علیرضا نجمی: مذاکرات بین ایران وآمریکا هفته گذشته برگزار شد؛دو طرف خواسته های خودشان را مطرح کردند و به پایتخت های خود برگشتند. پس از آن نیز علی لاریجانی دبیر شورایعالی امنیت ملی به عمان و قطر رفت و در همین زمینه رایزنی کرد.
در همین رابطه اسماعیل سیاوشی عضو هیئت رئیسه کمیسیون فرهنگی در گفتگو با خبرآنلاین گفت: اصل مذاکره از سوی جمهوری اسلامی ایران یک اقدام لازم و در راستای اتمام حجت بود، چراکه طرف مقابل همواره مطالبه گفتوگو را مطرح میکرد. ایران نیز با تعیین شروط مشخص وارد این مسیر شد و تأکید کرد که مذاکرات صرفاً در خصوص موضوع هستهای باشد و به سایر حوزهها تسری پیدا نکند.
جمهوری اسلامی غنیسازی صفر درصد را هرگز نمیپذیرد
وی افزود: جمهوری اسلامی غنیسازی صفر درصد را هرگز نمیپذیرد و این موضوع خط قرمز ماست. ممکن است درباره درصد غنیسازی گفتوگوهایی صورت گیرد و در چارچوبی مشخص تنظیم شود، اما حذف کامل غنیسازی به هیچ عنوان قابل قبول نیست. در مقابل، شرط اساسی ایران نیز رفع تحریمهاست؛ اگر تحریمها بهصورت واقعی برداشته شود و حقوق هستهای کشور حفظ گردد، امکان پیشرفت مذاکرات وجود دارد.
سیاوشی با اشاره به تغییر مواضع طرف آمریکایی تصریح کرد: در آغاز درگیری اخیر، مقامات آمریکا از «تسلیم بدون شرط» سخن میگفتند، اما پس از چند روز و مشاهده اقتدار جمهوری اسلامی، ادبیات آنان به «آتشبس بدون شرط» تغییر یافت و اکنون نیز سخن از مذاکره بدون شرط به میان میآورند. این تغییر لحن نشاندهنده عقبنشینی و نوعی شکست در محاسبات طرف مقابل است. آنان دریافتند که نه در میدان نظامی و نه در عرصههای دیگر قادر به تحمیل اراده خود نیستند.
وی ادامه داد: ممکن است طرح مذاکره برای طرف مقابل مسیری برای خروج از بنبست و مدیریت شکست باشد. با این حال، ما باید با حفظ اقتدار وارد گفتوگو شویم و از مواضع اصولی خود کوتاه نیاییم. چارچوب مذاکرات باید محدود به موضوع هستهای باشد و حقوق ملت ایران در زمینه غنیسازی حفظ شود.
نمیتوان به نیت طرف مقابل خوشبین بود
سیاوشی در پایان تأکید کرد: جمهوری اسلامی با نیت خیر و بر اساس منطق وارد مذاکره میشود، اما تجربه نشان داده که نمیتوان به نیت طرف مقابل خوشبین بود. از این رو، ادامه مذاکرات باید همراه با هوشیاری، حفظ عزت ملی و صیانت کامل از منافع کشور صورت گیرد.
اسماعیل سیاوشی در ادامه با اشاره به ملاحظات امنیتی کشور اظهار داشت: در عین حال که مسیر مذاکره دنبال میشود، باید توجه داشت که طرف مقابل نیز از توان دفاعی و آمادگی نظامی جمهوری اسلامی آگاه است و همین مسئله موجب بازدارندگی شده است. آمادگی نیروهای مسلح ما کاملاً برقرار است و اگر خطایی از سوی دشمن صورت گیرد، تبعات آن محدود نخواهد بود و کل منطقه را درگیر خواهد کرد. در چنین شرایطی، نخستین طرفی که متضرر خواهد شد، آمریکا و همپیمانانش هستند.
وی تأکید کرد: امروز جمهوری اسلامی در موضع اقتدار قرار دارد و نباید این موقعیت را تضعیف کنیم. مذاکره زمانی معنا دارد که از جایگاه قدرت صورت گیرد، نه از موضع ضعف. حفظ این اقتدار یک اصل اساسی است.
سیاوشی در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا شروط ایران را خواهد پذیرفت یا خیر، تصریح کرد: بحث صرفاً پذیرش یا عدم پذیرش نیست؛ مسئله اصلی قابل اعتماد نبودن آمریکاست. ما شروط خود را شفاف اعلام کردهایم و طرف مقابل نیز با علم به این شروط پای میز مذاکره آمده است، اما تجربه گذشته نشان داده که نمیتوان به رفتار آمریکا اعتماد کرد. سابقه داشته که در میانه مذاکره نیز اقدامات خصمانه انجام دادهاند.
ما در حال مذاکره با طرفی هستیم که سابقه بدعهدی دارد
وی افزود: بنابراین ما در حال مذاکره با طرفی هستیم که سابقه بدعهدی دارد و همین موضوع ایجاب میکند با هوشیاری کامل پیش برویم. نباید دچار غفلت شویم یا تصور کنیم صرف نشستن پشت میز مذاکره به معنای رفع تهدید است. هوشیاری، حفظ آمادگی دفاعی و تکیه بر اقتدار ملی باید همزمان با دیپلماسی ادامه یابد تا منافع کشور به بهترین شکل صیانت شود.
اسماعیل سیاوشی در ادامه با اشاره به احتمال رفتارهای غیرقابل پیشبینی طرف مقابل گفت: حتی در فضای مذاکره نیز نباید احتمال اقدامات خصمانه را نادیده گرفت. تجربه نشان داده که آمریکا در عین گفتوگو نیز ممکن است مسیر دیگری را دنبال کند؛ بنابراین هوشیاری کامل یک ضرورت است.
وی درباره سفر آقای لاریجانی اظهار داشت: قطعاً در این سفر، مواضع رسمی و اصولی نظام به طرف مقابل منتقل شده است. این مواضع نیز روشن است؛ حفظ توان موشکی کشور، صیانت از صنعت هستهای و تداوم حمایتهای منطقهای از جمله اصولی است که قابل معامله نیست. اگر مذاکرهای هم صورت میگیرد، صرفاً در چارچوب موضوع هستهای است و آن هم نه بر مبنای غنیسازی صفر درصد. درباره میزان و سطح آن، طبیعتاً بحثهای فنی در میز مذاکره تعیینکننده خواهد بود، اما اصل حق غنیسازی برای جمهوری اسلامی محفوظ است.
نسبت به رفتار آمریکا تردید جدی وجود دارد
سیاوشی در ارزیابی کلی از آینده مذاکرات تصریح کرد: نسبت به رفتار آمریکا تردید جدی وجود دارد. حتی اگر توافقی هم شکل بگیرد، باید با تضمینهای واقعی همراه باشد، چراکه سابقه نشان داده صرف وعده کافی نیست. ما نباید ابزارهای قدرت خود، از جمله توان دفاعی و موشکی، را تضعیف کنیم؛ زیرا همین مؤلفهها عامل بازدارندگی در برابر تهدیدات هستند.
وی درباره احتمال وقوع جنگ نیز گفت: در حال حاضر نشانهای از یک درگیری قریبالوقوع دیده نمیشود، چراکه هزینههای آن برای همه طرفها سنگین است. با این حال، واقعیت این است که اختلافات بنیادین میان جمهوری اسلامی و رژیم صهیونیستی وجود دارد و این تقابل ماهیتی عمیق دارد. امیدواریم مسائل از مسیر عقلانیت و دیپلماسی مدیریت شود، اما در عین حال کشور باید آمادگی خود را حفظ کند تا در صورت هرگونه خطا از سوی دشمن، پاسخ متناسب و قاطع داده شود.
اسماعیل سیاوشی با تأکید بر مؤلفههای بازدارندگی جمهوری اسلامی اظهار داشت: توان موشکی و دفاعی کشور در سطحی قرار دارد که خودِ طرف مقابل نیز نسبت به تبعات هرگونه درگیری آگاه است. اگر تاکنون اقدام نظامی مستقیمی صورت نگرفته، بیش از هر چیز به دلیل درک همین هزینههای سنگین و پیامدهای غیرقابل پیشبینی آن بوده است.
وی افزود: نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از آمادگی کامل برخوردارند و هرگونه خطای راهبردی از سوی آمریکا یا رژیم صهیونیستی با پاسخ قاطع مواجه خواهد شد. این آمادگی صرفاً محدود به یک نقطه نیست و ابعاد مختلفی را در بر میگیرد که طبیعتاً معادلات منطقهای را تحت تأثیر قرار میدهد.
هرگونه تنش گسترده میتواند کل منطقه را با بیثباتی جدی مواجه کند
سیاوشی تصریح کرد: هرگونه تنش گسترده میتواند کل منطقه را با بیثباتی جدی مواجه کند و منافع بسیاری از بازیگران را به خطر بیندازد. در چنین سناریویی، کشورهای حامی آمریکا نیز از تبعات آن در امان نخواهند بود. به همین دلیل است که مقامات عالی کشور همواره هشدار دادهاند در صورت بروز درگیری، دامنه آن محدود به یک نقطه نخواهد ماند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی به دنبال جنگ نیست، اما در دفاع از منافع و امنیت ملی خود تردید نخواهد کرد. همین آمادگی و انسجام داخلی، مهمترین عامل بازدارندگی است و پیام روشنی به دشمنان میدهد که هرگونه ماجراجویی، هزینهای بسیار فراتر از تصور آنان به همراه خواهد داشت.
ایران حاضر نیست تحت فشار، از منافع خود چشمپوشی کند
همچنین عباس مقتدایی نماینده اصفهان در مجلس شورای اسلامی به خبرنگار خبرآنلاین گفت: جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک کشور کاملاً مستقل سیاسی، در عمل نشان داده است که هم استقلال خود را قدر میداند و هم سایر کشورهایی را که علاقهمند هستند در سطوح مختلف بینالمللی فعالیت کنند، متناسب با میزان پذیرش استقلال ایران، مورد توجه قرار میدهد. اکنون ما همپیمانان استراتژیک در مناطق مختلف داریم که از نظر همکاریهای منطقهای، عملکردهای آینده و همافزایی، بتوانیم با آنها پیش برویم.
وی افزود: ایالات متحده آمریکا چندین دهه است که به دنبال نقض استقلال ایران بوده و هست. ما به آمریکاییها با صراحت اعلام کردهایم که اگر وارد فضای احترام به استقلال و توانمندیهای ایران شوند، میتوانند از مزیت مذاکره با ایران بهرهمند شوند. در غیر این صورت، جمهوری اسلامی ایران تحت فشار و یا در سایه فشارهای بیرونی، هیچگاه حاضر به باجدهی به هیچ کشوری نبوده و نیست و سه اصل عزت، حکمت و مصلحت را به عنوان اساس سیاست خارجی خود، متناسب با توسعه، حفظ و گسترش استقلال خود در ابعاد مختلف، پیش میبرد.
نماینده اصفهان در مجلس ادامه داد: مذاکراتی که اکنون مقدمات آن با میانجیگری عمان آغاز شده است، در همین فضا تعریف میشود و ایران به خوبی نشان داد که حتی اگر لازم باشد محل مذاکرات برای تأمین منافع ملت ایران تغییر کند و یا تأکید بر این باشد که محتوای مذاکره صرفاً در خصوص موضوع هستهای از یک سو و موضوع رفع تحریمها از سوی دیگر باشد، این اقدام را انجام داده و در عمل حرف خود را به آمریکاییها دیکته میکند و حاضر نیست تحت فشار، از منافع خود چشمپوشی کند.
جمهوری اسلامی ایران در منافع ملی خود با هیچکس تعارف و مماشات ندارد
وی با اشاره به مذاکرات گفت: جمهوری اسلامی ایران در منافع ملی خود با هیچکس تعارف و مماشات ندارد و در عین حال، ما دفاع همهجانبه از تمامیت ارضی کشور و منافع ملی را داریم، اما ما جنگطلب نیستیم و اگر طرف مقابل نزاکتهای لازم را رعایت کند، میتواند از مراوده مذاکراتی با ایران بهرهمند شود. همه اینها منوط به آن است که آمریکا مرام گذشته خود را کنار بگذارد و با ایران به عنوان یک کشور مهم و قدرت نوظهور منطقهای، برخورد و رفتار شایسته داشته باشد.
مقتدایی افزود: برای ایران مهمتر از هر چیز، تأمین منافع ملت ایران و کشور ایران است. بنابراین اینکه آمریکاییها چه چیزی را تمایل دارند، اولویت ما نیست. اولویت ما تمایلات خاص، اهداف و برنامههای کشور و نیازهایی است که ما در کشور داریم. تولید انواع رادیوداروها و بهرهگیری از انرژی هستهای در زمینههای مختلف نظیر کشاورزی، محیط زیست و نظایر آن، و حتی صنایعی که میتوانند بهصورت صلحآمیز از این انرژی بهرهمند شوند، نقطهای است که باید به آن توجه ویژه کنیم.
وی با اشاره به محور های مذاکرات گفت: بنابراین ما در این دوره از مذاکرات، صرفاً محور هستهای مدنظر بوده و هست و خواهد بود و دستیابی به توافق متناسب با منافعی که برای ایران تأمین شود و لغو کامل تحریمها، میتواند زمینهای را ایجاد کند تا ایران متناسب با مصلحت کشور، در روند مذاکره وارد گفتمانی شود که بتوانیم بر اساس آن گفتمان، توسعه نیازهای ایران از یک سو و دستیابی به توافق از سوی دیگر را پیش ببریم.
مقتدایی افزود: کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی هم با وزارت امور خارجه در بالاترین سطح جلساتی را برگزار کرده و هم با سازمان هستهای کشور، دیدگاههای کمیسیون منتقل شده است. اکنون مبنای رفتاری همه دستگاههای اجرایی، قانون اقدام راهبردی مجلس و سایر قوانین و مقرراتی است که به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و کمیسیون امنیت ملی نظارت خود را در سطح مطلوب حفظ کرده است.
وی در پایان تصریح کرد: شورای عالی امنیت ملی یکی از ارکان بسیار مهم کشور است و مسئولیتهای این شورا کاملاً مشخص است. سفر آقای لاریجانی به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی، حائز اهمیت و دارای ابعاد مختلفی است که خود دبیرخانه، به محض برگزاری جلسات و در حین جلسات، گزارشهای مربوطه را در اختیار افکار عمومی قرار خواهد داد. مجلس شورای اسلامی و کمیسیون امنیت ملی در بالاترین سطح همکاری، همراهی و همافزایی با شورای عالی امنیت ملی قرار دارد.
۲۹۲۲۱
