همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: سالهاست که کاهش کیفیت و از دست رفتن دادهها روی نوارهای مغناطیسی و هارددیسکها باعث نگرانی صنایع دیجیتال و آرشیوهای ملی شده است. حالا محققان مایکروسافت موفق به توسعه نوعی از فناوری شدهاند که این مشکل را دستکم برای ۱۰ هزار سال حل میکند.
به گزارش اینترستینگ اینجینیرینگ، در این فناوری لیزرهای فمتوثانیه تغییرات میکروسکوپی دائمی به نام voxel را در شیشههای سیلیکا خالص یا بوروسیلیکات ایجاد میکنند. سیلسکا همان مواد شیشهای است که در ظروف آشپزخانه پیرکس به کار میرود.
در این روش، دادهها نه تنها روی سطح شیشه بلکه در لایههای متعدد داخل شیشه رمزگذاری میشوند، به طوری که یک صفحه شیشهای ۱۲ سانتیمتر مربعی با ضخامت ۲ میلیمتر میتواند تا ۴.۸۴ ترابایت اطلاعات را ذخیره کند که حجمی معادل دو میلیون کتاب چاپی است.
در این فناوری، عملیات نوشتن اطلاعات با لیزر بسیار سریع است؛ به طوریکه هر voxel تنها با یک پالس لیزر ایجاد میشود و با تقسیم پرتو لیزر به چهار بخش، سرعت ضبط دادهها به حدود ۶۵.۹ میلیون بیت در ثانیه میرسد. برای بازیابی اطلاعات نیز میکروسکوپهای خودکار لایههای شیشه را اسکن میکنند و یک سیستم یادگیری ماشینی الگوهای بصری را به دادههای دیجیتال بازمیگرداند.
شیشه مورد استفاده در این فناوری از نظر شیمیایی خنثی است و میتواند دماهای تا ۲۹۰ درجه سانتیگراد، آب و حتی پالسهای الکترومغناطیسی مخرب را تحمل کند؛ شرایطی که الکترونیک معمولی را نابود میکند. به گفته ریچارد بلک، مدیر پروژه Silica، دادههای ذخیرهشده در این مخازن شیشهای «برای مدت بسیار طولانی امن خواهند بود».
بیشتر بخوانید:
- پیشبینی مدیر سابق گوگل: هوش مصنوعی ارزش مدرک «پزشکی» و «حقوق» را به چالش میکشد
- پژوهشگران چینی با الهام از اوریگامی ایمپلنتهایی ساختند که با حرکت مغز هماهنگ میشود
- وقتی هوش مصنوعی عشق را جعل میکند
- کریستالهای زمان، نویدبخش نسل تازهای از ساعتهای کوانتومی فوق دقیق
با وجود این پیشرفت، این فناوری فعلا مناسب لپتاپها یا دفاتر خانگی نیست و زیرساخت لازم برای نوشتن و خواندن شیشه به تجهیزات گستردهای نیاز دارد که عمدتا برای ارائهدهندگان بزرگ خدمات ابری و آرشیوهای ملی طراحی شده است.
محققان تأکید میکنند که موفقیت این روش در طولانیمدت نیازمند تعهد صنعتی و حفظ ابزارهای خواندن دادهها در آینده است.
مایکروسافت قصد دارد فناوری خود را بهبود بخشد تا سریعتر و ارزانتر شود و به این ترتیب، راهحلی پایدار برای رشد انفجاری دادههای دیجیتال جهان ارائه کند. Project Silica گامی مهم به سمت حفاظت طولانیمدت از اطلاعات انسانی و فرهنگی محسوب میشود و چشماندازی نوین برای ذخیرهسازی دادهها ایجاد کرده است.
