سیدعلی نادر دهقانی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به دیدگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره جهاد علمی اظهار کرد: درباره جهاد علمی و جهاد فناوری از منظر رهبر شهید انقلاب اسلامی میتوان بسیار سخن گفت و مطالب فراوانی نیز تاکنون در این زمینه مطرح شده است، اما همچنان لازم است این موضوع به عنوان یک سند راهبردی و جهتگیری کلان مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی افزود: پیش از پرداختن به مفهوم جهاد علمی، ابتدا باید به این پرسش اساسی پاسخ داد که چرا رهبر شهید انقلاب اسلامی در حوزه علم و فناوری بر واژه «جهاد» تأکید داشتند و همواره از جهاد علمی، نهضت علمی و ضرورت حرکت جهادی در دانشگاهها و مراکز علمی سخن میگفتند.
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان ادامه داد: اگر بتوانیم پاسخ دقیقی به این سؤال بدهیم، آنگاه قادر خواهیم بود بر مبنای این رویکرد، یک الگو، پارادایم و روش مشخص برای حرکت علمی کشور طراحی کنیم؛ پارادایمی که بتواند جامعه را به مقصد نهایی مورد نظر رهبر شهید انقلاب اسلامی برساند.
جهاد علمی؛ راهبردی برای مقابله با استکبار و تحقق پیشرفت
دهقانی با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب اسلامی به همه مؤلفههای مبارزه با جبهه استکبار و استبداد اعتقاد راسخ داشت، گفت: ایشان همواره معتقد بودند جمهوری اسلامی باید در همه عرصهها به بالاترین سطح توانمندی دست پیدا کند. همانگونه که کشور در حوزه دفاعی، با وجود تحریمها، کمبودها و حتی ترور شخصیتهای علمی و نظامی، مسیر دستیابی به پیشرفتهترین فناوریهای دفاعی را دنبال کرد، در حوزه علم و فناوری نیز رسیدن به قلههای دانش با روندهای معمول و حرکتهای عادی امکانپذیر نیست.
وی افزود: رسیدن به مرزهای دانش نیازمند جهاد است؛ جهادی که به معنای از خودگذشتگی، تلاش مضاعف، ایمان، اعتقاد، عزم راسخ، شناخت دقیق و برخورداری از دادههای صحیح است. کسی که وارد عرصه جهاد علمی میشود، باید نسبت به جبهه مقابل شناخت عمیق داشته باشد و همانند یک سرباز حرفهای، مأموریت خود را برای گشودن مسیر پیشرفت علمی کشور انجام دهد.
این عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان تصریح کرد: جهاد علمی اگرچه ماهیت نظامی ندارد، اما یک امر مقدس و راهبردی محسوب میشود و در واقع زیربنای سایر جهادهاست. اگر بخواهیم در حوزههای نظامی، اقتصادی، اجتماعی، رفاه، جمعیت، آموزش، سیاست و سایر عرصهها موفق باشیم، ابتدا باید در علم و فناوری به سطحی از توانمندی برسیم که ابزارهای لازم برای تحقق این اهداف در اختیار کشور قرار گیرد.
خودباوری؛ نقطه آغاز جهاد علمی
دهقانی با اشاره به اینکه رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره برای جهاد علمی یک مبدأ و یک مقصد مشخص ترسیم میکردند، اظهار کرد: در بیانیه گام دوم انقلاب، سند چشمانداز و سایر اسناد راهبردی، بارها بر خودباوری تأکید شده است. از نگاه ایشان، مبدأ جهاد علمی، خودباوری و اعتماد به ظرفیتهای داخلی است.
وی افزود: مقصد این مسیر نیز تحقق تمدن نوین اسلامی است؛ تمدنی که در آن کمال انسان، محور اصلی توسعه محسوب میشود. البته در نظریههای توسعه غربی نیز درباره الزامات پیشرفت بحثهای فراوانی صورت گرفته، اما رهبر شهید انقلاب اسلامی نگاه متفاوتی داشتند و بر تربیت انسان مؤمن، خداپرست، پاکسرشت و متعهد تأکید میکردند.
علم بدون ایمان، جهاد علمی نمیآفریند
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها از مرحوم کاظمی آشتیانی به عنوان نمونهای از یک دانشمند مؤمن یاد میکردند؛ شخصیتی که هم در قله علم قرار داشت و هم ایمان و اخلاص را سرلوحه فعالیتهای خود قرار داده بود.
وی تصریح کرد: از نگاه ایشان، صرف برخورداری از تخصص و دانش برای تحقق جهاد علمی کافی نیست. انسانی که قرار است در مسیر جهاد علمی گام بردارد، باید علاوه بر توان علمی، از ایمان، دیانت، اخلاص و اعتقاد عمیق نیز برخوردار باشد.
دهقانی خاطرنشان کرد: در واقع، علم و ایمان دو بال حرکت جهادی هستند و هرگاه این دو در کنار یکدیگر قرار گیرند، انسانی تربیت خواهد شد که میتواند در مسیر جهاد علمی نقشآفرینی کند و کشور را به سمت پیشرفت واقعی سوق دهد.
جهاد علمی؛ زیربنای استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی
وی در ادامه با تبیین معنای جهاد علمی در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: جهاد علمی در نگاه ایشان به معنای انجام مأموریتهای راهبردی، اثرگذار و کلیدی در حوزه علم و فناوری است؛ فعالیتهایی که خروجی مشخص داشته باشند و بتوانند چیزی به مرزهای دانش اضافه کنند.
دهقانی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره تأکید داشتند که فعالیت علمی نباید صرفاً به انتقال دانش دیگران محدود شود، بلکه باید تولیدکننده علم باشد و بر دانش بشری بیفزاید. ایشان در یکی از دیدارها نیز تأکید کردند که تلاش کنید چیزی به علم اضافه کنید؛ نه اینکه صرفاً دانستههای دیگران را بازگو یا ترجمه کنید.
وی ادامه داد: از این منظر، جهاد علمی ارتباط مستقیمی با شعارهای بنیادین انقلاب اسلامی یعنی استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی دارد؛ چراکه کشوری که در حوزه علم و فناوری وابسته باشد، نمیتواند مدعی استقلال واقعی شود.
حتماً. این هم بخش دوم گفتوگو که با همان سبک ایسنا، بدون حذف مطالب و با میانتیترهای حرفهای تنظیم شده است.
استقلال علمی؛ پیشنیاز استقلال واقعی کشور
دهقانی با بیان اینکه استقلال علمی یکی از ارکان تحقق استقلال ملی است، اظهار کرد: اگر کشوری در حوزههای مختلف علم و فناوری وابسته به دیگران باشد، هرگز نمیتواند ادعای استقلال واقعی داشته باشد. در حالی که جمهوری اسلامی ایران از پشتوانه تاریخی، تمدنی و ظرفیتهای انسانی ارزشمندی برخوردار است، شایسته نیست در عرصههای علمی و فناوری به کشورهایی وابسته باشد که از بسیاری جهات، سابقه و ظرفیت کمتری نسبت به ایران دارند.
وی افزود: استقلال زمانی معنا پیدا میکند که کشور بتواند در حوزههای علمی، فناوری و تولید دانش، بر توان داخلی تکیه کند و تصمیمهای راهبردی خود را بدون وابستگی به دیگران اتخاذ کند.
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان ادامه داد: آزادی نیز در شعارهای بنیادین انقلاب اسلامی، تنها یک مفهوم سیاسی نیست، بلکه به معنای توان تصمیمگیری مستقل برای آینده کشور است. این استقلال در تصمیمگیری زمانی محقق میشود که زیرساختهای علمی و فناوری نیز مستقل باشند.
تولید علم؛ مهمترین مأموریت دانشگاهها
وی با تأکید بر اینکه رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره بر تولید علم تأکید داشتند، گفت: فعالیت علمی زمانی ارزشمند است که به تولید دانش جدید منجر شود. قرار نیست دانشگاهها صرفاً دانش تولیدشده در سایر کشورها را ترجمه یا بازنشر کنند، بلکه باید بتوانند به مرزهای دانش بیفزایند و پاسخگوی نیازهای کشور باشند.
دهقانی افزود: جهاد علمی در حقیقت به معنای انجام مأموریتهای کلیدی و راهبردی در حوزه علم و فناوری است؛ مأموریتهایی که خروجی مشخص، اثرگذاری ملموس و نقشآفرینی در حل مسائل کشور داشته باشند.
وی تصریح کرد: از نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی، دانشگاه و مراکز علمی باید فراتر از روندهای معمول حرکت کنند و ساختارهایی کارآمد برای پیشبرد مأموریتهای علمی شکل دهند.
شناخت، ایمان و اراده؛ سه رکن جهاد علمی
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان درباره مؤلفههای جهاد علمی اظهار کرد: نخستین مؤلفه، شناخت است؛ شناخت دقیق نسبت به دنیای علم و فناوری، شناخت نسبت به سیاستهای جبهه استکبار و همچنین شناخت الزامات توسعه و پیشرفت کشور.
وی افزود: جامعهای که میخواهد به استقلال، رفاه، عدالت و پیشرفت دست یابد، ناگزیر است ابتدا شناختی عمیق از ظرفیتها، تهدیدها، فرصتها و نیازهای خود داشته باشد. بدون این شناخت، حرکت علمی نمیتواند به نتیجه مطلوب برسد.
دهقانی دومین مؤلفه جهاد علمی را ایمان دانست و گفت: ایمان به «ما میتوانیم» یکی از مهمترین پایههای حرکت علمی است. اگر جامعه علمی باور داشته باشد که میتواند مسیر پیشرفت را طی کند، هیچ مانعی قادر نخواهد بود حرکت آن را متوقف کند.
وی ادامه داد: ممکن است در مسیر تولید علم و فناوری، خطاهایی نیز رخ دهد؛ زیرا علم ذاتاً با آزمون، تجربه و اصلاح همراه است، اما هر میزان که در این مسیر تلاش کنیم، به همان میزان نیز به نتایج ارزشمندتری دست خواهیم یافت.
جهاد علمی بدون اراده و جسارت محقق نمیشود
دهقانی سومین مؤلفه جهاد علمی را اراده عنوان کرد و گفت: شناخت و ایمان زمانی اثرگذار خواهند بود که با اراده و جسارت همراه شوند. باید جرأت ورود به عرصههای جدید علمی را داشته باشیم و از مواجهه با چالشها هراس نداشته باشیم.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره تأکید داشتند که سکون و رکود در عرصه علم و فناوری معنا ندارد و هر زمان احساس میکردند حرکت علمی کشور با کندی مواجه شده است، با سخنرانیها، دیدارها و رهنمودهای خود روح تازهای در فضای علمی کشور میدمیدند.
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان خاطرنشان کرد: ایران در یک قرن گذشته به دلایل مختلف از روند شتابان پیشرفت علمی جهان عقب مانده بود و سالها به عنوان کشوری مصرفکننده شناخته میشد؛ بنابراین جبران این فاصله تنها با اراده، تلاش مستمر و حرکت جهادی امکانپذیر است.
خودباوری و بازگشت به هویت ایرانی ـ اسلامی
وی چهارمین مؤلفه جهاد علمی را خودباوری و بازگشت به هویت اصیل ایرانی ـ اسلامی دانست و اظهار کرد: خودباوری نباید صرفاً در میان استادان و دانشجویان شکل بگیرد، بلکه باید همه ارکان دانشگاه، از مدیران و کارکنان تا سایر نیروهای فعال در این مجموعه، باور داشته باشند که رسالت دانشگاه تولید علم و فناوری و حل مسائل کشور است.
دهقانی افزود: تاریخ ایران اسلامی سرشار از دانشمندانی است که با تکیه بر همین روحیه خودباوری، منشأ تحولات بزرگ علمی در جهان شدند و امروز نیز میتوان با بازگشت به همان هویت، مسیر پیشرفت را با قدرت ادامه داد.
وی تأکید کرد: استقلال کشور نیز تنها زمانی تحقق پیدا میکند که همه ارکان حکمرانی به این باور برسند که دستیابی به مرزهای دانش و فناوریهای پیشرفته، شرط اصلی استقلال ملی است و این هدف جز از مسیر جهاد علمی محقق نخواهد شد.
دانشگاه باید به وظایف ذاتی خود بازگردد
دهقانی در پاسخ به این پرسش که دانشگاه چگونه میتواند به کانون جهاد علمی تبدیل شود، اظهار کرد: دانشگاه زمانی میتواند کانون اصلی جهاد علمی باشد که همه ظرفیت و تمرکز خود را بر وظایف ذاتی دانشگاه معطوف کند.
وی افزود: مهمترین وظایف دانشگاه تربیت نیروی انسانی متخصص و مورد نیاز کشور و همچنین انجام فعالیتهای پژوهشی و تولید فناوری است؛ فعالیتهایی که در نهایت باید به استقلال و خودکفایی کشور منجر شوند.
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان ادامه داد: هر اندازه دانشگاه از این دو مأموریت اصلی فاصله بگیرد، به همان میزان از مسیر جهاد علمی نیز دور خواهد شد. از این رو، تحقق جهاد علمی در گرو بازگشت دانشگاه به رسالتهای اصلی خود است.
دانشگاه داری باید به دانشگاهیان سپرده شود
وی با تأکید بر ضرورت حاکم شدن نگاه تخصصی بر مدیریت دانشگاهها گفت: دانشگاهداری زمانی محقق میشود که در انتصاب مدیران، جذب اعضای هیئت علمی، پذیرش دانشجو و سایر فرآیندهای مدیریتی، نظر متخصصان و نخبگان دانشگاهی ملاک عمل قرار گیرد.
دهقانی افزود: یکی از آسیبهای جدی آموزش عالی کشور این است که برخی دانشگاهها از جایگاه واقعی خود فاصله گرفته و به محلی برای تأمین منافع جریانهای سیاسی تبدیل شدهاند؛ در حالی که دانشگاه باید محل حضور نخبگان، اندیشمندان و افراد شایسته باشد.
وی ادامه داد: زمانی که افراد فاقد صلاحیتهای علمی و تخصصی وارد ساختار دانشگاه میشوند، طبیعی است که دانشگاه دیگر قادر نخواهد بود رسالت اصلی خود را در تربیت نیروی انسانی متخصص و تولید علم و فناوری به درستی انجام دهد.
دانشگاه مسئلهمحور؛ شرط تحقق جهاد علمی
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان با تأکید بر اینکه دانشگاه نباید از مسائل جامعه فاصله بگیرد، اظهار کرد: پایاننامهها، طرحهای پژوهشی و فعالیتهای علمی باید مسئلهمحور باشند و بر اساس نیازهای واقعی کشور تعریف شوند.
وی افزود: دانشگاه باید نسبت به چالشهای استانها، شهرها و بخشهای مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و صنعتی شناخت دقیق داشته باشد و ظرفیت علمی خود را برای حل این مسائل به کار گیرد.
دهقانی خاطرنشان کرد: اگر دانشگاه بتواند به مرکز حل مسائل کشور تبدیل شود، بدون تردید به مهمترین کانون جهاد علمی نیز تبدیل خواهد شد.
نبود باور عمیق؛ مهمترین مانع جهاد علمی
وی درباره مهمترین موانع تحقق جهاد علمی گفت: به اعتقاد من، نخستین مانع، نبود باور و اعتقاد عمیق نسبت به جهاد علمی در لایههای مختلف حکمرانی کشور است.
دهقانی افزود: اگرچه درباره جهاد علمی بسیار سخن گفته میشود و اسناد و بخشنامههای مختلفی نیز در این زمینه تدوین شده است، اما تا زمانی که این باور به یک اعتقاد عملی تبدیل نشود، تحقق جهاد علمی با دشواری مواجه خواهد بود.
وی دومین مانع را چندگانگی و موازیکاری در ساختارهای اجرایی عنوان کرد و گفت: بسیاری از دستگاهها به جای آنکه در امتداد مسیر توسعه حرکت کنند، گاهی به صورت موازی یا حتی متعارض عمل میکنند و همین مسئله موجب اتلاف ظرفیتها و کاهش تمرکز دانشگاهها و مراکز علمی بر مأموریتهای اصلی میشود.
دانشگاهها باید مأموریتمحور شوند
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان یکی از مهمترین راهکارهای تحقق جهاد علمی را مأموریتمحور شدن دانشگاهها دانست و اظهار کرد: هر دانشگاه باید متناسب با ظرفیتها و نیازهای منطقه خود، مأموریتهای مشخص، اهداف قابل اندازهگیری و برنامههای عملیاتی تعریف کند.
وی افزود: دانشگاههای هر استان باید در تدوین برنامههای توسعه همان استان نقش محوری داشته باشند و به اتاق فکر توسعه منطقه تبدیل شوند.
دهقانی ادامه داد: همچنین باید استقلال دانشگاهها در تصمیمگیری و برنامهریزی حفظ شود و تغییر دولتها نباید موجب تغییر مداوم سیاستها و مدیریت دانشگاهها شود؛ زیرا دانشگاه نهادی علمی است، نه سیاسی.
سرمایهگذاری در دانشگاه، هزینه نیست
وی با اشاره به ضرورت اصلاح نگاه دولتها به آموزش عالی گفت: دولتها باید بپذیرند که دانشگاه محل هزینهکرد نیست، بلکه محل سرمایهگذاری برای آینده کشور است.
دهقانی افزود: هر میزان سرمایهگذاری در حوزه علم، فناوری، پژوهش و آموزش انجام شود، در آینده به ثروت، فناوری، اشتغال و اقتدار ملی تبدیل خواهد شد.
شرکتهای دانشبنیان؛ حلقه اتصال دانشگاه و جامعه
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان درباره نقش شرکتهای دانشبنیان در توسعه کشور اظهار کرد: شرکتهای دانشبنیان از آن جهت اهمیت دارند که خروجی دانشگاهها محسوب میشوند و بر پایه حل مسئله و تولید محصول شکل میگیرند.
وی افزود: این شرکتها به دلیل ارتباط مستقیم با صنعت و جامعه، حلقه اتصال دانشگاه با بخشهای اقتصادی هستند و میتوانند دانش را به محصول، فناوری و ثروت تبدیل کنند.
دهقانی ادامه داد: شرکتهای دانشبنیان مجموعهای از نیروهای متخصص، خلاق و نخبه هستند که با بهرهگیری از ظرفیتهای علمی دانشگاهها میتوانند در تولید فناوری، اصلاح فرآیندها، توسعه اقتصادی و افزایش بهرهوری نقشآفرینی کنند.
جهاد علمی باید به گفتمان غالب کشور تبدیل شود
وی با تأکید بر ضرورت شکلگیری گفتمان جهاد علمی در کشور گفت: تحقق جهاد علمی نیازمند وحدت رویه در نظام حکمرانی است و همه دستگاهها باید به این باور برسند که علم و فناوری، زیربنای توسعه کشور است.
دهقانی افزود: برای تحقق این گفتمان، باید مقصد، مسیر و برنامه حرکت علمی کشور به صورت دقیق مشخص شود؛ اینکه اکنون در چه جایگاهی قرار داریم، به کجا میخواهیم برسیم و از چه مسیری باید حرکت کنیم.
وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها تأکید کردهاند که مقصد نهایی این حرکت، تحقق تمدن نوین اسلامی، استقلال کشور و پیشرفت همهجانبه جامعه است.
نگاه به دانشگاه باید اصلاح شود
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان در پایان گفت: تا زمانی که دانشگاه صرفاً یک مرکز آموزشی یا یک دستگاه هزینهبر تلقی شود، نمیتوان انتظار داشت جهاد علمی به معنای واقعی آن شکل بگیرد.
وی خاطرنشان کرد: دانشگاه باید به عنوان مهمترین نهاد تولید علم، فناوری، تربیت نیروی انسانی متخصص و حل مسائل کشور شناخته شود و همه ارکان حکمرانی نیز از این رویکرد حمایت کنند.
دهقانی تأکید کرد: هر زمان این نگاه در کشور نهادینه شود و دانشگاه جایگاه واقعی خود را باز یابد، تحقق گفتمان جهاد علمی و دستیابی به استقلال علمی، اقتصادی و تمدنی دور از دسترس نخواهد بود.
وحدت در حکمرانی؛ پیشنیاز شکلگیری گفتمان جهاد علمی
دهقانی با اشاره به الزامات تحقق گفتمان جهاد علمی در کشور اظهار کرد: برای اینکه جهاد علمی به یک گفتمان فراگیر و اثرگذار تبدیل شود، پیش از هر چیز باید در نظام حکمرانی کشور وحدت رویه و انسجام فکری شکل بگیرد.
وی افزود: امروز اگرچه همه از اهمیت علم و فناوری سخن میگویند، اما هنوز در همه سطوح حکمرانی، وحدت کامل در زمینه ضرورت جهاد علمی ایجاد نشده است. نخستین گام آن است که همه دستگاهها و مسئولان به این باور مشترک برسند که توسعه کشور بدون جهاد علمی امکانپذیر نیست.
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان ادامه داد: وقتی این وحدت شکل بگیرد، جهاد علمی از یک شعار یا توصیه فراتر میرود و به گفتمان غالب کشور تبدیل میشود؛ گفتمانی که همه سیاستها، برنامهها و اقدامات اجرایی در خدمت تحقق آن قرار خواهند گرفت.
مقصد جهاد علمی باید شفاف باشد
وی با تأکید بر اینکه هر حرکت علمی نیازمند هدف مشخص است، گفت: باید روشن کنیم که در جهاد علمی دقیقاً به دنبال چه هستیم، اکنون در چه جایگاهی قرار داریم، قرار است به کجا برسیم و مسیر دستیابی به آن مقصد چیست.
دهقانی افزود: این پرسشها باید بهصورت علمی و دقیق پاسخ داده شوند؛ زیرا بدون ترسیم مقصد، طراحی مسیر و تعیین راهبردهای اجرایی، امکان تحقق جهاد علمی وجود ندارد.
وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها تأکید کردهاند که مقصد نهایی این حرکت، تحقق تمدن نوین اسلامی، استقلال همهجانبه کشور و زمینهسازی برای تحقق آرمانهای الهی است؛ اما برای رسیدن به این اهداف، لازم است مسیر حرکت نیز بهصورت دقیق طراحی شود.
دانشگاهها باید نقشه راه توسعه را ترسیم کنند
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان با بیان اینکه طراحی این مسیر بر عهده مراکز علمی است، اظهار کرد: دانشگاهها باید با استفاده از ظرفیت استادان، پژوهشگران و نخبگان، وضعیت موجود کشور را بهصورت دقیق تحلیل کنند.
وی افزود: لازم است نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصتها و تهدیدهای کشور در حوزههای مختلف علمی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی شناسایی و بر اساس آن، نقشه راه توسعه علمی کشور تدوین شود.
دهقانی گفت: این مسیر باید از سوی مراجع معتبر علمی طراحی شود تا بتواند مبنای تصمیمگیری مسئولان قرار گیرد و از بروز تصمیمهای مقطعی، سلیقهای و متناقض جلوگیری کند.
دانشگاه فقط محل آموزش نیست
وی با تأکید بر ضرورت اصلاح نگاه به دانشگاه اظهار کرد: دانشگاه نباید صرفاً یک مرکز آموزشی تلقی شود، بلکه باید کانون دانشورزی، اندیشهورزی، تولید فناوری و حل مسائل کشور باشد.
دهقانی افزود: دانشگاه باید نیروی انسانی فاخر، متخصص، مؤمن، خودباور و مسئلهشناس تربیت کند؛ نیروهایی که بتوانند در آینده مدیریت علمی و اجرایی کشور را بر عهده بگیرند.
وی ادامه داد: علاوه بر این، دانشگاه باید به رفع چالشهای کشور بپردازد و پژوهشها و پایاننامهها را به سمت حل مسائل واقعی جامعه هدایت کند.
سرمایهگذاری در دانشگاه، سرمایهگذاری برای آینده کشور است
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان با بیان اینکه نگاه هزینهای به دانشگاه باید تغییر کند، گفت: بودجهای که در اختیار دانشگاهها قرار میگیرد، هزینه نیست، بلکه سرمایهگذاری برای آینده کشور است.
وی افزود: هر میزان که در آموزش عالی، پژوهش، فناوری و نوآوری سرمایهگذاری شود، در آینده به افزایش تولید، اشتغال، ثروت، اقتدار ملی و استقلال کشور منجر خواهد شد.
تحقق جهاد علمی؛ زمینهساز تمدن نوین اسلامی
دهقانی گفت: اگر دانشگاهها به رسالت اصلی خود بازگردند، ساختار حکمرانی از علم و فناوری حمایت واقعی کند، شرکتهای دانشبنیان تقویت شوند و همه ارکان کشور به جهاد علمی بهعنوان یک راهبرد ملی نگاه کنند، بدون تردید زمینه تحقق تمدن نوین اسلامی فراهم خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به خودباوری، ایمان، علم، برنامهریزی و حرکت جهادی نیاز داریم و این همان مسیری است که رهبر شهید انقلاب اسلامی برای آینده ایران اسلامی ترسیم کردهاند؛ مسیری که میتواند کشور را به قلههای پیشرفت، استقلال و مرجعیت علمی در جهان برساند.
حتماً. با توجه به متن ارسالی، هنوز بخشی از صحبتهای دکتر دهقانی درباره شرکتهای دانشبنیان، ضرورت وحدت در حکمرانی، تعیین مقصد جهاد علمی و جمعبندی نهایی باقی مانده است. این هم بخش پنجم به سبک گفتوگوهای تحلیلی ایسنا:
شرکتهای دانشبنیان؛ پیونددهنده دانشگاه، صنعت و اقتصاد
دهقانی با اشاره به جایگاه شرکتهای دانشبنیان در منظومه جهاد علمی اظهار کرد: در خصوص نقش این شرکتها در پیشرفت علمی و اقتصادی کشور مطالب فراوانی بیان شده است، اما به اعتقاد من مهمترین ویژگی شرکتهای دانشبنیان این است که خروجی دانشگاهها محسوب میشوند و بر پایه حل مسئله شکل میگیرند.
وی افزود: شرکتهای دانشبنیان بر خلاف بسیاری از فعالیتهای اقتصادی، صرفاً به دنبال تولید کالا نیستند، بلکه با شناسایی یک مسئله، فرآیندی علمی را طراحی میکنند که نتیجه آن تولید محصول، فناوری یا ارائه یک راهحل نوآورانه است. از همین رو این شرکتها هم مسئلهمحور هستند و هم نتیجهمحور.
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان ادامه داد: شرکتهای دانشبنیان به دلیل ارتباط مستقیم با جامعه، صنعت و بخشهای مختلف اقتصادی، حلقه واسط میان دانشگاه و جامعه محسوب میشوند و میتوانند یافتههای علمی را به فناوری، محصول و ثروت تبدیل کنند.
وی تصریح کرد: این شرکتها از آنجا که متکی بر دانش، تخصص و توان نخبگان هستند و ارتباط گستردهای با استادان، پژوهشگران و مراکز علمی دارند، ظرفیت بالایی برای اصلاح فرآیندها، طراحی فناوریهای جدید، افزایش بهرهوری و توسعه اقتصادی کشور ایجاد میکنند.
جهاد علمی باید به گفتمان غالب کشور تبدیل شود
دهقانی با تأکید بر اینکه تحقق جهاد علمی نیازمند شکلگیری یک گفتمان ملی است، گفت: نخستین ضرورت در این زمینه، ایجاد وحدت رویه در بخشهای مختلف حکمرانی است؛ همه باید به این باور برسند که جهاد علمی یک ضرورت اجتنابناپذیر برای آینده کشور است.
وی افزود: تا زمانی که نگاه واحدی نسبت به جایگاه علم و فناوری در کشور وجود نداشته باشد، طبیعی است که هر دستگاه مسیر خود را طی کند و این چندگانگی، مانع تحقق اهداف کلان خواهد شد.
جایگاه امروز، مقصد فردا و مسیر حرکت باید مشخص باشد
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان اظهار کرد: یکی دیگر از ضرورتهای تحقق جهاد علمی، مشخص بودن مقصد این حرکت است. باید بدانیم اکنون در چه جایگاهی قرار داریم، قرار است به کجا برسیم و برای رسیدن به آن نقطه چه مسیر و راهبردی را باید دنبال کنیم.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها هدف نهایی این حرکت را تحقق تمدن نوین اسلامی، استقلال کشور، تحقق آرمانهای الهی و اقتدار جامعه اسلامی عنوان کردهاند، اما برای رسیدن به این اهداف باید نقشه راه روشنی وجود داشته باشد.
دهقانی ادامه داد: اگر مقصد، مسیر و الزامات حرکت بهدرستی تبیین نشود، ناگزیر با چندگانگی در تصمیمگیری، تعارض در سیاستها و اقدامات پراکنده مواجه خواهیم شد و همین مسئله موجب فاصله گرفتن از اهداف اصلی میشود.
دانشگاه؛ محور تربیت نیروی انسانی و حل مسائل کشور
وی با تأکید بر اینکه دانشگاه باید جایگاه واقعی خود را بازیابد، گفت: دانشگاه تنها محل آموزش نیست، بلکه مهمترین مرکز تربیت نیروی انسانی متخصص، مؤمن، خودباور و مسئلهشناس برای اداره آینده کشور است.
دهقانی افزود: در کنار تربیت نیروی انسانی، دانشگاه باید مسئولیت حل مسائل کشور را نیز بر عهده بگیرد و پژوهشها، پایاننامهها و فعالیتهای علمی را به سمت رفع چالشهای واقعی جامعه هدایت کند.
وی خاطرنشان کرد: زمانی که دانشگاه به عنوان یک مرکز راهبردی دانشورزی شناخته شود و نگاه به آن از یک مجموعه هزینهبر به یک سرمایهگذاری بلندمدت تغییر کند، زمینه برای تحقق جهاد علمی نیز بیش از گذشته فراهم خواهد شد.
جهاد علمی؛ مسیر دستیابی به مرجعیت علمی و تمدنی
عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی لرستان در پایان تأکید کرد: تحقق جهاد علمی نیازمند باور، برنامه، وحدت، خودباوری، حمایت از دانشگاهها، تقویت شرکتهای دانشبنیان و استفاده از ظرفیت نخبگان است.
وی گفت: اگر این الزامات فراهم شود، ایران اسلامی نه تنها در عرصه تولید علم و فناوری به جایگاه شایسته خود دست خواهد یافت، بلکه میتواند در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی، مرجعیت علمی و اقتدار اقتصادی نیز گامهای بلندی بردارد؛ همان افقی که رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره بر آن تأکید داشتند.
انتهای پیام
