به گزارش خبرگزاری مهر، چک الکترونیک با مزایایی مانند کاهش احتمال سرقت و جعل، حذف مشکلات ناشی از عدم تطابق امضا و امکان انجام مبادلات از راه دور، میتواند در شرایط جنگ و بحران که مراجعه حضوری به بانکها دشوار یا خطرناک است، نقش مهمی در تسهیل مبادلات مالی ایفا کند. با این حال، به گفته حمیدرضا کردنائیج، کارشناس مسائل بانکی، این ابزار مالی هنوز در کشور بهطور کامل توسعه نیافته است.
بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه، بانک مرکزی مکلف شده تا پایان سال سوم اجرای برنامه، تولید چک کاغذی را متوقف کند. چک الکترونیک که در سال ۱۳۹۷ در قانون صدور چک معرفی شد، مزایای متعددی از جمله امنیت بالاتر و تسهیل مبادلات غیرحضوری دارد. با این حال، این ابزار مالی هنوز نتوانسته جایگاه مناسبی در میان مردم پیدا کند. حمیدرضا کردنائیج در گفتوگو با خبرنگار مهر دلایل این عقبماندگی و ضرورت تسریع در توسعه چک الکترونیک را تشریح کرده است.
کردنائیج با اشاره به مزایای چک الکترونیک میگوید: «چک الکترونیک امکان سرقت ندارد، احتمال جعل در آن بسیار کمتر است، مشکل عدم تطابق امضا نیز وجود ندارد و مبادله چک از راه دور را تسهیل میکند.» به گفته او این مزیتها در شرایط جنگ و بحران اهمیت بیشتری پیدا میکند. وی توضیح میدهد: «در چنین شرایطی مردم دیگر نیازی به مراجعه حضوری به بانک ندارند؛ چه برای دریافت دستهچک و چه برای نقد کردن آن. ضمن اینکه در شرایط بحرانی ممکن است همه شعب بانکها فعال نباشند و تجمع مردم در بانکها نیز خطرناک است.»
این کارشناس بانکی مهمترین دلیل توسعهنیافتن چک الکترونیک را ضعف در فرهنگسازی میداند و میگوید: «بانک مرکزی از ابتدا آموزش و اطلاعرسانی کافی انجام نداد. چک دیجیتال بهدرستی به مردم معرفی نشد و مزایای آن، بهویژه در شرایط جنگ یا تعطیلی شعب، برای جامعه توضیح داده نشد.»
وی همچنین به برخی بخشنامههای اخیر بانک مرکزی اشاره میکند و میگوید: «در این بخشنامهها، چک کاغذی و دیجیتال برای محاسبه سقف دستهچک با یکدیگر جمع زده شدهاند. نتیجه این شده که برخی مشتریان چک دیجیتال خود را باطل میکنند تا بتوانند دوباره دستهچک کاغذی بگیرند. این مسئله عملاً به فرهنگ استفاده از چک دیجیتال آسیب زده است.»
به گفته کردنائیج، مشکلات زیرساختی و عدم اتصال کامل بانکها به سوئیچ چکاد نیز از دیگر موانع توسعه این ابزار مالی است. او توضیح میدهد: «در حالت مطلوب باید بتوانم چک دیجیتال بانک صادرات را برای شما صادر کنم و شما آن را در همراهبانک بانک ملت خود نقد کنید؛ اما در حال حاضر چنین امکانی یا وجود ندارد یا بسیار محدود است.»
این کارشناس بانکی همچنین نبود مشورت با مدیران شعب بانکی را یکی دیگر از چالشها میداند و میگوید: «نمایندگان مجلس و برخی کارشناسان بانک مرکزی گاهی بدون مشورت با مدیران شعب که در خط مقدم ارتباط با مردم هستند، بخشنامه صادر میکنند و بعد از مدتی ضعفهای آن مشخص میشود.»
کردنائیج در پایان تأکید میکند با توجه به مزایای چک الکترونیک و نیاز کشور در شرایط بحرانی، لازم است زیرساختهای لازم هرچه سریعتر تکمیل شود. به گفته او حذف تدریجی چک کاغذی، فرهنگسازی گسترده از طریق رسانههای عمومی و استفاده از تجربه فعالان شبکه بانکی در تصمیمگیریها از مهمترین راهکارهای توسعه این ابزار مالی است.
