عصر ایران - ساختمان M2 که بین سالهای ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۱ در توکیو طراحی و اجرا شد، یکی از شاخصترین نمونههای «معماری عجیب» است که سنتهای کلاسیک را به چالش میکشد. این بنا در ابتدا توسط شرکت خودروسازی مزدا به عنوان نمایشگاه فناوری سفارش داده شد تا تصویری متفاوت از یک برند خشک شرکتی ارائه دهد. با این حال، بحران اقتصادی آن دوران باعث شد مزدا از این ملک عقبنشینی کرده و آن را به یک مؤسسه خدمات تدفین بفروشد.
این پروژه برای کنگو کوما، که امروزه از معماران مطرح ژاپنی است، تجربهای آسیبزا بود. در زمان اجرای پروژه، جامعه معماری بهشدت به این طرح تاخت و کوما با انزوای حرفهای مواجه شد. شدت انتقادات به حدی بود که او سالها از انتشار تصاویر این اثر در کارنامه خود خودداری میکرد و حتی آرزوی تخریب آن را داشت. این فشارها باعث شد او در مقطعی بسیاری از پروژههای خود را از دست بدهد.
تاریخ معماری نشان میدهد که هر جریان نوآورانه، از جمله مدرنیسم و سپس پستمدرنیسم، برای پذیرفته شدن مسیری پرفراز و نشیب را طی کرده است. ساختمان M2 نیز با گذشت زمان، از یک سوژه طرد شده به اثری تبدیل شد که کوما سرانجام آن را در پورتفولیوی خود گنجاند. این بنا اکنون فرصتی برای تأمل در مورد معماری فراهم میکند؛ ساختمانی که از مخاطب میخواهد کلیشههای ذهنی را کنار بگذارد و با نگاهی تازه به تقابل گذشته و حال بنگرد. بدون چنین تلاشهای بیپروا و مخالفت با اصول خشک، هنر و معماری همواره در رکود باقی میمانند.
تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی
