور مجوزها و صدور بیمه کارگری از جمله چالشهای مربوط به این صنعت است.
وی افزود: نبود تسهیلات بانکی برای ایجاد انگیزه و مشوقها را باید از دیگر مشکلات صنعت پرورش ماهیان زینتی دانست، البته ایجاد تعاونی و اتحادیه استانی و ایجاد مجتمعهای تولیدی و توجه روز افزون به مقوله زنجیره تولید میتواند راهکارهایی برای حل چالشها باشد.
تولید ۸۲ میلیون ماهی زینتی و آکواریومی در استان اصفهان
در همین ارتباط سرپرست شیلات سازمان جهاد کشاورزی اصفهان گفت: بالغ بر ۸۲ میلیون ماهی زینتی و آکواریومی طی سال گذشته در این استان تولید شد و کاشان، نجف آباد و اصفهان سه شهرستان پیشرو در پرورش و تولید انواع ماهیان زینتی و آکواریومی در استان هستند.
افسانه توکلی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: افزون بر سه هزار نفر در صنعت پرورش و تولید این نوع ماهیان در استان به کار مشغولند، بخش اعظم تولید این نوع آبزیان در این منطقه به سایر استانها و حتی خارج از کشور صادر میشود، لذا در صورت حمایت بیشتر زمینه مناسبی برای درآمدزایی و ارزآوری در این صنعت وجود دارد.
توکلی در ارتباط با برنامه های اصلی شیلات اصفهان در بخش ماهیان زینتی در سال ۱۴۰۵ نیز گفت: تمرکز بر بهبود کیفیت، تولید گونههایی که ارزش افزوده بالاتر دارند و توجه بیشتر به صادرات در دستور کار قرار گرفته است.
وی بیان کرد: انواع ماهیان زینتی تخم گذار شامل گلد فیش، کوی، سیکلیدها، تتراها و نوع زنده زا شامل گوپی، مولی و پلاتی در این استان تولید میشوند.
توسعه بازارهای جدید منطقهای راهکاری برای بهبود صادرات
سرپرست شیلات سازمان جهاد کشاورزی اصفهان درباره چالش در صادرات ماهیان زینتی گفت: پیشنهاد ما به سازمان شیلات ایران، یافتن و توسعه بازارهای جدید منطقهای به ویژه در کشورهای همسایه از جمله آسیای میانه است، همچنین ثبت شرکتهای صادراتی و بازاریابی بینالمللی با همکاری اتاق بازرگانی را باید به طور ویژه مد نظر قرار داد.
توکلی با اشاره به چالشهای اقتصادی اضافه کرد: از طرف دیگر روشهای نوین سرمایه گذاری و تسهیلات در زمره راهکارهایی به شمار میرود که بهبود و ارتقای صنعت مورد نظر را به همراه خواهد داشت و ما این موضوع را هم به عنوان یک مطالبه به نهادهای ذیربط مطرح کردهایم.
وی خاطرنشان کرد: همچنین افزایش روشهای صنعتی پرورش و ایجاد سالنهای تولید استاندارد را باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش ایرنا، اصفهان از پیشتازان صنعت کشاورزی ایران با ۵۶۸ هزار هکتار اراضی (معادل پنج درصد از مساحت استان و سه درصد از اراضی کشاورزی کشور) محسوب میشود.
مجموع اراضی زراعی قابل کشت استان حدود ۴۸۵ هزار هکتار است که در سالهای طبیعی از حیث بارش حدود ۷۰ درصد آن به کشت محصولات زراعی مانند انواع غلات، حبوبات و محصولات علوفهای، جالیزی و انواع سبزی و صیفی اختصاص مییابد.
تولید سالانه محصولات زراعی استان در شرایط عادی حدود ۴.۶ میلیون تن و مجموع اراضی باغی استان حدود ۸۵ هزار هکتار است و مجموع تولیدات باغی و گلخانهای این خطه در شرایط عادی حدود ۸۸۶ هزار تُن برآورد میشود.
همچنین نگاهی به وضعیت استان اصفهان از حیث عرصههای طبیعی حاکیست که این خطه به مرکزیت شهرستان اصفهان با ۲۹ شهرستان، مساحتی معادل ۱۰.۷ میلیون هکتار دارد که بیش از ۹۰ درصد از این مساحت را معادل ۹.۸ میلیون هکتار عرصههای منابع طبیعی و ملی و از این میزان حدود ۴۰۳ هزار هکتار جنگل معادل (۴ درصد) ۶ میلیون هکتار مرتع معادل (۶۴ درصد) و سه میلیون هکتار بیابان معادل (۳۲ درصد) در بر گرفته است.
