فرارو- آندومتریوز یکی از شایعترین بیماریهای زنان است که با وجود ابتلای میلیونها زن در سراسر جهان، همچنان در بسیاری از موارد دیر تشخیص داده میشود. این بیماری علاوه بر ایجاد دردهای مزمن، یکی از مهمترین علل ناباروری زنان نیز به شمار میرود.
به گزارش فرارو، دکتر علی صادقیتبار، متخصص IVF و مدیر پیشین مرکز درمان ناباروری ابنسینا، در گفتوگو با فرارو، به مهمترین ابعاد این بیماری، روشهای درمان و جایگاه ایران در تشخیص و درمان آن پرداخته است.
به گفته دکتر علی صادقیتبار، «حدود ۸ تا ۱۰ درصد زنان در سراسر دنیا به آندومتریوز مبتلا هستند.»
او توضیح میدهد که در پایان هر سیکل قاعدگی، بخشی از بافت آندومتر که باید از بدن خارج شود، در برخی زنان از طریق لولههای فالوپ وارد حفره شکم میشود. در حالت طبیعی، سلولهای دفاعی بدن این بافت را از بین میبرند، اما در گروهی از زنان این اتفاق رخ نمیدهد و بافت آندومتر در حفره شکم باقی میماند.
ماندگاری این بافت به مرور زمان باعث ایجاد چسبندگی در اطراف تخمدانها، روده، مثانه و سایر اندامهای لگنی میشود و زمینه بروز عوارض مختلف را فراهم میکند.
به گفته این متخصص، شدت بیماری در افراد مختلف متفاوت است، اما دو علامت اصلی آندومتریوز عبارتند از:
دکتر صادقیتبار میگوید در موارد شدید، درد تنها محدود به دوران قاعدگی نیست و ممکن است در تمام روزهای ماه، هنگام غذا خوردن، خواب، بیداری یا فعالیتهای روزمره نیز ادامه داشته باشد.
یکی از مهمترین پیامدهای آندومتریوز، کاهش شانس باروری است.
دکتر صادقیتبار در توضیح این موضوع میگوید زمانی که بافت آندومتر روی تخمدانها قرار میگیرد، باعث ایجاد چسبندگی میشود و تخمدان دیگر نمیتواند تخمک را به شکل طبیعی آزاد کند؛ در نتیجه احتمال بارداری کاهش یافته و در بسیاری از موارد ناباروری ایجاد میشود.
به همین دلیل، آندومتریوز یکی از مهمترین علل ناباروری زنان در سراسر جهان محسوب میشود.
یکی از مشکلات اصلی این بیماری، تشخیص دیرهنگام آن است.
به گفته دکتر صادقیتبار، بر اساس منابع علمی، به طور متوسط حدود ۱۲ سال طول میکشد تا آندومتریوز در جهان تشخیص داده شود. بسیاری از زنان سالها با درد زندگی میکنند، بدون آنکه علت اصلی بیماری مشخص شود.
او تأکید میکند که این بیماری اغلب با مشکلات دیگر اشتباه گرفته میشود و همین موضوع روند تشخیص را دشوار میکند.
پاسخ کوتاه، بله است.
دکتر صادقیتبار میگوید درمان آندومتریوز نیازمند همکاری تیمی میان جراح لاپاراسکوپی و متخصص ناباروری (IVF) است.
به گفته او، بسته به شرایط هر بیمار، ممکن است ابتدا ذخیره تخمک یا جنین انجام شود و سپس جراحی صورت گیرد یا ابتدا جراحی انجام شود و بعد درمان ناباروری ادامه پیدا کند. بنابراین برای همه بیماران نسخه یکسانی وجود ندارد و درمان باید به صورت کاملاً فردمحور طراحی شود.
به گفته این متخصص، بسیاری از زنان مبتلا پس از درمان میتوانند بارداری را تجربه کنند، اما موفقیت درمان به عواملی مانند شدت بیماری، وضعیت تخمدانها، سن بیمار و برنامه درمانی مناسب بستگی دارد.
او تاکید میکند بیمارانی که هم آندومتریوز و هم ناباروری دارند، باید به مراکز درمان ناباروری مجهز که دارای کلینیک تخصصی آندومتریوز هستند مراجعه کنند تا درمان بیماری و ناباروری به صورت همزمان برنامهریزی شود.
دکتر صادقیتبار این تصور را رد میکند.
به گفته او، آندومتریوز بیماری مختص ایران نیست و مطابق آمارهای جهانی حدود ۵ تا ۱۰ درصد زنان دنیا را درگیر میکند. آنچه باعث شده تصور شود شیوع بیماری در ایران بیشتر است، تشخیص بهتر آن نسبت به بسیاری از کشورهای منطقه است.
به گفته مدیر پیشین مرکز درمان ناباروری ابنسینا، نخستین کلینیک تخصصی آندومتریوز ایران از سال ۱۳۹۰ در پژوهشگاه ابنسینا راهاندازی شد و از آن زمان تاکنون خدمات تخصصی تشخیص و درمان این بیماری ارائه میشود.
او معتقد است امروز ایران از نظر تشخیص، جراحی لاپاراسکوپی و درمان آندومتریوز در جایگاه مناسبی قرار دارد و حتی به بیماران کشورهای همسایه نیز خدمات تخصصی ارائه میکند.
دکتر صادقیتبار میگوید در بسیاری از کشورهای اطراف ایران از جمله عراق، پاکستان، تاجیکستان، جمهوری آذربایجان و برخی کشورهای حوزه خلیج فارس، آندومتریوز هنوز به خوبی شناخته نشده است.
به همین دلیل، بسیاری از زنان این کشورها سالها درد و ناباروری را تحمل میکنند، بدون آنکه بیماری آنها به درستی تشخیص داده شود. به گفته او، ایران در سالهای اخیر توانسته بخشی از این خلا درمانی را نیز پوشش دهد و حتی در مراکزی مانند کربلا، خدمات تخصصی تشخیص و درمان آندومتریوز با همکاری پزشکان ایرانی ارائه میشود.
دکتر صادقیتبار تأکید میکند زنانی که دردهای شدید و مکرر قاعدگی، درد مزمن لگنی یا ناباروری را تجربه میکنند، نباید این علائم را طبیعی تلقی کنند. به گفته او، مراجعه به مراکز تخصصی آندومتریوز و درمان ناباروری میتواند به تشخیص زودهنگام بیماری و افزایش شانس درمان و بارداری کمک کند. تشخیص بهموقع، از پیشرفت بیماری و ایجاد آسیب بیشتر به تخمدانها نیز جلوگیری میکند.
