امروزه دیگر همه ما میدانیم که تحرک پایین برای سلامتی مضر است. بااینحال، پژوهشی که بهتازگی منتشر شده، ابعاد تازهای از آسیبهای ناشی از نشستن روی صندلی یا مبل برای مدتهای طولانی را آشکار میکند.
دانشمندان «دانشگاه گلاسگو» در اسکاتلند و سایر پژوهشگران با بررسی دادههای مربوط به ردیابهای پوشیدنی ساکنان بریتانیا متوجه شدهاند افرادی که دورههای طولانیمدت را بدون تحرک سپری میکنند، در مقایسه با کسانی که فعالیت بدنی دارند، بیشتر در معرض ابتلا به سرطان و مرگ ناشی از آن قرار دارند. این محققان استدلال میکنند که قطع کردن منظم زمان نشستن، حتی با حرکتهای سبک، میتواند بهطور معناداری سلامت فرد را بهبود ببخشد.
نویسندگان این مقاله که در مجله علمی PLOS Medicine منتشر شده، نوشتهاند:
«یافتههای ما نشان میدهد که اثرات رفتار بیتحرک ممکن است نهتنها به کل زمان بیتحرکی، بلکه به این بستگی داشته باشد که آیا این زمان در دورههای طولانی انباشته میشود یا با فعالیت فیزیکی قطع میگردد.»
مطالعات قبلی هم نشان داده بودند که هرچه زمان بیشتری را در حالت بیتحرکی بگذرانیم، خطر ابتلا به مشکلات مختلف سلامتی از جمله چاقی، بیماریهای قلبی عروقی و سرطان بیشتر میشود. اما به گفته نویسندگان مطالعه جدید، تمرکز کمتری روی این موضوع بوده که آیا الگوهای مختلف بیتحرکی بهطور خاص بر خطر ابتلا به سرطان تأثیر میگذارند یا خیر. بهعبارتدیگر، آیا از نظر سلامتی فرقی میکند که کل زمان بیتحرکی خود را بهصورت مداوم بنشینیم یا اینکه گاهی از جای خود بلند شویم؟
برای پاسخ به این پرسش، محققان به سراغ دادههای پروژه بزرگ بیوبانک بریتانیا رفتهاند؛ پروژهای طولانیمدت که سلامت ساکنان میانسال بریتانیا را ردیابی میکند.
در این مطالعه، برخی از داوطلبان به مدت یک هفته از ردیابهای فعالیت استفاده کردند تا دادههای مربوط به فعالیت بدنی آنها ثبت شود. در مجموع، محققان نتایج مربوط به حدود ۹۰ هزار داوطلب را بررسی کردند که بهطور میانگین حدود ۱۲ سال تحت نظر بودند. در این پژوهش، «رفتار بیتحرک طولانیمدت» بهعنوان دورههای حداقل ۳۰ دقیقهای تعریف شده که افراد در حداقل ۹۰ درصد از آن زمان، به سختی تکان خورده بودند.
همانطور که انتظار میرفت، کل زمان بیتحرکی با افزایش خطر نسبی ابتلا به سرطان و مرگومیر ناشی از آن مرتبط بوده است. همچنین این وضعیت برای افرادی که زمان بیشتری در دورههای طولانیمدت بیتحرک بودند، بدتر گزارش شده است. بهطور کلی، رفتار بیتحرک طولانیمدت با خطر بالاتر ابتلا به هر نوع سرطان (از جمله سرطانهای مرتبط با چاقی و دیابت نوع ۲) و خطر بالاتر مرگ ناشی از سرطان همراه بود. پس از تعدیل فاکتورهای سبک زندگی و اجتماعی نیز هر ساعت اضافه از رفتار بیتحرک طولانیمدت با حدود ۱۰ درصد خطر بالاتر مرگ ناشی از سرطان مرتبط بوده است.
البته این یافتهها تنها یک همبستگی را نشان میدهند و رابطه علت و معلولی را اثبات نمیکنند. همچنین محققان اشاره کردهاند که داوطلبان پروژه بیوبانک بریتانیا، معمولاً از عموم جامعه سالمتر هستند که این موضوع میتواند بر تفسیر دانشمندان تأثیر بگذارد. بااینحال، آزمایشهای انجام شده تأیید میکنند که قطع نشستهای طولانی با فعالیتهای کوتاه میتواند پاسخهای متابولیک بدن را بهبود بخشد.
نکته مثبت این است که جایگزین کردن یک ساعت بیتحرکی با فعالیت سبک، خطر مرگ ناشی از سرطان را ۱۲ درصد و همین جایگزینی با تنها ۵ دقیقه ورزش شدید روزانه، این خطر را ۲۲ درصد کاهش میدهد.
