«محمدرضا جلائیپور» روز یکشنبه با حضور در تلویزیون ایرنا و در قالب برنامه «آقای شهید ایران» با تاکید بر اینکه کثرت شرکتکنندگان مراسم اقامه نماز بر پیکر مطهر «آقای شهید ایران» تجربهای بیسابقه در تاریخ مصلی تهران بود، گفت: برگزاری چنین نماز جماعت منضبطی، بدون هیچگونه حادثه یا تلفاتی و در عین حال با رعایت کامل احترام و نظم، نشاندهنده سطح جدیدی از مدیریت است. همچنین از منظر تحلیل قدرت، بازنمایی چنین رویداد عظیمی، از مؤلفههای کلیدی «قدرت ملی» محسوب میشود. بهویژه در شرایطی که ترامپ با اذعان به فراتر از انتظار بودن رویداد وداع با رهبر شهید، نشان داد که جهان در حال نظاره ایران است.
وی افزود: در حالی که همچنان در معرض جنگ قرار داریم، «انسجام ملی» که در مراسم تشییع آقای شهید ایران تجلی یافت، ابزاری استراتژیک برای کاهش هزینههای تحمیلی بر ایران است. این مراسم ثابت کرد که ظرفیتهای سازماندهی و نظمبخشی ما نسبت به رویدادهای گذشته بسیار ارتقا یافته است. توانایی بوروکراسی و سازمانهای ما در مدیریت چنین جمعیت عظیمی، بدون کوچکترین بروز مشکل، نشان از توانایی بالای ما در «حل مساله» و مدیریت امور پیچیده دارد.
معماری استقلال راهبردی؛ میراث در تراز جهانی ماندگار رهبری شهید
این جامعه شناسی و پژوهشگر مطالعات راهبردی «معماریِ استقلال راهبردی» را میراث بسیار مهم رهبر شهید عنوان کرد و گفت: این دستاورد نه تنها در تاریخ ایران، بلکه در تراز جهانی نیز بسیار فوقالعاده است و میتواند چشمانداز ایران را در بلندمدت بهکلی متفاوت سازد، اگر این میراث ایشان را نداشتیم، وضعیت به کلی متفاوت بود.
جلائیپور ادامه داد: همه این مسائل را باید با وجود ظرفیتهای نهادی در ایران و همچنین زمانه، زمینه و جغرافیای فوقالعاده پرآشوبِ دوره رهبری ایشان درنظر داشت؛ به عنوان مثال جامعه ایران یک انقلاب و یک جنگ هشتساله را از سر گذرانده بود، و در طول دوران رهبری ایشان، تغییرات و دگرگونیهای اجتماعی و جمعیتشناختی بسیار متلاطمکنندهای اتفاق افتاده بود؛ در عین حال، ایران برای اینکه بتواند استقلال راهبردی و استقلال مقتدرِ استراتژیک خود را حفظ کند یا به دست آورد زیر سهمگینترین فشارهای تاریخ جهان قرار گرفت.
ایران برای اولین بار به تراز بیسابقهای از استقلال استراتژیک و خودکفایی رسید
وی با تاکید بر اینکه هیچ کشوری به اندازه ایران، در این چند دهه، همزمان تحت فشار سهمگینِ اقتصادی، تبلیغاتی و اخیراً نظامی نبوده است، خاطر نشان کرد: بزرگترین قدرتهای جهان، با استفاده از ابزارهای نظامی، تبلیغاتی و اقتصادی، برای زیر سؤال بردن این استقلال استراتژیک - یا به تعبیری، برای از بین بردنِ دستاوردهای آن - ایران را تحت فشار قرار دادند.
رئیس شورای مرکزی حزب عهد ایران، تصرح کرد: منطقه ما در سه دهه گذشته کاملاً دگرگون شده است؛ بسیاری از کشورها فروپاشیدند، بسیاری ضعیف شدند و بسیاری عملاً تجزیه شدند و انواع تلاطمهایی که قدرت ملی آنها را کاست، در این زمانه رخ داد. در چنین دورهای، در دوران رهبری شهید، ایران توانست به تراز بیسابقهای از استقلال استراتژیک دست یابد آن هم در کشوری که در دو سده گذشته، هرگاه در برابر ابرقدرتها به جنگ برخاست، خاک خود را از دست داد، ضعیفتر شد و قربانیِ رقابت قدرتهای بزرگ گشت.
ارزش واقعی استقلال استراتژیک ایران، سالها بعد روشن میشود
محمدرضا جلائیپور بیان کرد: برای اولین بار در جمهوری اسلامی و بهویژه در دوره رهبری شهید، به سطحی از استقلال استراتژیک و توان ملیِ خودکفا، خوداتکا و درونزا رسیدیم که درک ارزش واقعی آن، دهها سال به طول خواهد انجامید.
این پژوهشگر جامعهشناسی، ساختار چندلایه و شبکهای نهادهای حکمرانی و نیروهای مسلح را حاصل طراحی دقیق آقای شهید ایران دانست و اظهار داشت: قدرت موشکی ایران، با هدایت مستقیم آقای شهید ایران به سطح کنونی از رشد کمی و کیفی رسیده است. در نوبت دوم، توانمندی ایران در جنگ نامتقارن با اتکا به پهپادها و قایقهای موشکزن است، قابلیتی که با تشخیص شخصی و پیگیری مستمر ایشان و با وجود مخالفتهای اولیه در برخی سطوح، شکل گرفت.
وی با اشاره به نقش همپیمانان منطقهای ایران، گفت: این سرمایهای است که در دفاع از ایران نقشی کلیدی ایفا کرد و باز هم با تشخیص و توجه مداوم رهبر مجاهد شهیدمان ایجاد شد. امروز میبینیم که همین تدابیر، صحنه را به نفع ایران تغییر داده و باعث شده است که ایران پس از ۲ دهه تحریم و تهاجم تبلیغاتی سنگین، در برابر فشارهای قدرتهای بزرگ، نتایج افتخارآمیزی کسب کند. همچنین ساختار چندلایه و شبکهای نهادهای حکمرانی و نیروهای مسلح، حاصل طراحی دقیق ایشان بود، گویی برای چنین لحظاتی برنامهریزی شده بود تا ایران را در برابر هرگونه ترور یا فقدان رهبران، مصون بدارد. در واقع، این ساختار، نظام سیاسی را از فردمحوری فاصله داد و در برابر تهدیدات ترور، مقاوم ساخت.
جلائیپور افزود: بیش از ۱۳۰ شب تجمع مستمر خیابانی نشان داد این دارایی، «دارایی استراتژیک» و فناوری اجتماعی نوین است که در تجربه کشورهای دیگر، حتی پس از تهاجم یا کودتا، بیسابقه بوده است. شکلگیری این شبکه نیز محصول راهبری آقای شهید ایران بود. ترکیب این موارد با گفتمان ضداستعمار، عدالتخواهانه و مقاومتپرور، «قدرت ترکیبی» و «بازدارندگیِ چندلایه» ایجاد کرده که ایران را به سطحی از استقلال استراتژیک رسانده است.
تعامل هویت ایرانی و اسلامی با همبستگیهای عدالتخواهانه جهانی
رئیس شورای مرکزی حزب عهد ایران تاکید کرد: بصیرت رهبری شهید بر این پایه استوار بود که همبستگیهای ملی به تعبیر ایرانی و اسلامی و حتی مجموعهای از همبستگیهای عدالتخواهانه جهانی، میتوانند میان یکدیگر پل بزنند و با یکدیگر همافزایی داشته باشند؛ که به باور من، تشخیصی بسیار صحیح بوده است.
وی با بیان اینکه آقای شهید ایران همبستگیهای اسلامی و عدالتخواهی جهانی را در خدمت تأمین امنیت ایران قرار دادند، گفت: اخیراً کتابی از ولی نصر با عنوان «بر لبه تنهایی» منتشر شد نشان میدهد که در پسِ آن ظاهر و زبانِ ایدئولوژیک، یک کلانراهبردِ دفاع از امنیت ایران در دستور کار بوده، راهبردی که تا به امروز به خوبی پاسخگو بوده است.
جلائیپور با تاکید بر اینکه کلان راهبردهای امنیت ملی باید متناسب با فضای منطقه و جهان به سرعت ارتقا یابد، تصریح کرد: نباید فراموش کرد که در طول ۳۶ سال رهبری، ایشان توانستهاند از وقوع جنگ در منطقه جلوگیری کنند و امروز نیز ایستادگی ایران در برابر ۲ قدرت اتمی، دستاورد بزرگی است.
این پژوهشگر مطالعات راهبردی تاکید کرد: نکته بسیار خاص دیگر، توجه بینظیر ایشان به زبان فارسی و مولفههای هویت ملی ایران بود، موضوعی که اگر با دیگر مراجع تقلید مقایسه شود، کاملاً استثنایی است. حتی زبانی که ایشان به کار میبرد، با زبان سنتی فاصله زیادی دارد. این توجه، در جریان جنگ اخیر، نتایج خود را نشان داد. اتفاقی که تجمعات شبانه رخ داد در واقع شکلگیری یک «مناسک و زبان ملی جدید» بود، مناسکی که با رگههایی از سنت عاشورایی، کاملاً ملی شد. پیش از محرم، شما شاهد نوحههایی بودید که مضامین کاملاً ملی داشتند، اینها دیگر فقط نوحه نبودند، بلکه «سرودهای ملی» بودند که توسط مداحان در این بسترِ چنددهساله پرورده شدند.
وی افزود: در تاریخ ایران، هیچگاه سرودهای ملی تا این حد همخوانی نداشتند و هیچگاه در تمام شهرها و میادین، پرچمها با چنین شور و هیجانی توسط این حجم از مردم به رقص در نیامده بودند.
رهبر شهید بیش از هر ناظری به اشتباه بودن «انگاره ایران ضعیف» واقف بود
جلائیپور اظهار داشت: انگاره ایران ضعیف و رو به فروپاشی اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، از انگارههای بود که رهبر شهید بیش از هر ناظر سیاسی و اجتماعی به اشتباه بودن آن واقف بودند و تلاش میکردند که عکس آنرا بازنمایی کنند. جنگ اخیر موجب شد که تصویر انگاره ایران قوی تقویت شود، ایرانی که بسیار قویتر از آن چیزی است که در رسانهها برساخت میشود.
رئیس شورای مرکزی حزب عهد ایران بیان کرد: رهبر شهید انقلاب، بسیار زودتر از ناظران و تحلیلگران جریان اصلی متوجه شد که ۲ تئوری قالب نمیتواند امنیت و استقلال استراتژیک ایران را توضیح دهد؛ یکی تئوری صلح دموکراتیک مبتنی بر نهادگرایی لیبرال و هنجار محور جهانی و دیگری نظریه به هم وابستگی اقتصادی که تصور میشد امنیت آفرین است. ایشان کاملا واقف بودند که این دو قدرت وقتی که مورد تهدید بقا و تمدنی قدرتهای بزرگ قرار گیریم، کفایت نمیکند.
مجاهد شهید ایران خوداتکاییِ دفاعی- نظامی را با «قدرت فرهنگی-ایدئولوژیک» ترکیب کردند
جلائیپور خاطر نشان کرد: اگرچه رضایت عمومی و مشارکت سیاسی از ارکان قدرت ملی هستند، اما بهخودیخود بازدارنده تجاوز قدرتهای بزرگ نخواهند بود. چرا که در سالهای آغازین انقلاب اسلامی، با وجود اوج مشروعیت و اقتدار نظام، کشور هدف تهاجم عراق قرار گرفت.
وی بیان کرد: همچنین، دل بستن به وابستگی اقتصادی با کشورهای منطقه (به سبک مدل اروپایی) نیز در برابر قدرتهای بزرگ تضمینکننده امنیت نیست. خاطرم هست که حتی پیش از جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، بسیاری از تحلیلگرانِ توسعهگرای ما، با نادیده گرفتن شواهد و قرائن، بر این خیالِ خام اصرار داشتند که ترامپ در ایران سرمایهگذاری میلیارد دلاری خواهد کرد، حال آنکه ترامپ برای جلوگیری از خروجِ ۷۰۰ میلیارد دلار سرمایه از مرزهای آمریکا، چنان دیوارهای تعرفهایِ سختگیرانهای کشیده بود و این خوشبینیها عملا با سیاستهای او در تضاد بود.
پژوهشگر جامعهشناسی و مطالعات راهبردی گفت: تجربه جنگ اخیر، بخش قابلتوجهی از ناظران را به این درکِ واقعبینانه رسانده است که ما ضمن تلاش برای ارتقای رضایت داخلی و گره زدنِ امنیتِ همسایگان به رشد اقتصادی ایران، نیازمند یک «قدرتِ خوداتکای دفاعی و نظامی» هستیم. مجاهد شهید ایران با درایت، خوداتکاییِ دفاعی- نظامی را با «قدرت فرهنگی-ایدئولوژیک» ترکیب کردند. این ترکیب، در کنار ۶ عامل دیگری که پیشتر برشمردم، «آلیاژی» کارآمد و بازدارنده برای دفاع از ایران پدید آورده است.
ثمره دوراندیشی رهبر شهید انقلاب در سالهای آتی هویداتر میشود
جلائیپور در بخش دیگری از صحبتهای خود اظهار داشت: رهبر شهید انقلاب از اولین روحانیون انقلابی بود که مقابل تخریب میراث فرهنگی کشورمان ایستاد. ایشان همچنین توجه ویژهای به ادبیات و شعرای بزرگ کشورمان داشت، همچنین نسبت به مولفههای ملی آموزش عمومی توجه ویژه داشتند. از سوی دیگر، توجه ویژه ایشان به تولید گرایی، جلوتر از زمانه بود. حتی هنگامی که اجماع واشنگتن در این حوزه غلبه داشت، ایشان چنین تشخیص و تاکیدی داشتند.
رئیس شورای مرکزی حزب عهد ایران در پایان تاکید کرد: دوراندیشی رهبر شهید در حوزه نظامی و دفاعی کاملا میوه داد، در سایر حوزهها نیز اگرچه هنوز به اندازه کافی اثراتش هویدا نشده اما قطعا کشور در مسیر درستی قرار گرفته است.
