همشهری آنلاین – گروه سیاسی: پس از پایان مذاکرات طولانی روز جمعه در مسقط، علاوهبر گمانهزنیهای رسانهای بینالمللی که از تمایل دوطرف برای ادامه گفتوگوهای فیمابین حکایت داشت، رئیس دستگاه دیپلماسی ایران در گفتوگویی رسانهای از «توافق دوطرف» برای ادامه مذاکرات خبر داد.
- مذاکرات روز جمعه شروع خوبی بود، اما ادامه آن منوط به مشورتها در پایتختهاست.
- گفتوگوهای فشرده و طولانی داشتیم و از ۱۰ صبح تا ۶ بعدازظهر جلسههای متعددی به صورت غیرمستقیم برگزار شد.
- نقطه نظرات و نگرانیهای ما منتقل شد.
- حقوق مردم ایران و همه موارد در جو بسیار خوبی مورد تأکید قرار گرفت.
- درباره نفس ادامه مذاکرات توافق نظر وجود داشت.
- بعد از ۸ ماه پرتلاطم، روند گفتوگوها آغاز شده و چالش بزرگ، بیاعتمادی است.
- زمان و چگونگی ادامه مذاکرات با مشورتهای بعدی، از طریق وزیر خارجه عمان مشخص میشود.
روایت آقای سخنگو
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امورخارجه درباره مذاکرات مسقط گفت:
- مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط با تفاهم طرفین برای ادامه گفتوگوها پایان یافت.
- طرفین ضمن تبیین دیدگاهها و مطالبات خود، تفاهم کردند در مشورت با پایتختها راجع به دور بعدی گفتوگوها تصمیمگیری کنند.
موضع میانجی عمانی
بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان نیز طی پستی در فضایمجازی درباره مذاکرات روز جمعه به نکات مهمی اشاره کرد:
- هدف ما برگزاری مجدد مذاکرات بین تهران و واشنگتن در زمان مناسب است.
- روشن شدن دیدگاههای ایران و آمریکا و شناسایی زمینههای پیشرفت احتمالی مفید بود.
پایبندی ایران به دیپلماسی
یکی دیگر از پیام مهم «مذاکرات مسقط» پایبندی تهران به روندهای دیپلماتیک برای حل و فصل مشکلات است که نمودهای ملموسی در تحولات اخیر دارد:
- مسیر دیپلماسی بسته نیست: جمهوریاسلامی با حضور در مسقط نشان داد که هیچگاه مایل به بستن مسیرهای دیپلماتیک نیست.
- تامین منافع ملی: تهران این پیام روشن را مخابره کرده است که همواره دیپلماسی را یکی از ابزارهای اولویتدار برای تامین منافع و امنیت ملی میداند.
- مسئولیتپذیری: مذاکرات مسقط، آن هم با نقشآفرینی فعال برخی کشورهای منطقه، بیش از هر چیز نشاندهنده مسئولیتپذیری تهران برای حفظ صلح و تقویت ثبات منطقهای در مواجهه با تهدیدهای فرامنطقهای است و پیام روشنی به کشورهای همسایه و منطقه مخابره میکند.
- باطلالسحر مقصرسازی ایران: یکی دیگر از نمودهای مذاکرات مسقط، شکست راهبرد «مقصرسازی ایران» است؛ سیاستی که ازسوی واشنگتن پیگیری میشد و میکوشید علیه تهران نوعی «بازی سرزنش» راه انداخته و منطقه را با تهدیدهای نظامی علیه جمهوریاسلامی همسو کند.
- آمادگی نظامی: ایران با وجود آمادگی نظامی بالا برای مواجهه با تهدیدهای موجود، پای میز مذاکرات مسقط حاضر شد که «مقتدرانه» این پیام را به طرف مقابل ارسال کند که از موضع قدرت و با حفظ آمادگی نظامی، در دیپلماسی جدی است.
مانور نمادها و پیامها
گفتوگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا در عمان در شرایطی انجام شد که در روزهای اخیر شاهد مانور قدرت نظامی ایران و ارسال پیامهای معنادار به طرف مقابل بودهایم:
- پیام معنادار ایران: چهارشنبه شب گذشته بود که مانور پهپادهای آمریکایی و ایرانی در آسمان منطقه، در کانون توجه شبکههای اجتماعی قرار گرفت. ماجرا از این قرار بود که پس از ثبت مانور پهپاد آمریکایی با خط سیری شبیه ساعت شنی، دربردارنده «پیام هشدار آمیز به تهران»، اندکی بعد پرواز پهپاد ایرانی خبرساز شد؛ پهپادی که خط سیر «شمشیر ذوالفقار» را ثبت کرد تا پاسخ محکمی به حرکت تهدیدآمیز آمریکایی ها داده شود؛ پیامی که بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی داشت و به «پیام معنادار تهران» تعبیر شد.
- پرواز از مبدا طبس: پنجشنبه شب (۱۶ بهمنماه) هواپیمای حامل عباس عراقچی، وزیر امورخارجه ایران به مقصد طبس، با انتخابی «هوشمندانه» و «نمادین»، مبدأ خود را «صحرای طبس» ثبت کرد تا با یادآوری شکست تاریخی آمریکاییها در ایران، نسبت به هرگونه ماجراجویی جدید در این زمینه هشدار دهد؛ اقدامی که مورد توجه ویژه کاربران شبکههای اجتماعی مواجه شد.
- رصد تحرکات در سطح منطقه: انتشار اخباری از رصد تحرکات آمریکاییها در آبهای منطقه ازسوی پهادهای ایرانی، یکی دیگر از وجوه ارسال پیامهای معنادار ازسوی ایران به طرف مقابل، آنهم در چارچوب یک «مانور قدرت نظامی» بودهاست.
- رونمایی تازه از موشکهای ایرانی: پنجشنبه شب سپاه پاسداران با رونمایی از یک شهر موشکی جدید، آنهم با ذخایر موشکهای «خرمشهر ۴» (خیبر)، پیام روشن دیگری به طرف مقابل ارسال کرد؛ پیامی که ساعاتی پیش از آغاز مذاکرات در مسقط، نشان داد که ایران از «موضع قدرت» پای میز مذاکرات حاضر شده و برای مواجهه با سناریوهای مختلف از آمادگی بالایی برخوردار است.
بازگشت مذاکرات به مسقط
در روزهای اخیر در حالی که خبرها از برپایی مذاکرات ایران و آمریکا در استانبول حکایت داشت، تغییر ناگهانی «محل مذاکره» از ترکیه به عمان در چهارشنبه شب گذشته، آنهم با اصرار ایران و برخلاف نظر آمریکاییها، حاوی پیامهای مهمی با محوریت تحمیل اراده طرف ایران به طرف مقابل بود.
چرا «نه» به استانبول؟
- پاتک به فضاسازیهای رسانهای طرف آمریکایی درباره مذاکرات در استانبول
- نفی شکلدهی به روندهای منطقهای بدون حضور ایران
- شکستن تلاشها برای اجماعسازی منطقهای بهمنظور مشروعیتبخشی به هرگونه اقدام نظامی احتمالی علیه ایران
- ناکام گذاشتن فضاسازیها برای شکلدهی به مذاکراتی فراتر از موضوع هستهای در استانبول
- برخورد قاطع با راهبردسازیها با هدف زیرپا گذاشتن خطوط قرمز مذاکراتی ایران
- مقابله با رویکرد نشاندن ایران در جایگاه «بخشی از مشکل»
چرا اصرار بر عمان؟
- مطرح بودن عمان به عنوان «کشوری بیطرف» در روندهای منطقهای
- سوابق مثبت مسقط در میانجیگریهای منطقهای به عنوان بازیگر «غیر ذینفع»
- تمرکز صرف بر موضوع هستهای و پرهیز از طرح موضوعهای موشکی و منطقهای
- ارسال پیامی به طرف های مقابل با محتوای «بازگشت به مذاکرات گذشته»؛ مذاکراتی با تحمیل جنگ ۱۲ روزه به ایران متلاشی شد.
- مخابره پیام کوتاه نیامدن ایران از مواضعش با حضور پای میز مذاکره قبلی
