مذاکرات ایران و آمریکا در عمان از نگاه موافقان، فرصتی برای کاهش تنشها، رفع تحریمها و بهبود شرایط اقتصادی کشور است. آنان معتقدند گفتوگو میتواند از تشدید درگیری جلوگیری کرده و مسیر تعامل سازنده با جهان را هموار کند. در مقابل، مخالفان این مذاکرات بر بیاعتمادی به آمریکا تأکید دارند و تجربههای گذشته را نشانه بدعهدی واشنگتن میدانند. به باور آنان، مذاکره ممکن است به امتیازدهی یکطرفه و تضعیف استقلال سیاسی ایران منجر شود. این دو دیدگاه همچنان در فضای سیاسی و رسانهای کشور محل بحث جدی است.
مرتضی مکی در گفتگو با نامه نیوز درباره ارزیابی های متفاوت و بعضا متناقض از نتایج احتمالی دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا گفت: پایداریها و نیروهای همسو با آنها موضع تند در قبال این گفتگوها گرفتند؛ رادیکالترین موضع را آقای رسایی داشت چون مذاکرات را بی پایه خواند.
وی افزود: پایداریها درک درست و واقع بینانه از معادلات و تحولات داخل کشور و عرصه بین الملل ندارند و در خلا موضع می گیرند. این دیدگاهها اساسا با وضعیت سیاسی، اقتصادی و امنیتی کشور نمی خواند. امروز ما گرچه قدرت منطقه ای هستیم اما محدودیت هایی داریم و مسئولان کشور براساس همین محدودیت ها تصمیم گیری می کنند.
وی افزود: متأسفانه برخی تندروها در جبهه پایداری رویکردهایی را دنبال می کنند که قطعا با منافع و مصالح کشور همخوانی ندارد؛ معتقدم نظام باید آنها را کنترل کند. رئیس جمهور بدون اذن رهبری نمی تواند به آقای عراقچی وزیر خارجه برای مذاکره مأموریت دهد. قطعا مذاکرات مسقط براساس نظر نظام انجام شد و شورای عالی امنیت ملی درباره این موضوع تصمیم گرفت.
این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی با اشاره به کسانی که نگاه خوشبینانه و امیدوارانه به نتایج مذاکرات دارند، یادآور شد: واقعیت میدانی آن است که باید به طرفی برویم که تا می توانیم سایه جنگ را از بالای سر کشور دور کنیم چون از جنگ هیچ دستاورد مثبتی حاصل نمی شود. هرچند برخی اعلام می کردند «تحریم ها هیچ اثری ندارند و کاغذ پاره ای بیش نیستند»، امروز کاملا واضح و مبرهن است که چقدر مشکلات اقتصادی کشور برآمده از تحریم هاست.
وی افزود: آمریکا اگر اراده کند ضربه ای بزند و ما نیز ضربه دوم را پاسخ دهیم، قطعا جنگ در همین نقطه پایان نمی یابد و ادامه می یابد. پس هر فرصتی را باید غنیمت شمرد تا می شود برای فاصله گرفتن کشور از جنگ تلاش دیپلماتیک انجام داد. پس از جنگ 12 روزه دیگر متغیرهای گذشته وجود ندارند و ما باید براساس همین واقعیت تصمیم گیری کنیم و انتظار نداشته باشیم همان چارچوب، روند و شیوه گفتگوها همچون مذاکرات احیای برجام یا حتی مذاکرات با دولت ترامپ پیش از جنگ 12 روزه جلو برود.
مکی گفت: اروپا همسو با آمریکا و اسرائیل شدند و عملا اتحاد و وحدتی بین آنها شکل گرفته است. کشورهای منطقه هم اگرچه در ظاهر مخالف حمله آمریکا به ایران هستند اما در صورتی که به این اطمینان برسند، ایران پاسخ محکمی به حمله آمریکا نمی دهد، قطعا با دولت ترامپ همسو می شوند. در مجموع با توجه به حجم سلاح ها، تجهیزات و ادوات نظامی که به طرف می آید و آرایش نظامی دو طرف نسبت به یکدیگر، اگر نتوانیم به توافقی با آمریکا دستیابی یابیم، احتمال جنگ دور از ذهن نیست.
