خبرگزاری مهر، گروه استانها: آیینهای کهن «جشنهای انتظار» که در فرهنگ ایرانی-اسلامی ریشه دواندهاند، از روزهای پایانی ماه شعبان تا شب نیمه شعبان، جلوهای بیبدیل از پیوند عمیق مردم با مفهوم غیبت و انتظار فرج را به تصویر میکشند. این جشنها که با چراغانی دستهجمعی محلات، مراسمهای دعا و سرودهای سرشار از امید به ظهور منجی عالم، حضرت مهدی (عج)، برگزار میشود، نهتنها یک رسم مذهبی، بلکه پاسداری از یک پیمان خانوادگی و اجتماعی برای حفظ آرمانهای عدالتگستری در گذر زمان است.
همزمان با نزدیک شدن به اعیاد شعبانیه و خجسته میلاد صاحبالزمان (عج)، میراث پرشکوه جشنها و آیینهای مردمی در کوچه و محلات که ریشه در سنتهای دیرینه شیعی دارد، مجدداً احیا میشود. این سنتها که تجلیگاه عینی «انتظار فرج» در زندگی روزمره مردم بوده، امروزه با رویکردی جدید بر «سبک زندگی مهدوی» و مشارکت عمومی در مساجد، حسینیهها و خانهها، محوریت برنامههای فرهنگی کشور را تشکیل داده است.
انتظار؛ از اعتقاد قلبی تا شور اجتماعی
انتظار برای ظهور آخرین ذخیره الهی، حضرت مهدی (عج)، صرفاً یک باور کلامی نیست؛ بلکه یک حرکت تاریخی و یک سبک زندگی فعالانه است که در طول قرون متمادی، در قالب مناسک و جشنهای اجتماعی متجلی شده است. این روح انتظار، که در باور عمومی بهعنوان «فرج» شناخته میشود، همواره نیروی محرکهای برای اصلاحات فردی و اجتماعی بوده است.
در سنتهای کهن جامعه ایرانی و اسلامی، اعیاد مذهبی بهویژه نیمه شعبان، فرصتی برای تجلی همدلی و اجتماع بود. مردم در کوچه و محلات، با ابتکارات خود، فضای شهر را به استقبال منجی موعود میبردند. این جشنها که اغلب با چراغانی گسترده، برپایی ایستگاههای صلواتی، توزیع نذورات و تشکیل دستههای شادی در کوچهها همراه بود، نمادی از امید فعال و آمادگی برای حکومت عدل جهانی بود.
آنچه امروز در قالب طرحهای فرهنگی، نظیر آنچه در کلانشهرهایی چون قم و مشهد در حال شکلگیری است، دیده میشود، تلاشی برای احیای همین روحیه محلهمحور است. این برنامهها تلاش میکنند تا نقش آستانها و مساجد بهعنوان کانونهای اصلی انتظار تقویت شود و فعالیتها از سطح کلان به بطن زندگی روزمره مردم، یعنی محلات، نفوذ کند.
تبدیل انتظار به عمل: سبک زندگی مهدوی
برنامهریزیهای جدید، تأکید ویژهای بر این نکته دارند که انتظار نباید منفعلانه باشد. تمرکز بر «ترویج عملی فرهنگ انتظار» و «نقش خانواده منتظر» نشان میدهد که مرز بین جشن صرف و آمادگی حقیقی کمرنگتر شده است.
بهعنوانمثال، توزیع بستههای فرهنگی که شامل عهدنامههای خانوادگی با امام زمان (عج) و مسابقات مرتبط با معارف مهدوی است، نشان از حرکت به سمت نهادینه کردن این فرهنگ در چارچوب خانواده دارد.
درنهایت، آنچه از این سنتها به یادگار مانده، این است که ظهور، نه یک اتفاق صرفاً سیاسی یا غیبی، بلکه نتیجه آمادهسازی جامعهای است که در انتظارش، همواره در حال پاکیزه کردن خود و محیط اطرافش بوده است؛ حضوری که با چراغانی محله آغاز میشود و با اصلاح سبک زندگی به کمال میرسد.
برگزاری جشنهای نیمه شعبان در ۸۰ نقطه استان
حجتالاسلاموالمسلمین محمدرضا عسگری، رئیس بنیاد مهدویت استان البرز در گفتوگو با خبرنگار مهر از برگزاری برنامههای ویژه دهه مهدویت و نیمه شعبان با رویکردی نوین خبر داد و گفت: امسال به مناسبت تقارن این ایام با دهه فجر و جشنهای پیروزی انقلاب اسلامی، برنامههای مهدوی با پیوند عمیق میان مهدویت و انقلاب اسلامی برگزار خواهد شد.
وی با اشاره به ارتباط عمیق این دو آموزه، اظهار کرد: آموزه انتظار و مهدویت موتور محرکه انقلاب و هدایتگر آن بوده است. حضرت امام خمینی (ره) با تبیین مفهوم انتظار بهعنوان یک انتظار عملی و افضل اعمال، مردم را به قیام، حرکت، اقدام، مقاومت و زمینهسازی برای ظهور فراخواندند و انقلاب اسلامی با همراهی مردم، پای آرمانهای خود ایستاد.
انقلاب اسلامی؛ بستری برای رشد معارف مهدویت
رئیس بنیاد مهدویت استان البرز افزود: از سوی دیگر، انقلاب اسلامی بستری مناسب برای رشد و توسعه معارف مهدویت در جامعه فراهم کرد. در حال حاضر بیش از ۷۰۰ عنوان کتاب تخصصی در حوزه مهدویت منتشرشده و بیش از ۱۵۰۰ فارغالتحصیل مقطع ارشد و دکترا در این حوزه فعالیت دارند. همچنین همایش دکترین مهدویت بیش از ۱۲ سال است که بهطور مستمر برگزار میشود.
عسگری افزود: برنامههای امسال با دو شعار ایران قوی؛ زمینهساز ظهور و مهدی جانِ ایران که به تصویب مسجد مقدس جمکران رسیده، آغازشده است. همچنین سند انتظار و توسعه فرهنگ مهدویت که دو سال پیش در شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب شد، بهعنوان سند بالادستی به تمام دستگاهها ابلاغشده و وظایفی را در این زمینه برای توسعه معارف مهدویت تعیین کرده است.
وی توضیح داد: در استان البرز، پس از برگزاری شورای فرهنگ عمومی، مصوب شد تا در ۸۰ نقطه و محله با محوریت مساجد، جشن نیمه شعبان برگزار شود. این جشنها از ۵ شعبان آغازشده و تا ۲۲ بهمنماه ادامه خواهد داشت. در شهر کرج نیز این جشنها در ۴۰ نقطه و با همکاری سازمان فرهنگی شهرداری کرج، شهرداری، سپاه استان و بنیاد مهدویت برگزار میشود.
رئیس بنیاد مهدویت استان البرز افزود: برنامههای متنوعی برای این جشنها ازجمله اعزام سخنرانان، عمو روحانی و کارشناسان پردهخوان برای تبیین مسائل ظهور، غیبت و ولادت امام زمان (عج)، حضور مربیان کودک و نوجوان توسط بنیاد مهدویت، تهیه و توزیع بستههای فرهنگی شامل کتابچه پرسش و پاسخ، کاربرگ نقاشی و پرچم با موضوع مهدویت و انقلاب اسلامی، برگزاری مسابقه کتابخوانی “قرآن و امام مهدی” توسط سیمای البرز و رادیو البرز با ۱۱۰ جایزه، برگزاری مسابقه ساخت تصویر با هوش مصنوعی با سه محور “انتظار و امید”، “زیباییهای عصر ظهور” و “ایران قوی؛ زمینهساز ظهور” برای جوانان و نوجوانان، با فرصت تا پایان شعبان و ۱۱۰ جایزه در نظر گرفتهشده است.
عسگری گفت: برگزاری جلسات گفتمان مهدوی با عنوان “از منجی موعود برایم بگو” در ۸۰ مدرسه استان توسط مربیان بنیاد مهدویت، همراه با پرسش و پاسخ و جوایز.
فعالیتهای آموزشی و دانشگاهی
وی در خصوص فعالیتهای آموزشی بنیاد مهدویت، گفت: بیش از ۸۰ مربی مهدوی در مدارس استان فعال هستند و گفتمانهای مهدویت در مقاطع مختلف تحصیلی برگزار میشود. در حوزه دانشگاهی نیز طرح “یاران موعود دانشجویی”، نشستهای تخصصی، همکاری با کانونهای مهدویت دانشگاهها و حضور اساتید در دانشگاههای خوارزمی، آزاد اسلامی و فرهنگیان در دستور کار قرار دارد.
حضور پررنگ در رسانه و فضای مجازی
رئیس بنیاد مهدویت استان البرز با اشاره به فعالیتهای مجازی، بیان کرد: پرتال جامع مهدویت به نشانی mahdaviat.ir بهصورت کشوری فعال است و در استان البرز نیز کانالهای اطلاعرسانی، کودک و نوجوان و مجلات الکترونیکی تخصصی در حوزه مهدویت راهاندازی شده است.
جشن شاخص نیمه شعبان در کرج
عسگری متذکر شد: جشن شاخص نیمه شعبان استان البرز، روز نیمه شعبان در سالن کانون شهید فهمیده کرج و با همکاری اداره کل آموزشوپرورش، ستاد اقامه نماز و کانون شهید فهمیده برگزار خواهد شد. این جشن شامل برنامههای متنوع فرهنگی، هنری و معرفتی ویژه خانوادهها خواهد بود.
جشنهای مهدویت در ۲۰ بقعه متبرکه با برنامههای متنوع
حجتالاسلاموالمسلمین مرتضی عزیزی، معاون اداره کل اوقاف و امور خیریه استان البرز نیز گفت: نیمه شعبان، سالروز ولادت منجی عالم بشریت، حضرت مهدی موعود (عج)، امسال با برگزاری جشنها و برنامههای معنوی متنوع در ۲۰ بقعه متبرکه استان البرز گرامی داشته میشود.
وی افزود: این مراسم که باهدف تقویت باورهای مهدویت و ترویج فرهنگ انتظار در جامعه تدارک دیدهشده است، از ابتدای ماه شعبان آغاز و تا روز نیمه شعبان ادامه خواهد داشت.
معاون اداره کل اوقاف و امور خیریه البرز عنوان کرد: هدف اصلی از این برنامهها، تقویت باورهای مهدویت در جامعه و ایجاد فضایی شاد و مذهبی است و تمرکز ویژهای بر ترویج فرهنگ انتظار و تقویت معنویت جامعه داریم.
وی افزود: در این مراسمها، اجتماع بزرگ جشن شعبانیه در امامزاده طاهر (ع)، قرائت دعای توسل و در شب میلاد، قرائت دعای فرج برای تقویت همسویی با امام زمان (عج) ازجمله برنامههای محوری است.
معاون اداره کل اوقاف البرز همچنین از اجرای پرشور مراسم مولودیخوانی توسط مداحان اهلبیت (ع) بهعنوان یکی دیگر از برنامههای اصلی نام برد و گفت: مسابقات فرهنگی و نقاشی ویژه کودکان با تمرکز بر آشنایی با مفاهیم مهدویت نیز برای گروه سنی خردسالان و نونهالان در نظر گرفتهشده است.
خدمات رفاهی و فرهنگی برای زائران
حجتالاسلاموالمسلمین عزیزی افزود: در راستای رفاه حال زائران و میهمانان این جشنها، موکبهای پذیرایی برای توزیع شیرینی، شربت و نذورات راهاندازی شده است. همچنین در شب میلاد منجی بشریت، مراسم نورافشانی برگزار و بقاع متبرکه با عطرآگینی و غبارروبی، آماده میزبانی از عاشقان اهلبیت (ع) خواهند بود.
وی افزود: علاوه بر این، ایستگاههای مشاوره، بخشهای چندرسانهای، محافل انس با قرآن و غرفه کودک نیز در کنار سایر برنامهها فعال خواهند بود تا زائران بتوانند از خدمات فرهنگی و معنوی کاملی بهرهمند شوند.
البرز؛ نماد انتظار پویا و عدالتخواهی
معاون اداره کل اوقاف و امور خیریه البرز تأکید کرد: با این تدارکات گسترده و برنامهریزی دقیق که از ترویج مفاهیم عمیق مهدویت تا خدماترسانی فیزیکی به زائران را در برمیگیرد، اداره کل اوقاف البرز تلاش کرده است تا نیمه شعبان امسال را به محفلی کامل برای تجلی ایمان، دعا و همدلی اجتماعی در سطح استان تبدیل کند.
وی افزود: این جشنها نشاندهنده عزم جدی استان البرز برای پررنگ ساختن آموزههای مهدویت در زندگی روزمره است؛ پیامی از جنس انتظار پویا و عدالتخواهی که از قلب بقاع متبرکه به تمام نقاط استان البرز مخابره میشود.
حجتالاسلاموالمسلمین عزیزی متذکر شد: این رویداد فرهنگی و مذهبی فرصتی مغتنم برای گردهمایی مردم استان و تجدید پیمان با آرمانهای بلند حضرت مهدی (عج) و تقویت روحیه معنویت و همدلی در جامعه است.
موضوع مهدویت و فرهنگ انتظار، نهتنها یک بحث کلامی، بلکه یک گفتمان فعال فرهنگی و اجتماعی در ایران اسلامی است. این گفتمان باهدف تقویت بنیانهای دینی و ارتقاء سطح معرفتی جامعه، بهویژه در تقاطع اعیاد مذهبی و مناسبتهای ملی، در مساجد، بقاع متبرکه و نهادهای تخصصی مانند بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج) پیگیری میشود. فعالان این حوزه، توسعه و ترویج فرهنگ مهدویت را «یک ضرورت انکارناپذیر» برای مقابله با چالشهای هویتی و سبک زندگی مدرن میدانند.
جشنهای نیمه شعبان در سالهای اخیر، بهویژه با تمرکز بر «جشنهای محلهمحور»، به یکی از مهمترین بسترهای عملیاتی این فرهنگ تبدیلشدهاند. کارشناسان بنیاد مهدویت معتقدند که این جشنها فراتر از یک شادی صرف هستند و آثار عمیقی بر جای میگذارند.
