در روزهای گرم سال، بدن برای خنک ماندن بیشتر عرق میکند و همین موضوع باعث از دست رفتن آب و بخشی از املاح بدن میشود. اگر این کمآبی جبران نشود، احتمال سردرد، ضعف، سرگیجه، بیحالی، گرفتگی عضلات و در موارد شدیدتر گرمازدگی بیشتر میشود.
نوشیدنی مفید برای گرمازدگی باید بتواند به آبرسانی بدن کمک کند و در شرایط تعریق زیاد، بخشی از املاح از دسترفته را هم جبران کند. البته مهمترین نکته این است که قبل از تشنگی شدید، در طول روز مایعات کافی بنوشید و در ساعتهای بسیار گرم، کمتر در معرض آفتاب مستقیم قرار بگیرید.
وقتی دمای هوا بالا میرود، بدن برای پایین آوردن دمای خود از طریق تعریق تلاش میکند. عرق کردن اگرچه برای خنک شدن بدن لازم است، اما باعث از دست رفتن آب میشود و اگر این آب جایگزین نشود، بدن به سمت کمآبی میرود.
کمآبی بدن فقط با تشنگی مشخص نمیشود. گاهی سردرد، خشکی دهان، ادرار تیره، خستگی، کاهش تمرکز، سرگیجه و تپش قلب میتوانند نشانههایی باشند که بدن به مایعات بیشتری نیاز دارد. به همین دلیل، در هوای گرم بهتر است نوشیدن آب و مایعات را به زمان تشنگی شدید موکول نکنید.
آب خنک بهترین و سادهترین انتخاب برای پیشگیری از کمآبی در روزهای گرم است. برای بیشتر افراد، آب معمولی در طول روز برای جبران مایعات از دسترفته کافی است؛ بهخصوص اگر فعالیت سنگین در گرمای شدید نداشته باشند.
بهتر است آب را در چند نوبت و به مقدار مناسب بنوشید، نه اینکه مدت طولانی چیزی ننوشید و بعد ناگهان مقدار زیادی آب مصرف کنید. همراه داشتن بطری آب، نوشیدن چند جرعه قبل از خروج از خانه و مصرف آب در فاصلههای منظم میتواند احتمال کمآبی را کمتر کند.
دوغ کمنمک یکی از نوشیدنیهای محبوب و خنک تابستانی است که میتواند در کنار آب، به تأمین مایعات بدن کمک کند. دوغ به دلیل داشتن پایه لبنی، مقداری پروتئین و املاح دارد و اگر کمنمک باشد، انتخاب بهتری برای بیشتر افراد است.
در مصرف دوغ باید به مقدار نمک توجه کرد. دوغهای خیلی شور ممکن است برای افراد دارای فشار خون بالا یا مشکلات قلبی مناسب نباشند. بهتر است دوغ را کمنمک، بدون گاز و بدون افزودنیهای زیاد انتخاب کنید و آن را جایگزین کامل آب نکنید.
شربت خاکشیر از نوشیدنیهای سنتی پرطرفدار در فصل گرماست. این نوشیدنی اگر با آب خنک، مقدار کم شکر یا بدون شکر زیاد و کمی آبلیمو تهیه شود، میتواند برای رفع عطش و تأمین مایعات بدن مفید باشد.
نکته مهم این است که شربت خاکشیر نباید بیش از حد شیرین باشد. نوشیدنیهای خیلی شیرین ممکن است تشنگی را بیشتر کنند و برای افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که باید قند مصرفی خود را کنترل کنند، مناسب نباشند. بهتر است خاکشیر را خوب بشویید و سپس در آب خنک استفاده کنید.
آب نارگیل به دلیل داشتن برخی املاح مانند پتاسیم، میتواند برای آبرسانی در روزهای گرم کمککننده باشد. البته لازم نیست مصرف آن را ضروری بدانید؛ اگر در دسترس نبود، آب، دوغ کمنمک و نوشیدنیهای خانگی کمشیرین هم میتوانند انتخابهای خوبی باشند.
هنگام خرید آب نارگیل یا نوشیدنیهای آماده، به میزان قند افزوده توجه کنید. بعضی نوشیدنیهای آماده، قند زیادی دارند و برای مصرف روزانه در گرمای شدید انتخاب مناسبی نیستند. نسخههای بدون شکر افزوده یا کمشیرین، گزینه بهتری هستند.
اگر در گرمای شدید فعالیت طولانی دارید، زیاد عرق میکنید یا دچار گرفتگی عضلات میشوید، نوشیدنی الکترولیتی میتواند به جبران بخشی از املاح از دسترفته کمک کند. این نوشیدنیها معمولاً حاوی سدیم، پتاسیم و گاهی مقدار کمی کربوهیدرات هستند.
با این حال، نوشیدنیهای الکترولیتی برای همه افراد و در همه شرایط لازم نیستند. برای فعالیتهای معمولی روزانه، آب کافی است. اما در ورزش طولانی، کار در فضای گرم یا تعریق شدید، استفاده کنترلشده از نوشیدنی الکترولیتی میتواند مفید باشد.
| نوشیدنی | مزیت اصلی | نکته مهم |
|---|---|---|
| آب خنک | بهترین و سادهترین راه آبرسانی | در طول روز و قبل از تشنگی شدید نوشیده شود |
| دوغ کمنمک | خنک، سبک و دارای مقداری املاح | نوع کمنمک و بدون گاز انتخاب شود |
| شربت خاکشیر کمشیرین | کمک به رفع عطش و تأمین مایعات | با شکر کم یا بدون شیرینی زیاد تهیه شود |
| آب نارگیل | دارای برخی املاح مانند پتاسیم | نوع بدون شکر افزوده بهتر است |
| نوشیدنی الکترولیتی | کمک به جبران املاح در تعریق زیاد | برای فعالیت طولانی یا گرمای شدید مناسبتر است |
در روزهای بسیار گرم، بهتر است مصرف نوشیدنیهای خیلی شیرین، نوشابههای گازدار، نوشیدنیهای انرژیزا و مایعات بسیار کافئیندار محدود شود. این نوشیدنیها ممکن است احساس تشنگی را کمتر نشان دهند، اما همیشه گزینه خوبی برای آبرسانی مؤثر نیستند.
نوشیدنیهای خیلی شیرین میتوانند باعث دریافت قند اضافه شوند و در برخی افراد، احساس تشنگی را بیشتر کنند. نوشیدنیهای انرژیزا هم به دلیل کافئین بالا و ترکیبات محرک، برای مصرف در گرمای شدید انتخاب مناسبی نیستند.
اگر فردی در هوای گرم دچار سردرد شدید، سرگیجه، تهوع، ضعف زیاد، گرفتگی عضلات، تپش قلب، گیجی، پوست بسیار گرم یا کاهش هوشیاری شد، باید موضوع را جدی گرفت. در چنین شرایطی، انتقال فرد به محیط خنک، کم کردن لباسهای اضافی و خنک کردن بدن اهمیت دارد.
اگر علائم شدید است، فرد گیج شده، بیحال است، هوشیاریاش کاهش پیدا کرده یا بدنش بسیار داغ است، باید فوراً کمک پزشکی دریافت شود. گرمازدگی شدید یک وضعیت اورژانسی است و نباید فقط با نوشیدن مایعات در خانه مدیریت شود.
📌 نکته مهم: آبرسانی کافی به پیشگیری از گرمازدگی کمک میکند، اما اگر علائم شدید مثل گیجی، بیحالی شدید، کاهش هوشیاری یا داغی شدید بدن دیده شد، باید فوراً به اورژانس مراجعه شود.
در کنار مصرف نوشیدنیهای مناسب، بهتر است در ساعتهای اوج گرما کمتر بیرون بروید، لباس سبک و روشن بپوشید، از کلاه یا سایهبان استفاده کنید و فعالیت سنگین را به ساعتهای خنکتر روز منتقل کنید.
همچنین کودکان، سالمندان، افراد مبتلا به بیماریهای قلبی، کلیوی، دیابت و کسانی که برخی داروها مصرف میکنند، بیشتر در معرض خطر کمآبی و گرمازدگی هستند. این افراد باید در روزهای گرم بیشتر مراقب مصرف مایعات و قرار گرفتن در گرما باشند.
برای پیشگیری از گرمازدگی، آب خنک همچنان بهترین انتخاب است؛ اما در کنار آن، دوغ کمنمک، شربت خاکشیر کمشیرین، آب نارگیل و نوشیدنی الکترولیتی هم میتوانند در شرایط مناسب کمککننده باشند.
نوشیدنی مفید برای گرمازدگی باید به آبرسانی بدن کمک کند و در شرایط تعریق زیاد، بخشی از املاح از دسترفته را جبران کند. آب خنک، دوغ کمنمک، شربت خاکشیر کمشیرین، آب نارگیل و نوشیدنی الکترولیتی از گزینههای مناسب روزهای گرم هستند. با این حال، نوشیدنی بهتنهایی کافی نیست و پرهیز از آفتاب مستقیم، استراحت در محیط خنک و توجه به علائم هشداردهنده هم ضروری است.
