۱۰ فیلم باشگاه ۱۰۰ میلیاردی‌های سینمای ایران را بشناسید | یک فیلم ۱۰۰ میلیاردی امسال باید چقدر تماشاگر داشته باشد؟

همشهری آنلاین: از سال ۱۴۰۲ که «فسیل» (کریم امینی) به فروش ۳۲۴ میلیارد تومانی رسید و پشت‌بندش «هتل» (مسعود اطیابی) ۲۷۷ میلیارد تومان در گیشه فروخت و یکی از رؤیایی‌ترین سال‌های اکران سینما - البته صرفا از نظر فروش ـ رقم خورد، دیگر شنیدن اینکه فیلمی از مرز ۱۰۰ میلیارد تومان می‌گذرد نباید خیلی عجیب باشد. اما واقعیت این است که باشگاه ۱۰۰ میلیاردی‌های سینمای ایران فقط ۱۰ عضو دارد. امسال که پرفروش‌ترین فیلم سینما یعنی «آنتیک» (محمدهادی نائیجی) فعلا حدود ۵۲ میلیارد تومان فروخته و این‌طور که پیداست رسیدن به فروش ۱۰۰ میلیارد تومانی کار بسیار سختی است، به خوبی می‌توان دریافت ورود به باشگاه ۱۰۰ میلیاردی‌ها همچنان یک استثناست، نه یک قاعده. میانگین قیمت بلیت سینما امسال حدود ۱۱۷ هزار تومان است و فیلمی که بخواهد به فروش ۱۰۰ میلیاردی برسد، باید حدود ۸۶۰ هزار تماشاگر را به سالن‌های سینما بکشاند؛ عددی که حتی برای بسیاری از آثار پرفروش سال‌های اخیر نیز چالش‌برانگیز بوده است. در این گزارش، فیلم‌های باشگاه ۱۰۰ میلیاردی‌ها را از نظر آماری بررسی کرده‌ایم. باید یادآوری کنیم که در اینجا ۵ فیلم نخست فهرست پرفروش‌های سییما ایران را که بیش از ۲۰۰ میلیارد تومان فروخته اند در محاسباتمان دخیل نکرده‌ایم.

۷۰ درصد فهرست در اختیار فیلم‌های ۱۴۰۴

از ۱۰ عضو باشگاه ۱۰۰ میلیاردی‌ها، ۷ فیلم در سال ۱۴۰۴ و ۳ فیلم در سال ۱۴۰۳ اکران شده‌اند. به بیان دیگر، فیلم‌های ۱۴۰۴، ۷۰ درصد این فهرست را در اختیار دارند.

مجموع فروش این ۱۰ فیلم به یک هزار و ۴۱۵ میلیارد و ۷۴۳ میلیون تومان رسیده و در مجموع ۱۸ میلیون و ۸۵۸ هزار نفر برای تماشای آن‌ها به سینما رفته‌اند. از این میزان، فیلم‌های ۱۴۰۴ با فروش یک هزار و ۵ میلیارد تومان، ۷۱ درصد کل فروش فهرست را به خود اختصاص داده‌اند. سهم فیلم‌های ۱۴۰۳ نیز ۴۱۰ میلیارد تومان، معادل ۲۹ درصد کل فروش است. اما این مقایسه بدون در نظر گرفتن قیمت بلیت، تصویری کامل از وضعیت گیشه ارائه نمی‌دهد.

اثر تعیین‌کننده افزایش قیمت بلیت

میانگین قیمت بلیت سینما از حدود ۵۷ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به ۷۸ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده است. این یعنی قیمت بلیت در یک سال حدود ۳۶.۸ درصد افزایش یافته است. در نتیجه بخشی از رشد فروش فیلم‌های ۱۴۰۴ نه به دلیل افزایش مخاطب، بلکه ناشی از افزایش قیمت بلیت بوده است. این موضوع زمانی روشن‌تر می‌شود که تعداد تماشاگران دو سال با یکدیگر مقایسه شوند.

فیلم‌های ۱۴۰۴ در مجموع ۱۱ میلیون و ۹۹۳ هزار مخاطب داشته‌اند؛ یعنی ۶۳.۶ درصد کل تماشاگران این فهرست. این در حالی است که سهم آن‌ها از فروش ۷۱ درصد است. فاصله میان این دو عدد، اثر مستقیم افزایش قیمت بلیت را نشان می‌دهد.

با توجه به اتفاقات سال ۱۴۰۴ که در مقاطعی از سال استقبال از سینما را کاهش داد، تاثیر افزایش قیمت بلیت در عضویت ۷ فیلم این سال در باشگاه ۱۰۰ میلیاردی‌ها را بهتر می‌توان متوجه شد.

اگر بلیت گران نمی‌شد

برای مقایسه واقعی‌تر، می‌توان فروش فیلم‌های ۱۴۰۴ را بر مبنای قیمت بلیت سال ۱۴۰۳ تعدیل کرد. در این صورت فروش اسمی یک هزار و ۵ میلیارد تومانی فیلم‌های ۱۴۰۴ به حدود ۷۳۵ میلیارد تومان کاهش پیدا می‌کند. به بیان دیگر، نزدیک به ۲۷۰ میلیارد تومان از برتری فروش فیلم‌های ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل را می‌توان ناشی از افزایش قیمت بلیت دانست. این محاسبه نشان می‌دهد که اگر قیمت بلیت در ۱۴۰۴ همچنان در سطح ۵۷ هزار تومان باقی می‌ماند، فاصله فروش میان دو سال به‌مراتب کمتر از چیزی بود که ارقام خام فروش نشان می‌دهند.

کمدی همچنان ژانر اول گیشه

از ۱۰ فیلم حاضر در فهرست، ۷ فیلم در ژانر کمدی ساخته شده‌اند. بنابراین کمدی‌ها ۷۰ درصد باشگاه ۱۰۰ میلیاردی‌ها را تشکیل می‌دهند. این هفت فیلم روی هم بیش از یک هزار و ۱۳ میلیارد تومان فروش داشته‌اند؛ یعنی ۷۱.۶ درصد کل فروش فهرست. همچنین بیش از ۱۳.۵ میلیون نفر برای تماشای آن‌ها به سینما رفته‌اند که معادل ۷۲ درصد کل مخاطبان است. در مقابل، سه فیلم غیرکمدی فهرست یعنی «پیرپسر»، «مست عشق» و «زن و بچه» در مجموع ۴۰۳ میلیارد تومان فروش داشته‌اند؛ سهمی نزدیک به ۲۸ درصد از کل درآمد این ۱۰ فیلم.

فروش بیشتر به معنای مخاطب بیشتر نیست

آمار نشان می‌دهد که فروش بیشتر الزاماً به معنای مخاطب بیشتر نیست. تفاوت قیمت بلیت در دو سال متوالی باعث شده برخی فیلم‌های ۱۴۰۴، با تعداد تماشاگر کمتر، درآمد بالاتری نسبت به آثار ۱۴۰۳ کسب کنند. در سال ۱۴۰۵، با متوسط قیمت بلیت ۱۱۷ هزار تومان، یک فیلم برای رسیدن به فروش ۱۰۰ میلیارد تومانی به حدود ۸۵۵ هزار تماشاگر نیاز دارد که یعنی حتی کم‌تماشاگرترین فیلم این فهرست، «زن و بچه»، نیز حدود ۳۵ درصد بیشتر از حدنصاب لازم برای فروش ۱۰۰ میلیارد تومانی در سال ۱۴۰۵ تماشاگر داشته است.