به هشتمین روز جشنواره فیلم فجر رسیده ایم و حالا میتوان گفت که چهل و چهارمین دوره این جشنواره روزهای پایانی خود را میگذراند. به گزارش الف با تماشای دو سوم از فیلم های جشنواره، امکان آن هست که به شکلی منطقی و منصفانه درباره کم و کیف این دوره پر حاشیه قضاوت کرد. در دورانی که سینمای کمدی حرف اول را در گیشه میزند و بخش قابل توجهی از تولیدات سالانه نیز در این گونه جای می گیرند جای سینمای کمدی، چنان که انتظار می رفت، در این جشنواره خالی بود و تنها یک فیلم کمدی قابل اعتنا آن هم در روز هشتم جشنواره به نمایش در آمد.
برخلاف دوره های پیشین که حداقل چند فیلم کمدی در بخش های رقابتی و غیر رقابتی جشنواره حضور داشتند، امسال اینگونه از فیلم ها چنان انگشت شمار بودند که گونه کمدی را میتوان از جمله مهجورترین گونه ها در جشنواره چهل و چهارم محسوب کرد.
پیش از آنکه به فیلم های اکران شده در روز هشتم جشنواره بپردازیم جا دارد به بازدید معاونت سینمایی وزارت ارشاد از پردیس ملت بپردازیم که حواشی بسیاری داشت. در این بازدید، معاونت سینمایی وزارت ارشاد طی سخنانی به موضوعات مختلف و مشکلات مبتلا به جشنواره فیلم فجر پرداخت.
از مهمترین نکتههای سخنان رئیس سازمان سینمایی تأکید او بر ملی بودن جشنواره فیلم فجر و تعلق آن به همه اهالی سینما بود. جشنواره جهانی فیلم فجر که بخش بین المللیاش اخیرا از آن جدا شده، امسال با توجه فضای عمومی حاکم بر کشور، پسوند ملی به خود گرفته است و کوشیده میشود ماهیت دولتی آن دیگر مورد اشاره قرار نگیرد. فرید زاده همچنین تاکید کرد که جشنواره باید به فضایی برای گفتوگو، تحمل نظرهای متفاوت و کشف استعدادهای تازه تبدیل شود.
فریدزاده کارکرد جشنواره فیلم فجر را چنین ارزیابی کرد: جشنواره فضایی برای دیده شدن، نقد سازنده و حرفهای است. با وجود همه دلخوریهایی که ممکن است وجود داشته باشد، وقتی این تعداد صاحبان اثر، این تعداد اصحاب رسانه و این همه مردم در یک فضا جمع میشوند و فرصت گفتگو پیدا میکنند، این اتفاقی مبارک در زیست فرهنگی و هنری ماست. هنر ذاتاً حیاتبخش و امیدآفرین است. او همچنین در پاسخ به سوالی درباره تحریم جشنواره با اشاره به ضرورت تحمل دیدگاههای متفاوت، تصریح کرد: امیدوارم به بلوغی برسیم که هر کسی را که نظر متفاوتی دارد، حذف نکنیم. باید بپذیریم همه در یک فضای تعاملی زندگی میکنیم و لازم است ظرفیت شنیدن و گفتوگو را بالا ببریم. در فرایند بلوغ سینمایی کشور، باید پیشاپیش بپذیریم که نظرات متفاوت وجود دارد.
فرید زاده در مورد اکران فیلمهای توقیفی همانند شیشلیک یا قاتل و وحشی و حتی جدیدترین اثر محمد کارت «برمودا» گفت: تلاش می کنیم با رعایت چارچوبهای قانونی، امکان اکران برای همه آثار فراهم شود و در یک فرآیند گفتگو محور، فیلمی بدون پروانه باقی نماند.
دیگر حاشیه روز هشتم نامه محمدرضا مرزوقی خطاب به منوچهر شاهسواری، دبیر جشنواره فیلم فجر، بود. او در این نامه اعلام کرده فیلمنامهای که در سال ۱۴۰۲ بهصورت شرح سکانس، شخصیتپردازی و خطوط دیالوگ نوشته، بدون اجازه او به نام فرد دیگری ثبت شده و بعدها با تغییر عنوان، به فیلم سینمایی «تقاطع نهایی شب» تبدیل شده است؛ فیلمی که اکنون در بخش «سودای سیمرغ» حضور دارد.
در هشتمین روز از چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر، ۳ فیلم روی پرده رفتند اولین فیلم«زندگی کوچک کوچک»، به کارگردانی امیرحسین ثقفی، دومین فیلم«جانشین»، به کارگردانی محمد مهدی شاه محمدی و سومین فیلم«قایق سواری در تهران» به کارگردانی رسول صدرعاملی.
«زندگی کوچک کوچک»، به کارگردانی امیرحسین ثقفی به رابطه یک پسر و پدر می پردازد، فیلمی که در آن قصه روشنی نمی توان یافت و شاید بهتر باشد آن در دسته فیلمهای ضد قصه جای داد که فیلمساز روی موقعیت ها و روابط میان آدمها تمرکز کرده است و به همین دلیل حرکت فیلم نیز از شکلی درونی برخوردار است . فضای شاعرانه حاکم بر فیلم و ریتم کند آن نیز از عدم توجه فیلمساز به مخاطب عام و تلاش او برای ساخت اثری شخصی حکایت دارد. اما اینکه تا چه اندازه در ساخت چنین اثری موفق بوده، باید گفت بعید است که مخاطب خاص نیز با چنین فیلمی ارتباط برقرار کند. ساخت هر فیلم کند و بدون قصه و برخوردار از تصاویر بی هدف را نباید با پرداختن به سینمای هنری اشتباه گرفت. گفته می شود که این فیلم با اقتباس از اثری نوشته غلامحسین ساعدی ساخته شده است و باید برای ساعدی خوشحال بود که زنده نبود تا شاهد چنین اقتباس یا استقاده از اثرش باشد!
امیر حسین ثقفی در نشست مطبوعاتی فیلم خود درباره این فیلم گفت: « این فیلم در برههای از زمان است که ابراهیم و اسماعیل هر دو با هم قربانی میشوند و مجموعه کلی آن هم براساس داستان کوتاه «بازی تمام شد» غلامحسین ساعدی است. بحران امروز ما فقر نیست، بلکه شفقت است چون خشونت در میان ما، همکاران ما، جامعه ما و حکومت ما است و راه حل، برون رفت از این خشونت است.»
او در بخشی دیگری از صحبتهایش گفت: «سینما برای من عبادت است. در این مسیر فکر میکنم انسان کار خود را باید بکند و چاه خود را بکَند، حال یا به آب میرسد با نمیرسد ولی مسیر خود را پیدا میکند. از نگاه من سینما دو نوع است؛ یا جهان امروز را تعریف میکند یا جهان دیگری را میسازد. من تابع آن مدل دوم بودم و جهان دیگری را خلق کردم. »
«جانشین» ساخته محمد مهدی شاه محمدی، یک فیلم دفاع مقدسی دیگر در جشنواره امسال است. داستان فیلم به زندگی شهید حسین املاکی، فرمانده اطلاعات و شناسایی لشکر قدس گیلان در دوران جنگ تحمیلی می پردازد. فیلمساز با اینکه جنگ و یکی از قهرمانان حقیقی آن را را دستمایه کار قرار داده به دلیل عدم توانایی در اجرایی تاثیرگذار اثری سرد و خنثی را پیش روی مخاطبان قرارداده است. فیلم با اینکه انتظار می رود پر انرژی و برخوردار از فراز و فرود داستانی پیش برود از ریتمی تخت و کسل کننده برخوردار است که مهمترین پاشه آشیل آن محسوب می شود.
شاهمحمدی در نشست مطبوعاتی فیلم گفت: در بخش فنی یک فیلم جنگی بیشتر از فیلمهای دیگر طراحی صحنه و فیلمبرداری و صداگذاری اهمیت پیدا میکنند و حضور عوامل درجه یک در فیلم کمک بسیاری کرده است.
او همچنین درباره ساخت فیلم درباره شهدا گفت:« احساس میکنم در سینمای کشورمان کمبود قهرمان برای معرفی به نسل جدید داریم. میخواهم از محمدحسین مهدویان برای ساخت آثار این چنینی تشکر کنم که ادبیات جدیدی را وارد کرد. در «مجنون» و این فیلم شما یک قهرمان میبینید که واقعیت دارد و همیشه تلاش کردهام در پایان فیلم یک تکه از واقعیت را نشان بدهم تا به مخاطب بگویم این فیلم برآمده از یک قهرمان واقعی است.»
از نکات جالب نشست این فیلم حمایت از سخنان اخیر گلشیفته فرهانی بود!
قایق سواری در تهران ساخته پر سروصدای رسول صدر عاملی بالاخره در جشنواره فیلم فجر به نمایش در آمد. این فیلم که یکبار هم زمان پخش آن در جشنواره جابجا شده بود، حاصل همکاری مجدد پیمان قاسم خانی و صدرعاملی پس از بیست و پنج سال است. همکاری مشترک این دو چهره که درگذشته به ساخت فیلم اجتماعی دختری با کفشهای کتانی انجامیده بود، این بار نیز از درونمایه ای اجتماعی برخوردار است، البته همراه با حال و هوایی طنز آمیز و انتقادی. قاسم خانی علاوه بر نوشتن فیلمنامه، این بار بازیگر یکی از نقش های اصلی نیز هست که بازی خوبی نیز از خود به نمایش گذاشته است.
فیلم داستان مرد میانسالی است که پس از سالها به ایران بازمی گردد تا ازدواج کند، آن هم با دختری که می تواند جای دختر او باشد! این درحالی است که او سالها پیش دختر دیگری را دوست می داشته که پس از بازگشت به ایران او را در موقعیتی متفاوت با گذشته می بیند. این دیدار زمینه شکل گیری تردیدهایی در ذهن مرد میان سال می شود.
این فیلم که به سبک کمدی های موقعیت پهلو می زند، حکایت بازگشت آدمها به گذشته ای است که هنوز در وجودشان پایان نیافته است. این پایان نیافتگی گویی نیازمند یک جرقه است تا همچون زخمی ااتیام نیافته در ذهن و قلب آدمها سرباز کند.
قایق سواری در تهران را همراه با فیلم زنده شور کاظم دانشی می توان بهترین فیلمهای جشنواره امسال تا اینجا محسوب کرد. از نکات جالب درحاشیه نمایش قایق سواری در تهران، می توان به عدم حضور رسول صدر عاملی در نشست مطبوعاتی فیلم اشاره کرد و نشستی که تنها با حضور تهیه کننده و بازیگر خردسال فیلم برگزار شد.
روحالله سهرابی تهیهکننده فیلم در نشست مطبوعاتی قایق سواری در تهران درباره غیبت رسول صدرعاملی در این نشست گفت: «فکر میکنم این متفاوتترین نشست ادوار جشنواره است، البته آقای صدرعاملی با مادرشان در مشهد بودند و ترجیحم این بود که با توجه به اینکه حضور کارگردان مهم است، نشست به شکل دیگری برگزار شود و حضور من صرفا به احترام شأن اهالی رسانه است.»
عدم حضور مهمترین فیلمساز این دوره از جشنواره نیز، در کنار غیبت دیگر بازیگران اصلی فیلمهای حاضر درجشنواره، نشان از این واقعیت دارد که شکاف های به وجود آمده در میان هنرمندان جدی است و باید هر چه زودتر فکری برای آن کرد.
