سرطان استخوان از رشد غیرطبیعی سلولهای بدخیم در بافت استخوانی آغاز میشود و بسیار نادر است – کمتر از ۱٪ کل سرطانها را تشکیل میدهد. این بیماری اغلب کودکان و نوجوانان را درگیر میکند ولی بزرگسالان هم ممکن است به آن مبتلا شوند. مهمترین نشانه سرطان استخوان درد مداوم استخوان است که معمولاً در شب یا هنگام فعالیت شدیدتر میشود. علائم دیگر عبارت اند از تورم یا توده در محل استخوان آسیبدیده، شکستگی ناگهانی بدون ضربه شدید قبلی (بهدلیل تضعیف استخوان) و علائم عمومی مثل کاهش وزن و خستگی غیرطبیعی. در صورتی که چنین علائمی دارید و بیش از چند هفته ادامه یافته یا شدت می گیرد، ضروری است به پزشک متخصص ارتوپدی یا انکولوژی مراجعه کنید.
از آنجایی که مطالب حوزه پزشکی از حساسیت بالایی برخوردار هستند، همواره تلاش میکنیم مطالب درست و قابلاعتماد منتشر کنیم. محتوای این مقاله برگرفته از مقالات معتبرترین سایتها و مجلات اینترنتی جهانی در حوزه سلامت است و توسط پزشکان متخصص بررسی و اعتبارسنجی میشود؛ اما با وجود این، مطالب منتشر شده هرگز جایگزین نظرات و توصیههای تخصصی پزشکان نیست. هرگز از این مطالب بهعنوان جایگزین توصیه پزشکان استفاده نکنید و در صورت بروز علائم و مشکلات جدی، در اولین فرصت به اورژانس یا مراکز درمانی مراجعه کنید.
توجه: سرطان استخوان بسیار نادر است و علائم فوق در اغلب موارد به علل شایعتر (مانند ضربه یا التهاب مفاصل) مرتبط هستند. با این حال، در صورت طولانی شدن یا تشدید علائم، حتماً به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام باعث بهبود نتایج درمان میشود.
|
علائم یا نشانه |
اقدام تشخیصی پیشنهادی |
مراجعه به پزشک/اورژانس |
|
درد استخوانی مداوم (خصوصاً شبها) |
عکس رادیوگرافی (X-ray) استخوان؛ در صورت لزوم MRI |
اگر بیش از ۲–۳ هفته ادامه داشت، مراجعه به پزشک. |
|
ورم یا توده قابل لمس در استخوان |
سونوگرافی یا MRI برای بررسی تومور |
مراجعه سریع به پزشک متخصص. |
|
شکستگی ناگهانی بدون ضربه مشخص |
عکس رادیوگرافی استخوان (انجام فورا) |
وضعیت فوریتی است؛ مراجعه فوری به اورژانس (خصوصاً با درد شدید). |
|
کاهش وزن یا خستگی بی دلیل |
آزمایش خون عمومی (CBC، بیوشیمی) |
مراجعه به پزشک برای بررسی بیشتر، خصوصاً اگر سایر علائم هم وجود دارد. |
|
بیحسی، گزگز یا ضعف در اندامها |
MRI ستون فقرات/اعصاب (بررسی فشار تومور) |
اورژانس یا فوق تخصص ارتوپدی/نورولوژی (مراجعه فوری). |
این جدول خلاصه ای از مهمترین علائم و آزمایشهای پیشنهادی را نشان میدهد. در هر صورت، تصمیم نهایی و تفسیر نتایج باید توسط پزشک انجام شود.
پس از مطرح شدن احتمال سرطان استخوان توسط پزشک (بر اساس علائم و معاینه بالینی)، معمولاً چند گام تشخیصی انجام میشود. ابتدا تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی بیمار بررسی میشود تا علائم مانند درد، ورم یا ضعف بررسی گردد. سپس آزمایشهای تصویربرداری به کار میآیند:
در کنار تصویربرداری، انجام نمونهبرداری (بیوپسی) از ناحیه مشکوک ضروری است. تنها راه قطعی تشخیص سرطان استخوان، بررسی بافتی تومور زیر میکروسکوپ است. پزشک با جراحی یا وارد کردن سوزن مخصوص، نمونهای از تومور را برمیدارد و پاتولوژیست آن را ارزیابی میکند. همچنین آزمایش خون به صورت تکمیلی ممکن است درخواست شود. به طور مثال سطح آنزیم «فسفاتاز قلیایی» (ALP) و «لاکتات دهیدروژناز» (LDH) در خون بالا میرود یا سطح کلسیم ، ویتامین D ، فسفر و ESR و CRP نیز میتواند تغییر کند ، که میتواند نشاندهنده پیشرفت سرطان استخوان باشد. انجام این آزمایشها در آزمایشگاههای تخصصی معتبر (مثلاً بهترین آزمایشگاه تهران) به تشخیص کمک میکند.
همانطور که گفته شد، سرطان استخوان نادر است و علائم آن معمولاً تدریجی ظاهر میشوند. با این حال، تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد. اگر درد استخوانی شما بیشتر از ۲–۳ هفته ادامه دارد، مخصوصاً اگر در شب تشدید میشود یا با ورم همراه است، حتماً به پزشک مراجعه کنید. همچنین هرگاه تودهی جدیدی روی استخوان احساس کردید یا در یک نقطه درد ناگهانی و شدید بدون علت ضربه دیدید، باید سریعاً معاینه شوید. در صورت بروز شکستگی ناگهانی یا علائم عصبی مثل بیحسی شدید، وضعیت فوریتی تلقی شده و لازم است به نزدیکترین مرکز درمانی یا اورژانس مراجعه شود.
تشخیص نهایی را متخصص ارتوپدی یا آنکولوژی با ارزیابی تمامی دادههای بالینی، تصویربرداری و نتایج پاتولوژی انجام میدهد. خودسرانه نتیجهگیری نکنید و از تماس فوری با پزشک غافل نشوید. به یاد داشته باشید که درمان مؤثر فقط بعد از تأیید تشخیص و تحت نظر پزشکان انجام میشود.
