فیدیاس کیست
فیدیاس پیکرتراش یونان
فیدیاس (Phidias یا Pheidias)، یکی از بزرگترین مجسمهسازان، نقاشان و معماران یونان باستان، در قرن پنجم پیش از میلاد فعالیت میکرد. او به عنوان نماد عصر طلایی آتن شناخته میشود و آثارش، از جمله مجسمه زئوس در المپیا (یکی از هفت عجایب جهان باستان) و مجسمه آتنا پارتنوس در پارتنون، تأثیر عمیقی بر هنر کلاسیک یونانی گذاشته است. فیدیاس نه تنها خالق مجسمههای غولپیکر از جنس طلا و عاج بود، بلکه به عنوان مدیر هنری پروژههای بزرگ آتن، نقش کلیدی در بازسازی شهر پس از جنگهای ایران و یونان ایفا کرد. با وجود شهرت فراوان، جزئیات زندگی شخصی او محدود است و بیشتر از طریق توصیفات نویسندگان باستانی مانند پلوتارک، پوزانیاس و ارسطوفان شناخته میشود.
فیدیاس حدود سال ۴۹۰ یا ۴۸۰ پیش از میلاد در آتن متولد شد. پدرش چارمیدس (Charmides) نام داشت، اما اطلاعات دقیقی از خانواده یا دوران کودکی او در دست نیست. او در دوران پس از جنگهای ایران و یونان بزرگ شد، زمانی که آتن در حال بازسازی و شکوفایی بود. این محیط پرجنبوجوش هنری و سیاسی، زمینهای مناسب برای رشد استعدادهای او فراهم کرد. برخی منابع باستانی اشاره میکنند که فیدیاس از خانوادهای متوسط بود و علاقهاش به هنر از سنین جوانی شکل گرفت، اما این جزئیات بیشتر مبتنی بر حدس و گمان هستند.
فیدیاس زیر نظر مجسمهسازان آتنی هگیاس (Hegias) و آگلاداس (Ageladas) آموزش دید. این استادان، اصول مجسمهسازی یونانی را به او آموختند و او را با تکنیکهای کار با برنز و مواد دیگر آشنا کردند. شروع کار فیدیاس با ساخت مجسمههای برنزی بود که اغلب برای بزرگداشت پیروزیهای نظامی مانند نبرد ماراتن سفارش داده میشدند. یکی از اولین کارهای شناختهشده او، گروهی از مجسمههای برنزی در دلفی بود که شامل آپولو، آتنا و میلتیادس جوان میشد. این آثار اولیه، مهارت او در به تصویر کشیدن قهرمانان ملی را نشان میداد و او را به عنوان یک هنرمند نوظهور مطرح کرد. فیدیاس همچنین در ساخت مجسمههایی برای شهرهایی مانند پلنه و پلاتئا شرکت داشت، که نشاندهنده گسترش شهرت او فراتر از آتن است.
آتنا پارتنوس
فیدیاس در دوران اوج خود، بین سالهای ۴۶۵ تا ۴۳۰ پیش از میلاد، چندین شاهکار خلق کرد که او را به عنوان بزرگترین مجسمهساز دوران کلاسیک معرفی کرد. او متخصص در ساخت مجسمههای کریسلفانتین (chryselephantine) بود، یعنی مجسمههایی از طلا و عاج که جلوهای الهی به خدایان میبخشیدند. مهمترین آثار او عبارتند از:
آتنا پروماخوس (Athena Promachos): این مجسمه برنزی عظیمالجثه، حدود ۹ متر (۳۰ فوت) ارتفاع داشت و در سال ۴۵۶ پیش از میلاد بر روی آکروپولیس آتن نصب شد. آتنا را در حال جنگ نشان میداد و از فاصله دور، حتی از دریا، قابل مشاهده بود. این مجسمه نماد پیروزی یونانیان بر ایرانیان بود.
آتنا لمنیا (Lemnian Athena): ساختهشده بین سالهای ۴۵۱ تا ۴۴۸ پیش از میلاد برای مهاجران آتنی در جزیره لمنوس. پوزانیاس آن را "بهترین اثر فیدیاس برای دیدن" توصیف کرده است. نسخههای مرمری از آن در بولونیا و درسدن وجود دارد.
آتنا پارتنوس (Athena Parthenos): �
