نتایج پژوهش جدید از «رصدخانه جنوبی اروپا» (ESO) نشان میدهد که برنامههای کنونی برای پرتاب تا بیش از ۱.۷ میلیون ماهواره میتواند آسیب جدی به علم نجوم وارد کند و مطالعه جهان را برای اخترشناسان بهمراتب دشوارتر سازد.
در حال حاضر بیش از ۱۴ هزار ماهواره به دور زمین در گردش هستند که بخش قابلتوجهی از آنها متعلق به شبکه اینترنت ماهوارهای استارلینک شرکت «اسپیسایکس» است. با این حال، چندین شرکت از برنامههای خود برای پرتاب صدها هزار یا حتی میلیونها ماهواره دیگر در سالهای آینده خبر دادهاند.
بر اساس نتایج این پژوهش، اخترشناسی مدرن تنها در صورتی میتواند بدون آسیب جدی به فعالیت خود ادامه دهد که تعداد ماهوارههای موجود در مدار زمین که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند، از حدود ۱۰۰ هزار فراتر نرود.
به گفته پژوهشگران، فراتر از این آستانه میتواند خسارتهای شدیدی به رصدهای نجومی وارد کند.
اولیویه انو، اخترشناس و سرپرست این پژوهش گفت: شرایط روزبهروز بدتر میشود. اگرچه برخی شرکتهای ماهوارهای تلاش کردهاند میزان درخشندگی ماهوارههای خود را کاهش دهند، اما بسیاری از برنامههای آینده بسیار فراتر از حدی است که اخترشناسان آن را برای حفظ آسمان شب ایمن میدانند.
یکی از طرحهای پیشنهادی «اسپیسایکس» شامل ارسال یک میلیون ماهواره دیگر به مدار زمین برای پشتیبانی از مراکز داده فضایی است. همچنین شبکههای ماهوارهای دیگری که از سوی شرکتهایی در آمریکا و چین برنامهریزی شدهاند، صدها هزار ماهواره دیگر به مدار اضافه خواهند کرد.
یکی از جنجالیترین این طرحها متعلق به شرکت آمریکایی «رفلکت اوربیتال» (Reflect Orbital) است. این شرکت قصد دارد ماهوارههای غولپیکری با سطحی شبیه آینه به فضا بفرستد تا در طول شب نور خورشید را به سمت زمین بازتاب دهند. هدف این شرکت تشکیل ناوگانی متشکل از ۵۰ هزار ماهواره تا سال ۲۰۳۵ است.
بر اساس نتایج پژوهش کنونی، این ماهوارههای آینهای به درخشانترین اجرامی تبدیل خواهند شد که تاکنون در مدار زمین قرار گرفتهاند.
اگر فردی در مسیر یکی از پرتوهای بازتابشده این ماهوارهها قرار بگیرد، روشنایی آن حدود چهار برابر بیشتر از نور ماه کامل به نظر خواهد رسید. حتی خارج از محدوده این پرتو نیز هر ماهواره میتواند به اندازه سیاره زهره، یکی از درخشانترین اجرام آسمان شب، بدرخشد.
افزایش تعداد ماهوارهها دو مشکل اساسی برای علم نجوم ایجاد میکند، نخست اینکه هنگام عبور ماهوارهها از فراز رصدخانهها، ردهای نورانی آنها روی تصاویر ثبتشده توسط تلسکوپها میماند.
این ردهای نورانی میتوانند اجرام مهمی مانند کهکشانهای دوردست، سیارههای فراخورشیدی یا حتی سیارکهایی را که ممکن است روزی زمین را تهدید کنند، بپوشانند و مشاهده آنها را مختل کنند.
مشکل دوم کمتر به چشم میآید اما به همان اندازه جدی است. نور منتشرشده از هزاران ماهواره در جو زمین پراکنده و باعث روشنتر شدن کل آسمان شب میشود. این درخشش اضافی توانایی تلسکوپها برای شناسایی اجرام بسیار کمنور در اعماق فضا را کاهش میدهد.
پژوهشگران با استفاده از شبیهسازیهای رایانهای دریافتند که برخی از تلسکوپهای قدرتمند ممکن است هر شب بخش قابلتوجهی از فرصتهای رصدی خود را از دست بدهند. در برخی موارد نیز تلسکوپهای آینده ممکن است زمانی که ماهوارهها با نور خورشید روشن میشوند، تقریبا تمام تصاویر ثبتشده خود را از دست بدهند.
نتایج این پژوهش همچنین تاکید کرد که ابرصورتفلکیهای ماهوارهای ممکن است پیامدهایی فراتر از علم نجوم داشته باشند. پرتابهای مکرر موشکها و ورود دوباره ماهوارهها به جو زمین میتواند باعث آلودگی جو شود، در حالی که نور بازتابی شدید این ماهوارهها ممکن است حیاتوحش، اکوسیستمها و حتی ساعت زیستی انسان را مختل کند.
دانشمندان امیدوارند، نهادهای قانونگذار پیش از صدور مجوز برای این طرحهای عظیم، آنها را با دقت بررسی کنند. به گفته آنان، مدار پایین زمین، منبعی مشترک و ارزشمند است که ارتباطات، پژوهشهای علمی و بسیاری از فناوریهای دیگر به آن وابسته هستند.
سایت نوریج گزارش کرد، به اعتقاد پژوهشگران، حفاظت از آسمان شب تنها با همکاری دولتها، شرکتهای ماهوارهای، مهندسان و اخترشناسان امکانپذیر خواهد بود تا نسلهای آینده نیز بتوانند بدون از دست دادن چشمانداز ستارگان، به کاوش در جهان ادامه دهند.
انتهای پیام
