به گزارش همشهریآنلاین، با حمله نظامی به ونزوئلا، بازداشت رئیسجمهور این کشور و وعده «اداره نامحدود» آن بدون هیچگونه مجوز از کنگره آمریکا یا شورای امنیت سازمان ملل، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، آنچه از هنجارهای بینالمللی باقی مانده بود را بهگفته برخی کارشناسان عملاً نابود کرده و مسیر را برای اقدامات تهاجمی مشابه از سوی رقبای آمریکا، بهویژه چین و روسیه، هموار ساخته است.
در مقابل، ترامپ دستاورد ملموسی در مهار قاچاق مواد مخدر به آمریکا بهدست نیاورده است؛ هرچند در سند جدید «راهبرد امنیت ملی»، آنچه «متمم ترامپ» بر دکترین مونرو مینامد را مطرح کرده و هدف آن را «بازگرداندن برتری آمریکا در نیمکره غربی» اعلام کرده است.
هرچه از هنجارهای بینالمللی باقی مانده بود را ترامپ نابود کرد
اگرچه بخش بزرگی از جامعه جهانی و حتی بسیاری از شهروندان ونزوئلا، نیکلاس مادورو را رئیسجمهوری مشروع نمیدانستند اما اقدام ترامپ به گفته منتقدان، یک سابقه بسیار خطرناک ایجاد کرده است. بر اساس این منطق، پکن و مسکو نیز میتوانند علیه رهبرانی که آنها را تهدید میدانند دست به اقدام نظامی بزنند؛ بهویژه در مورد تایوان و اوکراین.
مارک وارنر، سناتور دموکرات و نایبرئیس کمیته اطلاعات سنای آمریکا، هشدار داد، «اگر ایالات متحده برای خود حق استفاده از نیروی نظامی برای حمله و بازداشت رهبران خارجی را قائل شود، چه چیزی مانع چین برای ادعای چنین حقی علیه رهبری تایوان خواهد بود؟ چه چیزی جلوی پوتین را برای ربودن رئیسجمهور اوکراین میگیرد؟ با عبور از این خط قرمز، قواعد مهارکننده هرجومرج جهانی فرو میریزند.»
ترامپ روز شنبه در یک نشست خبری، عملیات ونزوئلا را «یکی از درخشانترین و قدرتمندترین نمایشهای توان نظامی آمریکا» توصیف کرد و آشکارا از هدف تغییر رژیم و حتی اشغال طولانیمدت سخن گفت در تضاد کامل با وعدههای انتخاباتیاش در سال ۲۰۲۴ مبنی بر پرهیز از چنین مداخلاتی.
او گفت: «ما کشور را اداره خواهیم کرد تا زمانی که انتقالی امن و منطقی انجام شود»، و احتمال اشغال چندساله را رد نکرد. ترامپ همچنین مدعی شد هزینههای آمریکا از طریق «پولی که از زمین بیرون میآید» جبران خواهد شد؛ اشارهای آشکار به نفت ونزوئلا که یادآور ادعاهای مشابه پیش از اشغال عراق است.
ترامپ تأکید کرد، «نمیتوانیم اجازه دهیم کسی دیگر کنترل ونزوئلا را به دست بگیرد»، و گفت شرکتهای نفتی آمریکا برای بازسازی کشور وارد عمل خواهند شد. او حتی احتمال استقرار نیروهای زمینی آمریکا را نیز منتفی ندانست و همزمان تهدیدهایی علیه مکزیک و کلمبیا مطرح کرد.
ترامپ میراث خطرناکی در آمریکای لاتین برجا گذاشت
این اقدام در حالی انجام شد که حتی در اشغال عراق، دولت جورج بوش پسر دستکم بهدنبال مجوز شورای امنیت بود؛ اما ترامپ هیچ تلاشی در این مسیر نکرده است. در کنار حمله نظامی آمریکا به ایران در تابستان گذشته که آن هم بدون مجوز انجام شد منتقدان این عملیات را ضربهای سنگین به بقایای حقوق بینالملل میدانند.
هارولد کو، استاد حقوق بینالملل دانشگاه ییل، میگوید، «این دولت بیقانون به سطح جدیدی از سقوط رسیده است. ترامپ آشکارا منشور سازمان ملل را نقض کرده و دست به بازداشتی فرامرزی و غیرقانونی زده که در دادگاههای آمریکا بهشدت به چالش کشیده خواهد شد.»
در واکنشها، چین این اقدام را «نقض فاحش حقوق بینالملل» خواند و فرانسه نیز آن را مغایر اصل عدم توسل به زور دانست. اتحادیه اروپا موضعی محتاطانهتر گرفت و خواستار خویشتنداری شد.
در نهایت، منتقدان میپرسند ترامپ دقیقاً چه چیزی بهدست آورده است؟ دادههای رسمی آمریکا نشان میدهد ونزوئلا سهم ناچیزی در ورود مواد مخدر به ایالات متحده دارد. در مقابل، تاریخ مداخلات آمریکا در آمریکای لاتین(از خلیج خوکها تا شیلی، نیکاراگوئه و هائیتی) عمدتاً با شکست، بیثباتی و هزینههای سنگین همراه بوده است.
به این ترتیب، بسیاری بیم آن دارند که عملیات ونزوئلا نه یک پیروزی، بلکه آغاز دورهای خطرناکتر از بیقانونی در نظم جهانی باشد.
