به گزارش خبرآنلاین، حمید ابوطالبی، دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی و مشاور رئیس جمهور در دولت دوازدهم در یادداشتی تفصیلی برای خبرآنلاین، استدلال کردهاست که تفاهمنامه پایان جنگ که بامداد پنجشنبه به امضای روسای جمهوری ایران و آمریکا رسید، مصالحهای پایدارتر است.
ابوطالبی تفاوتهای توافق هستهای ۱۳۹۴ (برجام) و تفاهمنامه پایان جنگ ۱۴۰۵ را به این شرح بیان میکند:
۱. تغییر در سطح امضاکنندگان و زبان سند
- در برجام: متن صرفاً به زبان انگلیسی بود و توسط وزیران امور خارجه امضا شد.
- در توافق جدید: برای اولین بار در پنج دهه گذشته، سند به دو زبان فارسی و انگلیسی و مستقیماً توسط رؤسای جمهور ایران و آمریکا امضا شده که نشاندهنده رسمیت و اقتدار بیشتر است.
۲. تغییر در «کلانروایت» و موضع قدرت
- در برجام: توافق بر اساس «اضطرار و نیاز ایران» شکل گرفت و روایت آمریکا بر آن غلبه داشت.
- در توافق جدید: نویسنده مدعی است این توافق محصول «اضطرار آمریکا» است و ایران چارچوب و ابتکار عمل مذاکرات را تعیین کرده است.
۳. یکپارچگی حاکمیت (پایان دوقطبی داخلی)
- در برجام: توافق حاصل تلاش تکبعدی دولت وقت بود و میان دیپلماسی و توان نظامی (میدان) تعارض وجود داشت.
- در توافق جدید: کل ساختار حاکمیت یعنی «میدان (قدرت دفاعی)، خیابان (رضایت مردمی) و دیپلماسی» کاملاً با هم هماهنگ و یکپارچه عمل کردهاند.
۴. تفکیک موضوعی و حفظ قدرت نظامی
- در برجام: مسائل موشکی، پهپادی و منطقهای به پرونده هستهای گره خورده بود و «مکانیسم ماشه» برای فشار علیه ایران طراحی شده بود.
- در توافق جدید: بندهای محدودکننده توان نظامی ایران به طور کامل حذف شدهاند و پرونده هستهای از سایر مؤلفههای قدرت سخت ایران تفکیک شده است.
۵. تضمینهای اقتصادی و لغو صریح تحریمها
- در برجام: تعهدات اقتصادی مبهم و بازگشتپذیر بودند.
- در توافق جدید: لغو صریح و شفاف تمام تحریمهای اولیه، ثانویه و بینالمللی به همراه منافع اقتصادی ملموس به عنوان یک دستور کار عملیاتی تضمین شده است.
۶. تثبیت منطق غرامت و هزینه جنگ
- در برجام: اساسا خسارات ناشی از کارزارهای آمریکا علیه ایران پیشبینی نشدهبود.
- در توافق جدید: برای اولین بار طرف مقابل پذیرفته که تهدید یا جنگ علیه ایران هزینهبر است و منطق پرداخت غرامت به ایران تثبیت شده؛ دستاوردی که به گفته نویسنده حتی پس از جنگ ۸ ساله هم به دست نیامده بود.
۴۲/۴۲
