کمیته بینالمللی المپیک (IOC) روز سهشنبه بهطور موقت تعلیق کمیته المپیک روسیه (ROC) را لغو کرد؛ تصمیمی که میتواند گامی مهم در مسیر بازگشت روسیه به عرصه المپیک و حضور گستردهتر ورزشکاران این کشور در رقابتهای بینالمللی، از جمله مسابقات انتخابی المپیک ۲۰۲۸ لسآنجلس، باشد.
کمیته المپیک روسیه در اکتبر ۲۰۲۳، پس از آنکه شوراهای منطقهای المپیک در چهار منطقه اشغالی اوکراین شامل لوهانسک، دونتسک، خرسون و زاپوریژیا را به رسمیت شناخت، از سوی IOC تعلیق شد. کمیته بینالمللی المپیک این اقدام را مغایر با منشور المپیک و ناقض تمامیت ارضی کمیته ملی المپیک اوکراین دانسته بود.
اکنون IOC اعلام کرده است که هیئت اجرایی این نهاد با لغو موقت تعلیق موافقت کرده است. با این حال، هنوز درباره بازگشت کامل روسیه به بازیهای المپیک، از جمله امکان استفاده از پرچم، رنگهای ملی و پخش سرود این کشور در المپیک لسآنجلس، تصمیمی اتخاذ نشده است.
کرستی کاونتری، رئیس کمیته بینالمللی المپیک، در نشست خبری گفت: «ما هیچ جنگی، از جمله جنگ اوکراین، را تأیید نمیکنیم و همچنان مانند گذشته از اوکراین حمایت خواهیم کرد. اما معتقدم ورزشکاران نباید هزینه اقدامات دولتهای خود را بپردازند. ما نمیخواهیم ورزشکاران را مسئول تصمیمهای دولتشان بدانیم.»
به گفته او، فلسفه این تصمیم بر اصل حق حضور ورزشکاران در رقابتهای المپیک استوار است. کاونتری افزود: «ما همواره تأکید کردهایم که همه ورزشکاران باید امکان حضور در بازیهای المپیک را داشته باشند. این تصمیم نیز در همین راستا اتخاذ شده و به ورزشکاران روس اجازه میدهد در رقابتهای بینالمللی شرکت کنند. برای ما بسیار مهم بود که این فرصت در اختیار آنان قرار گیرد.»
این اقدام تازهترین گام IOC برای کاهش محدودیتهای اعمالشده علیه ورزش روسیه است. این نهاد پیشتر نیز در ماه دسامبر از فدراسیونهای بینالمللی خواسته بود ورزشکاران جوان روس و بلاروس (زیر ۲۳ سال) را دوباره به مسابقات بازگردانند.
میخائیل دگتیاریوف، وزیر ورزش روسیه، از تصمیم IOC استقبال کرد و آن را زمینهساز بازگشت کامل ورزش روسیه به عرصه بینالمللی دانست. او گفت: «بازگشت کشورمان به خانواده المپیک، چراغ سبزی برای فدراسیونهای بینالمللی است تا همه ورزشکاران روس را دوباره به مسابقات بازگردانند.»
ورزشکاران روس پیش از این نیز در بازیهای المپیک ۲۰۲۴ پاریس و بازیهای زمستانی ۲۰۲۶ میلان–کورتینا بهصورت «ورزشکار بیطرف» و بدون پرچم و سرود ملی کشورشان شرکت کرده بودند.
انتقاد اوکراین و نهادهای مدافع حقوق ورزشکاران
تصمیم IOC با واکنش منفی اوکراین و برخی سازمانهای ورزشی مواجه شد.
وزارت امور خارجه اوکراین این اقدام را «نگرانکننده» توصیف کرد و از کشورهای میزبان مسابقات ورزشی خواست همچنان ممنوعیت استفاده از پرچم، سرود ملی و سایر نمادهای رسمی روسیه را حفظ کنند.
ولادیسلاو هراسکویچ، ورزشکار اوکراینی رشته اسکلتون، که در جریان بازیهای زمستانی ۲۰۲۶ به دلیل استفاده از کلاه ایمنی با پیامی در حمایت از اوکراین از رقابتها کنار گذاشته شده بود، در گفتوگو با رویترز این تصمیم را «کاملاً شرمآور» خواند.
دو نهاد مدافع حقوق ورزشکاران، «گلوبال اتلت» و «فیر اسپورت»، نیز در بیانیهای مشترک اعلام کردند: «این تصمیم فاصله گرفتن آشکار از اصول بنیادین المپیزم است. IOC با بازگرداندن روسیه به خانواده المپیک، با وجود سابقه دوپینگ سازمانیافته دولتی و ادامه جنگ علیه اوکراین، استانداردهای خود درباره پاسخگویی را پایین آورده است.»
بازگشت کامل هنوز قطعی نیست
با وجود تصمیم جدید IOC، بازگشت ورزشکاران روس به همه رشتههای ورزشی قطعی نیست؛ زیرا بسیاری از فدراسیونهای بینالمللی همچنان بهطور مستقل محرومیتهایی علیه ورزشکاران روس و بلاروس اعمال میکنند.
شورای جهانی دوومیدانی هفته گذشته بار دیگر تصمیم خود مبنی بر ادامه محرومیت ورزشکاران روس و بلاروس از رقابتهای بینالمللی را تأیید کرد؛ ممنوعیتی که پس از آغاز جنگ اوکراین اعمال شده بود. این فدراسیون اگرچه در سال ۲۰۲۳ محرومیت هشتساله فدراسیون دوومیدانی روسیه به دلیل پرونده دوپینگ را لغو کرد، اما ممنوعیت جداگانه مربوط به جنگ همچنان پابرجاست. چندین فدراسیون بینالمللی دیگر نیز محدودیتهای مشابهی را حفظ کردهاند.
در پاسخ به این پرسش که آیا ممکن است ورزشکاران روس در برخی رشتهها اجازه حضور داشته باشند و در برخی دیگر نه، کاونتری گفت: «چنین وضعیت پراکندهای را پیشبینی نمیکنیم.»
بخش قابل توجهی از رقابتهای انتخابی المپیک ۲۰۲۸ قرار است در سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ برگزار شود.
پایان فعالیت در مناطق اشغالی
IOC اعلام کرد کمیته المپیک روسیه تأیید کرده است که دیگر هیچ فعالیتی در مناطق اشغالی اوکراین انجام نمیدهد و در آینده نیز چنین فعالیتی نخواهد داشت. در بیانیه این نهاد آمده است: «هیئت اجرایی IOC همچنان فعالیتهای کمیته المپیک روسیه در این مناطق را بهدقت زیر نظر خواهد داشت و در صورت لزوم، حق اتخاذ اقدامات بیشتر را برای خود محفوظ میداند.»
سایه پروندههای دوپینگ بر ورزش روسیه
بازگشت ورزشکاران روس در حالی صورت میگیرد که این کشور همچنان با پیامدهای یکی از بزرگترین رسواییهای دوپینگ تاریخ ورزش جهان روبهرو است.
در سال ۲۰۱۵، گزارشی که به سفارش آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ (WADA) تهیه شد، شواهدی از دوپینگ سیستماتیک در دوومیدانی روسیه ارائه کرد. تحقیقات بعدی نیز نشان داد در جریان بازیهای زمستانی ۲۰۱۴ سوچی، برنامهای تحت حمایت دولت برای پنهان کردن تخلفات دوپینگ اجرا شده است. به همین دلیل، روسیه در چند دوره از بازیهای المپیک اجازه حضور با پرچم و سرود ملی خود را نداشت و بسیاری از ورزشکاران این کشور تنها بهعنوان ورزشکار بیطرف در مسابقات شرکت کردند.
همچنین WADA در سال ۲۰۱۹ روسیه را به دلیل دستکاری دادههای آزمایشگاهی چهار سال محروم کرد؛ هرچند این محرومیت بعداً از سوی دادگاه حکمیت ورزش (CAS) به دو سال کاهش یافت. مقامهای روسیه همواره وجود برنامه دوپینگ دولتی را رد کردهاند.
کمیته بینالمللی المپیک تأکید کرده است که تمامی ورزشکاران روس برای حضور دوباره در رقابتهای بینالمللی باید تمامی مقررات و الزامات مبارزه با دوپینگ را رعایت کنند. کاونتری در پایان گفت: «اطمینان خواهیم یافت که از ورزشکاران روس پیش از حضور در بازیهای المپیک ۲۰۲۸ لسآنجلس، آزمایشهای ضد دوپینگ کافی و دقیق گرفته شود.»
همچنین بخوانید: روایتی خواندنی از آغاز افسانه مسی در جام جهانی؛ میدانستم این بچه روزی اسطوره میشود
