همشهری آنلاین - مریم شیرافکن: زوال عقل (دمانس) یکی از بزرگترین چالشهای سلامت در جهان است و تعداد مبتلایان به آن هر سال افزایش مییابد. اما خبر امیدوارکننده این است که بر اساس جدیدترین شواهد علمی، تقریباً ۴۵ درصد موارد زوال عقل با کنترل عوامل خطر قابل پیشگیری یا حداقل قابل به تأخیر انداختن هستند. متخصصان میگویند مراقبت از سلامت مغز باید از میانسالی و حتی زودتر آغاز شود.
چرا این یافته اهمیت دارد؟
سالها تصور میشد زوال عقل عمدتاً نتیجه افزایش سن یا عوامل ژنتیکی است، اما پژوهشهای جدید نشان میدهند سبک زندگی نقش بسیار مهمی در سلامت مغز دارد. اگرچه افزایش سن همچنان مهمترین عامل خطر است، اما بسیاری از عوامل مؤثر بر عملکرد مغز قابل کنترل هستند.
کارشناسان تأکید میکنند که حتی تغییرات کوچک در عادات روزانه میتواند در طول سالها اثر قابل توجهی بر کاهش خطر ابتلا به دمانس داشته باشد.
۱۳ عاملی که میتوانند خطر زوال عقل را کاهش دهند
بر اساس گزارش کمیسیون لنست (Lancet Commission)، این عوامل بیشترین نقش را در پیشگیری از دمانس دارند:
- کنترل فشار خون بالا
- پیشگیری از کاهش شنوایی و استفاده از سمعک در صورت نیاز
- ترک سیگار
- فعالیت بدنی منظم
- کنترل دیابت
- کاهش چاقی
- درمان افسردگی
- جلوگیری از آسیبهای مغزی
- کاهش آلودگی هوا در صورت امکان
- حفظ ارتباطات اجتماعی
- ادامه یادگیری و آموزش در طول زندگی
- درمان اختلالات بینایی
- کنترل کلسترول LDL بالا
چه کارهایی بیشترین تأثیر را دارند؟
پزشکان میگویند لازم نیست همه چیز را یکباره تغییر دهید. حتی چند اقدام ساده نیز میتواند مفید باشد:
- حداقل ۱۵۰ دقیقه ورزش هوازی در هفته
- رژیم غذایی سرشار از سبزیجات، میوه، غلات کامل و ماهی
- خواب باکیفیت بین ۷ تا ۹ ساعت
- کنترل منظم فشار خون، قند و چربی خون
- فعال نگه داشتن مغز با مطالعه، یادگیری مهارتهای جدید یا حل جدول
- حفظ ارتباط با خانواده و دوستان
ژنتیک همه چیز را تعیین نمیکند
داشتن سابقه خانوادگی زوال عقل به معنای ابتلای قطعی نیست. متخصصان تأکید میکنند حتی افرادی که از نظر ژنتیکی در معرض خطر بیشتری قرار دارند نیز با داشتن سبک زندگی سالم میتوانند احتمال بروز بیماری را کاهش دهند یا شروع علائم را سالها به تعویق بیندازند.
کلام آخر
اگرچه هنوز درمان قطعی برای بسیاری از انواع زوال عقل، از جمله آلزایمر، وجود ندارد، اما شواهد علمی نشان میدهد پیشگیری مؤثرترین سلاح ما در برابر این بیماری است. کنترل بیماریهای مزمن، فعالیت بدنی، تغذیه سالم، حفظ سلامت شنوایی و بینایی و داشتن روابط اجتماعی فعال، همگی میتوانند به حفظ سلامت مغز و کاهش خطر ابتلا به دمانس در سالهای آینده کمک کنند.
منبع: Healthline
