به گزارش خبرنگار ایرنا، در جنوبغرب اروپا تمدن اسرارآمیز «تارتسو» با کشفیات جدید جایگاه خود را در شبکه جهانی باستان تثبیت کرد. در محوطه «کاساس دل تورونیولو» اسپانیا، کشف یک ارابه برنزی دو هزار و ۵۰۰ ساله با نقشبرجستههایی از ایزدان و موجودات اساطیری، همراه با مجموعهای از سفالهای یونانی و ظروف مصری، گواهی بر نقش کلیدی این منطقه در تبادل کالاهای لوکس و فناوری میان مدیترانه است. این پروژه که با مشارکت حدود ۱۰۰ پژوهشگر در حال اجراست از طریق مرکز تخصصی SECYR در دانشگاه مادرید، به مرحله مستندسازی و مرمت علمی رسیده است.
سباستین سلستینو مدیر مشترک پروژه، معتقد است این ارابه احتمالاً در آیینهای تشریفاتی و ضیافتهای مذهبی مورد استفاده قرار میگرفته است. این اثر در مجاورت فضایی کشف شد که پژوهشگران آن را محل برگزاری آخرین مراسم آیینی ساکنان این مجموعه پیش از مهر و موم عمدی بنا در اواخر سده پنجم پیش از میلاد میدانند.
در کنار این ارابه، مجموعهای ارزشمند از اشیای وارداتی نیز به دست آمده که ابعاد تازهای از شبکه مبادلات بینالمللی تمدن تارتسو را آشکار میکند. این مجموعه شامل سفالهای نفیس آتیکای یونان، ظرفی از سنگ آلاباستر با منشأ مصری و چند قطعه عاج تزئینشده با نقش جنگجویان، حیوانات و نقوش گیاهی است که منشأ آنها به کارگاههای هنری شرق مدیترانه نسبت داده میشود.
به اعتقاد پژوهشگران، این یافتهها نشان میدهد که جنوبغرب شبهجزیره ایبری بیش از آنچه پیشتر تصور میشد، در شبکه پیچیده تجارت، انتقال فناوری، تبادل کالاهای لوکس و تعاملات فرهنگی جهان مدیترانه مشارکت داشته است.
کاوشهای فصل ۲۰۲۶ که در ماههای آوریل و مه انجام شد، علاوه بر کشف این آثار، اطلاعات تازهای درباره معماری مجموعه نیز در اختیار پژوهشگران قرار داد. بررسی بخشهای شمالی و جنوبی تپه تدفینی با قطر حدود ۹۰ متر و ارتفاع ۶ متر، به شناسایی اتاقها، مسیرهای ارتباطی و فضاهای معماری ناشناخته انجامید.
در بخش شمالی این مجموعه نیز دو منقل و یک دیگ برنزی کشف شد؛ هرچند حجم سفالهای بهدستآمده نسبت به فصلهای گذشته کمتر بود. پژوهشگران این موضوع را ناشی از تفاوت کاربری فضاهای مورد کاوش امسال میدانند؛ فضاهایی که بررسی عملکرد دقیق آنها همچنان ادامه دارد.
کشف آرامگاه ۲۵۰۰ ساله یک شاهزاده جنگجو در ایتالیا
همزمان در سواحل دریای آدریاتیک ایتالیا، کاوشها در محوطه «کورینالدو» به یکی از برجستهترین اکتشافات سال انجامید. کشف آرامگاه باشکوه یک شاهزاده یا فرمانده بلندپایه از قوم «پیکنی». در این آرامگاه که متعلق به سده ششم پیش از میلاد است، یک ارابه چهار چرخ تشریفاتی به همراه تجهیزات نظامی کامل شامل کلاهخود برنزی و تبرهای آهنی یافت شده است. این یافتهها، تصویری دقیق از ساختار قدرت و نظام اجتماعی نخبگان عصر آهن در ایتالیا پیش از دوران روم ارائه میدهد.
آسیای مرکزی؛ میراث نظامی اسکندر مقدونی
در جبههای دیگر از این تحولات باستانشناسی در جنوب ازبکستان، فناوریهای نوین ژئوفیزیکی (GPR) پرده از یکی از شرقیترین پایگاههای نظامی عصر هلنیستی برداشتهاند. شناسایی بقایای «اسکندر تپه» نشان میدهد که آنچه پیشتر یک سکونتگاه روستایی تصور میشد، در واقع یک اردوگاه نظامی موقت و استراتژیک متعلق به دوران فتوحات اسکندر مقدونی بوده است. وجود خندقهای دفاعی و سیستمهای انتقال آب در این منطقه، ابعاد جدیدی از سازماندهی نظامی یونانیان در مرزهای آسیای مرکزی را آشکار ساخته است.
شبهجزیره عربستان؛ مستندسازی در راستای چشمانداز ۲۰۳۰
در حالی که جهان بر روی کشف آثار جدید تمرکز دارد، عربستان سعودی با رویکردی مبتنی بر «حفاظت و مستندسازی»، گام بزرگی در حفظ میراث فرهنگی خود برداشته است. کمیسیون میراث این کشور از ثبت و مستندسازی یک هزار و ۷۷۴ اثر باستانی در منطقه «المهد» واقع در استان مدینه خبر داد. این پروژه که شامل شناسایی ۱۵۶ محوطه باستانی جدید است، طیفی از کتیبههای اسلامی، نقشبرجستههای صخرهای، مسیرهای کاروانی و چاههای تاریخی را در بر میگیرد.
این یافتهها که در قالب پروژهای گسترده در راستای چشمانداز ۲۰۳۰ انجام شده، نقش استراتژیک منطقه المهد را به عنوان یک گذرگاه حیاتی در مسیرهای تجاری و زیارتی شبهجزیره عربستان تایید میکند. وجود کتیبههای حاوی آیات قرآن، اشعار و ادعیه، علاوه بر ارزش تاریخی، دادههای ارزشمندی را برای شناخت باورهای دینی و تعاملات فرهنگی جوامع عبوری از این منطقه فراهم آورده است.
این زنجیره از اکتشافات و پروژههای مستندسازی، نشاندهنده یک چرخش جهانی در باستانشناسی است؛ جایی که ترکیب فناوریهای نوین، همکاریهای بینالمللی و مدیریت سیستماتیک میراث، نه تنها گذشته را بازسازی بلکه نقشههای جدیدی از روابط اقتصادی، نظامی و مذهبی میان تمدنهای باستان ترسیم میکند.
