زینب کامرانی: از زمانی که ویروس کرونا جهان را فرا گرفت و میلیونها کارمند مجبور شدند دورکاری را تجربه کنند، بازار کار به شکلی بیسابقه تغییر کرده است. زنان از جمله گروههایی بودند که بیشترین تأثیر را از این تحول پذیرفتند، زیرا با واقعیت جدیدی روبرو شدند که از یک سو انعطافپذیری و راحتی را با هم ترکیب میکرد و از سوی دیگر چالشهای روانی، حرفهای و اجتماعی ایجاد میکرد.
انعطافپذیری جذاب... اما نه بدون هزینه
در مراحل اولیه، کار کردن از خانه برای بسیاری از زنان گزینهای ایدهآل به نظر میرسید، زیرا نظرسنجیهای انجام شده توسط مرکز تحقیقات پیو نشان داد که درصد زیادی از آنها احساس میکردند کنترل بیشتری بر زمان و ریتم زندگی روزمره خود دارند. این امر همچنین به مادران فرصت میداد که بدون احساس مداوم بیکفایتی، میان مسئولیتهای خانوادگی و انتظارات شغلی تعادل برقرار کنند، در حالی که آرامش خانه به برخی از آنها کمک میکرد تا تمرکزشان را افزایش داده و کیفیت تولید را در مقایسه با محیطهای اداری - سنتی بهبود ببخشند.
با این حال، این انعطافپذیری همیشه به راحتی به دست نمیآید. فقدان مرزهای مشخص میان کار و زندگی شخصی، این امتیاز را در بسیاری از موارد به یک بار اضافی تبدیل کرده است.
خانم امانی، متخصص بازاریابی مقیم لندن که هفتهای یک بار به دفتر شرکت خود سر میزند، توضیح میدهد: «این انعطافپذیری به من کمک میکند تا میان خانه و کار تعادل برقرار کنم، اما گاهی اوقات زمان بیشتری را صرف امور خانه میکنم، مانند بردن فرزندانم به مدرسه یا تهیه غذا، که بر تواناییهایم در دستیابی به اهداف روزانهام در محل کار تأثیر میگذارد.»
بهای کار از خانه
با تغییر به دورکاری، بسیاری از زنان جزئیات صحنه حرفهای روزانه را از دست دادهاند: دفتر کار، همکاران، بحثهای خودجوش و لحظات مشترک موفقیت. این عناصر کوچک نقش مهمی در ایجاد هویت حرفهای و تقویت حس تعلق دارند.
عدم تعامل انسانی
طبق تحلیلی که توسط «هاروارد بیزینس ریویو» منتشر شده، عدم حضور فیزیکی فرصتهای ایجاد روابط حرفهای قوی را کاهش میدهد، زیرا ایمیلها و جلسات مجازی نمیتوانند حضور انسانی یا کاریزمای حرفهای را که تعاملات رو در رو ایجاد میکنند، منتقل کنند.
کاهش حس تعلق
هویت حرفهای فقط به انجام وظایف مربوط نمیشود؛ بلکه درباره ساختن داستان مشترک با دیگران است. از پشت صفحه نمایش، نوشتن این داستان بسیار دشوارتر میشود.
محو شدن مرزهای زندگی و کار
خانه به دفتر کار و دفتر کار به خانه تبدیل میشود. این امر به صورت بالقوه زنان را در یک حالت کاری مداوم قرار میدهد که منجر به خستگی ذهنی و فشار عاطفی میشود.
در حالی که مردان موفق میشوند، زنان شکست میخورند!
یک مطالعه مشترک توسط دانشگاههای شفیلد و دورام، که توسط محقق مینگن شن و دکتر افپراکسیا زمانی تهیه شده، نشان داد زنانی که از خانه کار میکنند، در مقایسه با مردان، در تعیین مرزهای مشخص میان مسئولیتهای خانوادگی و کاری، با مشکل بیشتری مواجه هستند. حواسپرتیهای خانگی و انتظارات از نقشهای سنتی، سطح استرس را افزایش داده و همپوشانی نقشها را تشدید میکند.
در مقابل، مردان توانایی بیشتری در تفکیک کار و زندگی خانوادگی به هنگام کار از خانه گزارش کردند. این مطالعه نشان میدهد که دورکاری میتواند ابزاری مؤثر برای توانمندسازی زنان باشد، مشروط بر اینکه توزیع عادلانهای از کارهای خانه وجود داشته باشد.
وقتی دورکاری به سپری در برابر تبعیض تبدیل میشود
علیرغم چالشها، کار کردن از خانه جنبه مثبت قابل توجهی درباره تبعیض جنسیتی نشان داده است. یک مطالعه که توسط دانشگاه تورنتو در دسامبر ۲۰۲۴ انجام شده، نشان داد، کاهش قابل توجه تبعیض علیه زنانی که دورکاری میکنند در مقایسه با همکارانشان که در محیطهای کاری حضور دارند، وجود دارد.
۳۱ درصد از زنانی که در محل کارشان فعالیت میکنند، نوعی تبعیض را تجربه کردهاند، در حالی که این رقم برای زنانی که دورکاری میکنند، تنها ۱۷ درصد است. این تفاوت، نقش محیط فیزیکی را در کاهش رفتارهای تبعیضآمیز نشان میدهد. با این حال، محققان هشدار میدهند که نباید کار دیجیتال را به عنوان یک راهحل نهایی در نظر گرفت، زیرا موانع ساختاری در بازار کار همچنان پابرجاست.
اعتماد به نفس و فرصتهای پیشرفت
از دیدگاه روانشناسی، تحقیقات انجمن روانشناسی آمریکا نشان میدهد که کاهش تعامل اجتماعی در محیطهای کاری مجازی میتواند اعتماد به نفس را تضعیف کرده و احساس موفقیت را در میان برخی از زنان، به ویژه در بخشهایی که در حال حاضر کمتر مورد توجه قرار میگیرند، کاهش دهد. عدم قدردانی مستقیم، تلاشها را کمتر به چشم میآورد و در درازمدت بر سلامت روان تأثیر منفی میگذارد.
دعا از بیرمنگام توضیح میدهد که کار کردن از خانه را ترجیح میدهد زیرا فضای امنی را برای او فراهم میکند. او میگوید: «من در جلسات احساس راحتی نمیکنم که پیشنهاد بدهم و اعتماد به نفسم بالا نیست، بنابراین ترجیح میدهم بیشتر گوش بدهم.»
در مقابل، گزارشهای شرکت «مکینزی اند کامپنی» نشان میدهد زنانی که دورکاری میکنند، در مقایسه با همکارانشان که به صورت فیزیکی در محل کار حضور دارند، فرصتهای ارتقای شغلی کمتری دارند، زیرا بسیاری از تصمیمات اداری هنوز به حضور بصری و مشارکت روزانه بستگی دارد.
یک تجربه چندوجهی
کار کردن از خانه، میان راحتی و انزوا، انعطافپذیری و حواسپرتی، تجربهای غنی و پیچیده را برای زنان آشکار میکند. این امر درهای جدیدی را به روی خودکفایی و سازماندهی میگشاید، اما چالشهایی را نیز در رابطه با دیده شدن حرفهای، تعادل روانی و توزیع عادلانه نقشها به همراه دارد.
در نهایت، موفقیت این مدل صرفا به محل کار بستگی ندارد، بلکه به توانایی ما در ایجاد محیطی منصفانه و انعطافپذیر که از زنان حمایت کند، بستگی دارد، چه آنها از پشت صفحه نمایش در خانه کار کنند و چه در یک دفتر سنتی.
منبع: الجزیره
۴۷۲۳۲
