به گزارش خبرنگار کتاب ایرنا، آیین بزرگداشت حکیم محمدبنموسی خوارزمی با عنوان «پیوند فرهنگ و فناوری در تمدن ایرانی و اسلامی» به همت این انجمن دوشنبه بیست و دوم تیرماه ۱۴۰۵ در فضای مجازی برگزار شد.
محمود شالویی طی سخنانی در این برنامه با تاکید بر جایگاه ممتاز حکیم خوارزمی در تاریخ علم و تمدن ایرانی ـ اسلامی، گفت: خوارزمی نه تنها بنیانگذار علم جبر و از پیشگامان ریاضیات است، بلکه آثار او زمینه انتقال دانش به جهان و شکلگیری بسیاری از دستاوردهای علمی امروز را فراهم کرده است.
رییس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با اشاره به جایگاه تاریخی سرزمین خوارزم، اظهار کرد: این سرزمین از مهمترین مراکز علمی و فرهنگی جهان اسلام و ایران به شمار میرفته و دانشمندانی بزرگ را در دامان خود پرورش داده است.
وی با استناد به اشعار حافظ و روایتهای تاریخی، به پیشینه خوارزم و حوادثی که در دوره حمله تیمور بر این سرزمین گذشته است، پرداخت و افزود: با وجود همه فراز و نشیبهای تاریخی، نام خوارزم و بزرگان آن هرگز از حافظه تاریخ و فرهنگ جهان پاک نشده است.
«خوارزمی» بنیانگذار علم جبر بود
شالویی تصریح کرد که این دانشمند بزرگ در حد فاصل قرن دوم و سوم هجری میزیست و به عنوان بنیانگذار علم جبر، نقشی بیبدیل در پیشرفت علوم ریاضی ایفا کرد. هرچند دیدگاههای پژوهشی درباره جایگاه تاریخی خوارزم در طول زمان دستخوش تغییر شده، اما هیچگاه از اهمیت این سرزمین در شکوفایی تمدن و فرهنگ ایران کاسته نشده است.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با تاکید بر اینکه خوارزمی تنها یکی از چهرههای درخشان تمدن ایرانی ـ اسلامی است، خاطرنشان کرد: شخصیتهایی همچون ابوریحان بیرونی، ابنسینا، زکریای رازی و مولانا نیز از جمله مفاخری هستند که آثارشان همچنان مورد استناد محافل علمی جهان قرار دارد و گذر زمان از اعتبار علمی آنان نکاسته است.
وی تاکید کرد: ضروری است آثار این بزرگان با زبانی سادهتر و قابل فهم برای نسل جوان بازنویسی و معرفی شود تا امکان بهرهگیری عموم جامعه از میراث علمی آنان فراهم شود.
درخشش نام «خوارزمی» بر تارک تاریخ علم
در ادامه بیژن عبداللهی رئیس دانشگاه خوارزمی طی سخنانی با تاکید بر جایگاه سرمایههای معنوی در هویت ملتها، گفت: ملتها افزون بر داراییهای مادی، از سرمایههای معنوی و فرهنگی برخوردارند که اعتبار، منزلت و ماندگاری تاریخی آنان را تضمین میکند و پاسداری از این میراث، رسالتی ملی و تمدنی است.
او در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جایگاه علمی حکیم محمد بن موسی خوارزمی گفت: این دانشمند بزرگ ایرانی با آثار ماندگار خود در ریاضیات، نجوم و جغرافیا، جایگاهی ممتاز در تاریخ علم جهان یافته است؛ به گونهای که نام او بر دانشگاهها، مراکز علمی، خیابانها و تندیسهای متعددی در کشورهای مختلف نقش بسته و حتی دو عارضه از سطح کره ماه نیز به نام خوارزمی نامگذاری شده است.
وی در ادامه سخنان خود دانشگاه خوارزمی را کهنترین موسسه آموزش عالی مدرن فعال ایران معرفی کرد و افزود: این دانشگاه که فعالیت خود را از دارالمعلمین مرکزی در سال ۱۲۹۷ هجری شمسی آغاز کرده، طی بیش از یک قرن، از مسیر دارالمعلمین عالی، دانشسرای عالی و دانشگاه تربیت معلم به دانشگاه خوارزمی رسیده و همواره یکی از مهمترین مراکز تربیت نخبگان علمی، فرهنگی و آموزشی کشور بوده است.
عبداللهی با تاکید بر اینکه دانشگاه صرفاً مجموعهای از ساختمانها و کلاسهای درس نیست، اظهار کرد: دانشگاه قرارگاه تولید اندیشه، کانون شکلگیری عقلانیت و محل پرورش سرمایه انسانی کشور است؛ جایی که استادان و دانشجویان در تعامل علمی، آینده یک ملت را رقم میزنند.
خوارزمی؛ از معماران تمدن علمی جهان اسلام
رسول رسولیپور عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی دیگر سخنران این آیین بود؛ او با اشاره به جایگاه این دانشمند بزرگ در تاریخ علم، نهضت ترجمه در سده سوم هجری را یکی از مهمترین نقاط عطف تمدن اسلامی دانست و گفت: در این دوره، آثار علمی ایران، یونان و هند در حوزههایی همچون نجوم، طب، فلسفه، ریاضیات و دیگر علوم به زبان عربی ترجمه شد و در اختیار دانشمندان مسلمان قرار گرفت؛ حرکتی که زمینهساز گسترش دانش و شکلگیری یکی از درخشانترین ادوار تمدن اسلامی شد.
به گفته رسولیپور، واژه «الگوریتم» نیز برگرفته از نام خوارزمی است و این موضوع، نشاندهنده تاثیر ماندگار اندیشههای او بر دانش امروز، از جمله علوم رایانه و فناوریهای نوین است.
عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی با تاکید بر اینکه شخصیتهایی چون خوارزمی از معماران تمدن علمی جهان اسلام به شمار میروند، اظهار کرد: دستاوردهای آنان تنها در تولید دانش خلاصه نمیشود، بلکه در انتقال و گسترش علم و فراهمکردن زمینه بهرهگیری نسلهای بعدی، از جمله در اروپا، نیز نقش تعیینکنندهای داشته است.
از خوارزمی تا هوش مصنوعی
کاوه خورابه معاون علمی و پژوهشی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی سپس به انتقال میراث علمی یونان، ایران و هند به جهان اسلام اشاره کرد و نقش بغداد و بیتالحکمه را در شکلگیری یکی از درخشانترین دورههای تاریخ علم تبیین نمود.
بخش اصلی سخنرانی خورابه به تبیین مفهوم «الگوریتم» اختصاص داشت؛ او تاکید کرد: اهمیت خوارزمی تنها در ابداع شاخهای از ریاضیات نیست، بلکه در بنیان نهادن شیوهای منظم برای اندیشیدن و حل مسائل است؛ شیوهای که امروزه در علوم رایانه، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی نیز نقشی اساسی دارد.
وی یادآور شد: هوش مصنوعی حاصل تلاش جمعی دانشمندان در طول قرنهاست، اما نام و اندیشه خوارزمی یکی از حلقههای بنیادین این زنجیره تاریخی به شمار میرود.
