بر اساس تجربه، هیچ موفقیت عملیاتی، هرچند ارزشمند، بهتنهایی برای مهار اعتیاد کافی نیست؛ اثربخشیِ پایدار زمانی حاصل میشود که اقتدار انتظامی با سرمایه فرهنگی و اجتماعی همراه شود و پیشگیری در کنار مقابله، جایگاهی راهبردی پیدا کند.
امروزه راهبردهای نوین مقابله با مواد مخدر بر الگوی پیشگیری اجتماعیِ دانشبنیان استوار است؛ الگویی که با بهرهگیری از یافتههای علوم رفتاری، روانشناسی، جرمشناسی و جامعهشناسی، عوامل خطر را پیش از تبدیل شدن به آسیب شناسایی و کنترل میکند.
ارتقای تابآوری روانی، افزایش سواد رسانهای، آموزش مهارتهای زندگی، توانمندسازی خانوادهها و تقویت سرمایه اجتماعی، از مهمترین مؤلفههای این رویکرد محسوب میشوند؛ زیرا پیشگیری، فرآیندی مستمر برای مصونسازی جامعه در برابر آسیبهای اجتماعی است، نه اقدامی مقطعی و واکنشی. تغییر الگوی مصرف، گسترش مواد روانگردان نوظهور و بهرهگیری شبکههای قاچاق از بسترهای مجازی، ضرورت بازنگری در شیوههای آموزشی و پیشگیرانه را دوچندان کرده است.
بیشک امروز باید با زبان نسل جدید سخن گفت؛ زبانی مبتنی بر آگاهی، گفتوگو، اقناع و اعتماد. آگاه باشیم که: آموزش مهارت نه گفتن، تقویت قدرت تصمیمگیری، کاهش استرسهای مزمن در محیط خانواده و توانمندسازی نوجوانان برای مقاومت در برابر فشار گروه همسالان، از مؤثرترین راهکارهای کاهش گرایش به مصرف مواد است. در این مسیر، خانواده، مدرسه، دانشگاه، رسانه و نهادهای فرهنگی، در کنار پلیس، مسئولیتی مشترک بر عهده دارند.
پلیس بر این باور است که امنیت، پیش از آنکه در میدان عملیات شکل بگیرد، در فرهنگ، آگاهی و مشارکت اجتماعی ساخته میشود. از همین رو، فراجا در کنار مأموریتهای اطلاعاتی و انتظامی، توسعه آموزشهای همگانی، بهرهگیری از فناوریهای نوین و تقویت مشارکت مردمی را با جدیت دنبال میکند.
بیتردید، مبارزه با مواد مخدر یک مأموریت مقطعی نیست، بلکه تلاشی مستمر برای صیانت از سلامت جامعه، تحکیم بنیان خانواده و حفاظت از آینده کشور است؛ مسیری که تنها با مسئولیتپذیری جمعی و نهادینه شدن فرهنگ پیشگیری به سرمنزل مقصود خواهد رسید.
* معاون فرهنگی اجتماعی و سخنگوی فراجا
