به گزارش همشهری آنلاین، دور جدید کالابرگ در شرایطی اجرا میشود که افزایش نرخ ارز کالاهای اساسی فشار هزینهای بر خانوارها را تشدید کرده است. در این چارچوب، سیاستگذار تلاش کرده است علاوه بر اقلام وارداتی بخشی از کالاهای خوراکی تولید داخل را نیز تحت پوشش قرار دهد.
براساس برنامه اعلامشده، از میانه اسفندماه و درصورت تصویب در کارگروه ماده ۱۳، محصولاتی مانند پیاز، سیبزمینی، خرما و پرتقال به سبد خرید اضافه خواهد شد. اعتبار یکمیلیون تومانی کالابرگ که تاکنون تنها برای خرید ۱۱ قلم کالای اساسی قابل استفاده بود درصورت اجرای این تصمیم برای خرید محصولات کشاورزی نیز کاربرد خواهد داشت.
شبکه کالابرگ در حال توسعه
در حال حاضر بیش از ۲۶۰ هزار فروشگاه خرد و زنجیرهای در سراسر کشور به شبکه کالابرگ متصل هستند و خانوارها میتوانند ۱۱ قلم کالای اساسی شامل لبنیات، گوشت، مرغ، تخممرغ، روغن، برنج، قندوشکر، ماکارونی و حبوبات را از این شبکه خریداری کنند.
با اضافه شدن میوه و ترهبار، فروشگاههای عرضه این محصولات نیز میتوانند تنها با بهروزرسانی نرمافزار دستگاههای کارتخوان به این شبکه متصل شوند؛ اقدامی که امکان گسترش سریع پوشش طرح را فراهم میکند.
افزایش انتخاب، بدون افزایش اعتبار
در کنار برنامه رسمی برای گسترش سبد، پیشنهادهایی برای اضافه شدن اقلام دیگری مانند آبزیان نیز مطرح شده و درصورت تأیید ممکن است در مراحل بعدی به فهرست کالاها اضافه شود.
با این حال، نکته مهم آن است که افزایش تعداد اقلام بهمعنای افزایش اعتبار کالابرگ نیست. در شرایطی که سقف اعتبار خانوارها ثابت مانده، گسترش دامنه کالاها عملا به افزایش حق انتخاب منجر میشود، نه افزایش قدرت خرید.
واقعیت متفاوت کالابرگ در سطح بازار
بررسیهای میدانی نشان میدهد در برخی فروشگاهها دامنه کالاهای قابل خرید با کالابرگ فراتر از فهرست رسمی است.
در برخی واحدهای عرضه، مرغ وماهی نیز با اعتبار کالابرگ فروخته میشود و در برخی فروشگاههای زنجیرهای اقلامی مانند تن ماهی بهصورت غیرمستقیم در قالب اقلام مجاز ثبت میشود.
در فروشگاههای محلی نیز بهدلیل نبود صندوقهای فروشگاهی و صورتحساب الکترونیک، نظارت بر نوع کالاهای عرضهشده محدودتر است و در مواردی تقریبا همه کالاها با اعتبار کالابرگ فروخته میشود. این وضعیت، اگرچه به انعطاف بیشتر برای خانوارها منجر شده، اما چالش نظارت و انحراف از اهداف سیاستی را نیز افزایش داده است.
تعمیق پوشش یا پراکندگی منابع؟
گسترش سبد کالابرگ نشاندهنده تلاش سیاستگذار برای تطبیق این ابزار با الگوی مصرف واقعی خانوارهاست اما موفقیت این رویکرد به چند عامل وابسته است: ثبات اعتبار واقعی در برابر تورم، تمرکز بر اقلام ضروری و تقویت نظام نظارت بر شبکه توزیع.
در شرایطی که منابع مالی طرح محدود است، افزایش تعداد اقلام اگر بدون بازنگری در سطح حمایت انجام شود ممکن است به پراکندگی اثر حمایتی منجر شود. از این منظر، چالش اصلی مرحله جدید کالابرگ نه صرفا افزایش تنوع کالاها، بلکه حفظ کارایی این ابزار در تأمین امنیت غذایی حداقلی خانوارهاست.
