خبرآنلاین - محمد مسجدجامعی، سفیر اسبق ایران در واتیکان، در گفتوگو با خبرگزاری خبرآنلاین اظهار داشت: «در خصوص نگاه آیتالله خامنهای به منطقه، به نظر میرسد یکی از مهمترین دغدغههای ایشان کاهش و در نهایت پایان دادن به نفوذ قدرتهای خارجی در منطقه بوده است؛ دستکم این برداشت از مجموعه سخنان و مواضع ایشان، بهویژه در سالهای اخیر، به دست میآید. از منظر ایشان، حضور نیروهای خارجی یکی از مسائل و مشکلات اساسی منطقه به شمار میرود. به همین دلیل همواره بر این موضوع تأکید داشتهاند که منطقه باید از حضور فیزیکی و نظامی قدرتهای بیگانه خالی باشد و کشورهای منطقه بتوانند مستقل از مداخلات خارجی، سیاستهای خود را طراحی و اجرا کنند.»
در ادامه بخشی از گفتگو محمد مسجدجامعی با خبرآنلاین را میخوانید؛
تجربه عملی، نگاه رهبر شهید به سیاست خارجی را شکل داد
بهطور خلاصه، به نظر میآید مبانی فکری و تصورات آیتالله خامنهای، بهویژه در حوزه سیاست خارجی، عمیقاً تحت تأثیر تجربههای عملی ایشان قرار داشته است. ایشان هشت سال ریاست جمهوری را بر عهده داشتند و در این مدت با مسائل مختلف کشور، بهویژه مسائل سیاست خارجی، از نزدیک درگیر بودند. البته این تجربه را میتوان فراتر از دوران ریاست جمهوری نیز دانست؛ زیرا از آغاز شکلگیری شورای انقلاب، حتی پیش از پیروزی کامل انقلاب اسلامی، در این شورا حضور داشتند و تا پایان فعالیت آن نیز، از اعضای مؤثرش بودند. از آنجا که سیاست خارجی همواره یکی از مهمترین دغدغههای شورای انقلاب به شمار میرفت، ایشان از همان سالهای نخست انقلاب تجربهای عملی و نسبتاً طولانی در این حوزه به دست آوردند.
نکته دوم، آگاهی و شناخت ایشان از تاریخ ایران است. ایشان تسلط قابل توجهی بر تاریخ ایران، بهویژه تاریخ دو تا سه قرن اخیر، داشتند؛ دورهای که ایران از نظر نظامی و سیاسی در موقعیتی ضعیف قرار گرفت. از مجموعه سخنان و تحلیلهای ایشان چنین برمیآید که بخش مهمی از سلطه و تحکم قدرتهای خارجی بر ایران را ناشی از ضعفهای داخلی کشور میدانند. به تجربه عملی طولانی در عرصه سیاست خارجی و همچنین شناخت عمیقشان از تاریخ معاصر ایران، ایشان را به این نتیجه رسانده است که برای حفظ استقلال و اقتدار کشور، پیش از هر چیز باید ایران را از درون نیرومند ساخت.
رهبر شهید هیچگاه دیپلماسی را بدون قدرت نمیپذیرفت
در مجموع، آنچه از منظومه فکری آیتالله خامنهای برداشت میشود این است که دیپلماسی بدون برخورداری از قدرت ملیِ کافی، کارآمدی لازم را نخواهد داشت. از نگاه ایشان، دیپلماسی زمانی میتواند مؤثر باشد که بر پایه یک کشور نیرومند استوار شده باشد. البته این بدان معنا نیست که دیپلماسی در مرتبهای پایینتر قرار دارد؛ بلکه دیپلماسیِ موفق خود باید در خدمت تقویت قدرت ملی و افزایش موفقیت و توان کشور باشد. به بیان دیگر، قدرت و دیپلماسی دو عنصر مکمل یکدیگرند.
بر همین اساس، ایشان در طول دوران رهبری همواره بر ضرورت نیرومند شدن ایران تأکید داشتند و در کنار آن، دیپلماسی را نیز ابزاری مهم برای تحقق این هدف، میدانستند. در عین حال، دیپلماسی صرفاً یک ابزار نیست، بلکه خود نیز تا حد زیادی متکی بر میزان قدرت و اقتدار کشور است. بدون برخورداری از قدرت کافی، امکان شکلدهی به دیپلماسی فعال و خلاق و اثرگذار وجود نخواهد داشت. به نظر میرسد این پیوند میان قدرت ملی و دیپلماسی، یکی از مؤلفههای مهم در منظومه فکری ایشان به شمار میآید.
ایران نقش هدایتکننده محور مقاومت را بر عهده دارد/ کشورهای منطقه باید مستقل تصمیم بگیرند
در خصوص نگاه آیتالله خامنهای به منطقه، به نظر میرسد یکی از مهمترین دغدغههای ایشان کاهش و در نهایت پایان دادن به نفوذ قدرتهای خارجی در منطقه بوده است؛ دستکم این برداشت از مجموعه سخنان و مواضع ایشان، بهویژه در سالهای اخیر، به دست میآید. از منظر ایشان، حضور نیروهای خارجی یکی از مسائل و مشکلات اساسی منطقه به شمار میرود. به همین دلیل همواره بر این موضوع تأکید داشتهاند که منطقه باید از حضور فیزیکی و نظامی قدرتهای بیگانه خالی باشد و کشورهای منطقه بتوانند مستقل از مداخلات خارجی، سیاستهای خود را طراحی و اجرا کنند.
بر این اساس، مطلوب ایشان آن بود که دولتهای منطقه، فارغ از وابستگی به قدرتهای بیرونی، بر اساس منافع و اراده ملی خود عمل کنند و تحت رهبری یا نفوذ بیگانگان قرار نگیرند. این رویکرد را میتوان بهویژه در مواضع و سخنان سالهای اخیر ایشان مشاهده کرد؛ هرچند ممکن است در دورههای ابتدایی رهبری، این موضوع با چنین صراحت و تأکیدی مطرح نشده باشد.
در خصوص جایگاه ایران در منطقه ایشان بر مفهوم «محور مقاومت» تکیه داشتند؛ محوری که در آن، ایران نقش مرکزی و راهبردی ایفا میکند. بر اساس این تلقی، جمهوری اسلامی ایران نه تنها یکی از اعضای این مجموعه، بلکه هدایتکننده و هماهنگکننده آن محسوب میشود. دستکم از مجموعه بیانات، توصیهها و مواضع ایشان میتوان چنین برداشتی را استنباط کرد.
۲۱۹/۴۲
