مهدی جمالینژاد عصر دوشنبه ۲۲ تیر در حاشیه نشست انجمن میراث فرهنگی استان اصفهان اظهار کرد: میراث فرهنگی نژاد نیست، بدترین دوره تاریخ اصفهان همین امروز است و از این سختتر نداریم. طی هفت یا هشت سال گذشته چنین شرایطی را تجربه نکرده بودیم، اما باور کنید میراث فرهنگی اصفهان امروز به دو همت اعتبار نیاز دارد.
وی افزود: احساس من این است که خودمان نخواستیم این وضعیت اصلاح شود و نمیدانم چرا اجازه دادهایم این اتفاق بیفتد. میدان نقشجهان نیز بههمین وضعیت دچار شده است. اتفاقاً طی هشت یا ۹ سالی که در تهران حضور داشتم، دیدم منابع مالی وجود دارد، اما ما بلد نیستیم آن را جذب کنیم و از آن بهره ببریم. همواره یک دایره بسته وجود داشته که کسی به آن ورود نکند تا دستگاههای نظارتی نیز ایرادی نگیرند؛ در حالی که این نگاه صحیح نیست. به این موضوع ورود کنید و ببینیم چه کاری میتوان انجام داد. مسجد امام تنها اثر تاریخی ما نیست. مسجد جامع و بسیاری دیگر از آثار تاریخی نیز در شرایط سختی قرار دارند.
استاندار اصفهان بیان کرد: باید بدانیم ظرفیتها کم نیست. با صراحت عرض میکنم، در حوزه مسئولیت اجتماعی آمادگی دارم یک همت اعتبار اختصاص دهم، اما این موضوع شرط دارد. روزانه میلیونها تومان هزینه و فشار وجود دارد و باید این مسائل ساماندهی شود؛ در غیر این صورت من این کار را انجام نخواهم داد. جلساتی برگزار کنیم، کنار یکدیگر بنشینیم و بررسی کنیم هر کدام از ما به سهم خود چه کاری میتوانیم انجام دهیم. همینجا اعلام میکنم در حوزه آثار تاریخی اصفهان، هر آنچه در توان داشته باشم، انجام خواهم داد.
جمالینژاد یادآور شد: سازمان بهسازی در حال فعالیت است، اما این اقدامات باید با همت بیشتری دنبال شود. از سوی دیگر، مدیرکل میراث فرهنگی استان که در جذب منابع مالی عملکرد خوبی دارد، باید همه در اینجا همقسم شویم. امسال نیز برای این موضوع انگیزه و همت دارم. سال گذشته هزینهای از محل مسئولیت اجتماعی برای میراث فرهنگی اختصاص داده نشد و تاکنون چنین اتفاقی رخ نداده است. اتفاقاً معتقدم در سختترین شرایط کشور، بهترین فرصتها برای اقدام فراهم میشود.
وی ادامه داد: اگر کارشناس نداریم، کارشناسی کنیم؛ اگر لازم است کاری متوقف شود، آن را متوقف کنیم. من هم استاد نیستم، اما باید دور هم جمع شویم و درباره کار اصلی خود تصمیم بگیریم، زیرا کار اصلی ما همین است. زمانی موفق خواهیم بود که قوانین لازم را تصویب کنیم و کارشناسان مجموعهها، همچنین کارشناسان شهرداری، در کنار یکدیگر قرار بگیرند. این فرصتها را در چنین شرایطی که کشور با حملات دشمنان و مشکلات متعدد مواجه است، از دست ندهیم.
استاندار اصفهان گفت: حقیقتاً دلم از این موضوع شکسته است. شاید برخی واقعاً نتوانستهاند اقدام کنند، اما من آمادهام. همه استان میدانند که تا چه اندازه آمادگی کمک دارم و کمک خواهم کرد. آنقدر رفتیم و آمدیم که دیگر کافی است. بیایید و نترسید. اگر نگرانی از دستگاههای نظارتی وجود دارد، موضوع را جمعبندی میکنیم، صورتجلسه تنظیم و کار را آغاز میکنیم. هیچکس قصد ندارد تخلفی انجام دهد، اما به شرط آنکه همه برای کمک کردن پای کار بیایند.
جمالینژاد اضافه کرد: باید همه ظرفیتها را به میدان بیاوریم. من نیز از خودم آغاز کردهام و اولین چراغ را روشن کردهام. همین امروز آمادگی دارم از محل مسئولیت اجتماعی برای شهر اعتبار اختصاص دهم. این موضوع واقعی است و آن رقم ۱۰ میلیارد تومان نیز از اختیار من خارج نیست. برای چهار یا پنج اثر تاریخی مهم تصمیم بگیریم که چه اقدامی باید انجام شود. من این کار را انجام خواهم داد، اما خواهش میکنم دوستان از کلیگویی عبور کنند و پس از انجام کار کارشناسی، مشخص کنیم برای ۱۰ تا ۱۵ اثر تاریخی که واقعاً شرایط نامناسبی دارند، چه باید کرد و هر کسی سهم و مسئولیت خود را بپذیرد.
وی یادآور شد: امیدوارم نگرانیها کاهش پیدا کند. حسن نیت دوستان را فوقالعاده زیاد میبینم و تأکید میکنم که این موضوع بسیار مهم است. انصافاً مجموعه اوقاف و سایر دستگاههای مرتبط نیز پای کار هستند تا انشاءالله این فضا ایجاد شود. تلاش من همواره در راستای ایجاد همدلی بوده است و هیچگاه قصد نداشتهام میان عزیزان اختلاف یا فاصلهای ایجاد شود.
استاندار اصفهان خاطرنشان کرد: علاوه بر نشستهای میراث فرهنگی، از ظرفیت خیران نیز استفاده شود. متأسفانه حضور خیران در حوزه میراث فرهنگی کمتر دیده میشود، هرچند ردپای آنان وجود دارد. احساس میکنم این موضوع بیش از هر چیز ناشی از کمکاری خود ماست. افراد دلسوزی از این دست بسیار هستند و دلشان برای اصفهان میسوزد، باید به سراغ آنها برویم، ظرفیتهایشان را شناسایی کنیم و آنها را به میدان بیاوریم. همان خیرانی که در حوزه مدرسهسازی فعالیت میکنند، در حوزه میراث فرهنگی نیز وجود دارند، اما اینکه چرا به سمت میراث فرهنگی نمیآیند، به گمان من ناشی از کمکاری جدیتر ماست.
جمالینژاد توضیح داد: احساس میکنم در رابطه با محل ساختمان استانداری، نگاه خطرناکی در حال شکلگیری است؛ در حالی که باید نگاه انسانی و مردمی بر آن حاکم باشد. بهعنوان نمونه شهرداری نباید یک اداره صرف، خشک، ایستا و صرفاً اداری باشد. تجربه خود را از شهرداری اصفهان و یزد مطرح کردم؛ در آنجا تلاش میکردیم با مردم همنوا باشیم. استانداری نیز دقیقاً باید همینگونه باشد. استانداری را باید یک نهاد اجتماعی و مردمی دید؛ نهادی که تسهیلگر فعالیت سازمانهای مردمنهاد باشد، در خدمت رسانهها و شهروندان قرار گیرد، زمینه مشارکت را فراهم کند، فضای گفتوگو را گسترش دهد، ارتباط مستقیم و بیواسطه با مردم برقرار کند، موانع اقتصادی را رفع کند و پناهگاه افراد بیپناه باشد.
وی تأکید کرد: اگر یک طلافروش مشکل دارد، باید بتواند نزد استاندار بیاید؛ اگر صنعت با مشکلی مواجه است، باید بتواند مراجعه کند؛ اگر برق یک هتل قطع شده است، باید امکان مراجعه وجود داشته باشد. استانداری باید پناهگاه مردم باشد، نه مجموعهای دور از آنان و در طرف مقابل این نگاه، دیدگاهی وجود دارد که استانداری را به مجموعهای امنیتی، بسته و قلعهگونه تبدیل میکند؛ مجموعهای که دیوارهای بلند، تجهیزات امنیتی، سامانههای هوشمند، امکانات ویژه، پناهگاههای ضدانفجار و سوئیتهای مجهز برای مهمانان داخلی و خارجی دارد.
استاندار اصفهان همچنین گفت: استاندار در چنین فضایی راحتتر است یا در دل شهر؟ آیا دور بودن از مردم، دور بودن از تجمعات، ترافیک، مشکلات، دردها و فریاد بیپناهان راحتتر است یا حضور در میان مردم؟ بدون تردید حضور در آن فضای بسته راحتتر است، اما آیا این همان حکمرانی مطلوب است؟ حتی گزینههایی که برای محل برگزاری اجلاسها مطرح میشود، گاهی چنین ویژگیهایی دارد، اما معتقدم این نگاه صحیح نیست.
جمالینژاد اظهار کرد: دوستان میراث فرهنگی که همواره به حکمت پیشینیان اعتقاد دارند، باید به این نکته نیز توجه کنند که چرا دولتخانه در گذشته در مرکز شهر قرار داشت. علت آن روشن است؛ حاکم باید مراسم شادی، عزاداری، بازی چوگان، مسابقات، آیینهای نمایشی، بازار شهر، نبض اقتصاد، وضعیت بازار قیصریه، مساجد و همه اتفاقات شهر را از نزدیک مشاهده کند و بر آنها اشراف داشته باشد. نسبت به حاکم شدن نگاه امنیتی، سخت و قلعهای به استانداری حساس باشید. اگر استانداری به سمت چنین نگاهی حرکت کند، همان اتفاقی رخ خواهد داد که پس از جنگ ۱۲ روزه شاهد آن بودیم؛ یعنی فاصله گرفتن از مردم و در چنین شرایطی، امنیت کوتاهمدت جای امنیت پایدار و مستمر را خواهد گرفت، در حالی که امنیت واقعی با حضور مردم شکل میگیرد.
وی تاکید کرد: بههمین دلیل معتقدم باید از طریق سامانههای مردمی و شبکههای اجتماعی، ارتباطی بیواسطه با مردم برقرار کنیم؛ نه فاصله مکانی ایجاد شود و نه فاصله طبقاتی و این شیوه حکمرانی را در دوران ائمه(ع) و در تاریخ کشورمان نیز داشتهایم. نباید استانداری را به مجموعهای قرنطینهشده و جدا از مردم تبدیل کنیم. حکمران و دولت باید در دل مردم باشند؛ صدای بیصدایان را بشنوند، مشکلات را لمس کنند، نبض بازار، اقتصاد، اجتماع و آسیبهای اجتماعی را در اختیار داشته باشند.
برای حفظ و مرمت آثار تاریخی موقوفه، بودجه دولتی نداریم
محمدرضا ترحمی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان در حاشیه این نشست اظهار کرد: در موضوع اوقاف، در بخشهای مختلف تا حدودی از سوی خود ما کوتاهی صورت گرفته است؛ چرا که درباره انواع موقوفات، اعم از موقوفات عام، خاص، منفعتی، انتفاعی، معاطاتی، نذر، حبس و سایر عناوین، شفافسازی لازم انجام نشده است. بههمین دلیل، امروز بخش قابل توجهی از جامعه از ما مطالبهگر است؛ در حالی که منابع ما در حقیقت متعلق به خیران و واقفان است.
وی افزود: در سراسر استان اصفهان ۶۷ هزار واحد ملکی و رقبه به نام موقوفات وجود دارد. ممکن است یک رقبه تنها یک مترمربع مساحت داشته باشد و رقبهای دیگر چهار هزار و ۵۰۰ هکتار وسعت داشته باشد. مدیریت چنین مجموعه گستردهای واقعاً کار دشواری است.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان بیان کرد: بسیاری از این موقوفات دارای ارزش تاریخی هستند. افتخار میکنم که امروز با شرایطی که در ادارهکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان فراهم شده و با زحماتی که استاندار متحمل شد و مجموعه اوقاف را از شرایط گذشته به وضعیت کنونی منتقل کردند، امکان فعالیت گستردهتری فراهم شده است. ایشان نیز بهصورت شبانهروزی مطالبهگری میکنند و از این بابت بسیار خرسند هستم که در استان خودم خدمت میکنم.
ترحمی یادآور شد: بانک اطلاعات جامع تمام اماکن موقوفه، خوشبختانه تکمیل شده است و بناهایی که دارای ارزش تاریخی در استان اصفهان هستند، نیازمند مرمت، بازسازی و اجرای پروژههای مرمت اضطراری و اساسی هستند که امیدواریم با محوریت مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان، اقدامات مؤثری در این زمینه انجام شود.
وی خاطرنشان کرد: استفاده از تجربه استادان و متخصصان حوزه میراث فرهنگی، حفاظت فیزیکی و حقوقی از آثار تاریخی و تثبیت مالکیت موقوفات از موضوعات اساسی است. جناب استاندار، هنوز میدان امام دارای سند مالکیت نیست و از شما درخواست میکنم با برنامهریزی، هماهنگی و استفاده از ظرفیت مشاوران عالی معرفیشده، این موضوع نیز تعیین تکلیف شود.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان ادامه داد: در حوزه مدیریت، باید میان سنت و فناوری روز پیوند برقرار کنیم. اگر از فناوریهای نوین و مصالح جدید در بهسازی، مرمت و نوسازی آثار تاریخی استفاده کنیم، با بسیاری از چالشهای موجود مواجه نخواهیم شد. امیدواریم میراث فرهنگی نیز در این زمینه همکاری لازم را با اوقاف داشته باشد.
ترحمی توضیح داد: مشارکت مردمی، فعالسازی هیئتهای امنا، بهرهگیری از ظرفیت خیران و استفاده از هیئتهای تخصصی برای تأمین هزینههای حفظ و نگهداری آثار تاریخی، از ضرورتهای امروز این حوزه است. ما هیچ بودجه دولتی برای حفظ، نگهداری و مرمت آثار تاریخی در اختیار نداریم. در عین حال، همه از ما مطالبه دارند، با ما تماس میگیرند و به سازمان اوقاف مراجعه میکنند.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان افزود: در استان اصفهان از میان حدود ۲۵ هزار موقوفه و ۶۷ هزار رقبه، حدود ۵۶۰ موقوفه دارای موضوعیت خاص هستند؛ یکی برای ایتام، دیگری برای برگزاری مراسم روضهخوانی، یکی برای بیماران مبتلا به سرطان و هر کدام دارای نیت مشخص واقف هستند.
وی ادامه داد: برای نمونه، مسجد جامع اصفهان دارای ۱۸۰ رقبه تجاری است، اما با شرایط امروز، درآمد این رقبات حتی هزینههای خادم، آب، برق و گاز مجموعه را نیز تأمین نمیکند. منابع موقوفات نیز مقید به زمان، مکان و نیت واقف هستند و ما نمیتوانیم هر موقوفهای را در هر حوزهای هزینه کنیم.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان بیان کرد: از مدیرکل میراث فرهنگی درخواست دارم در رویکردهای موجود بازنگری شود. اگر آثار تاریخی، فرهنگی و مذهبی را از حالت صرفاً نگهداری خارج کرده و به سمت بهرهبرداری صحیح در حوزههای گردشگری، فرهنگی و مذهبی هدایت کنیم و درآمدهای پایدار برای آنها ایجاد شود، میتوان مسجد جامع اصفهان، مسجد سید، امامزاده اسماعیل و دیگر اماکن تاریخی و مذهبی را بهخوبی حفظ و نگهداری کرد.
ترحمی افزود: در شهر اصفهان نیز شش امامزاده را برای اجرای این رویکرد مطرح کردهایم و درخواست میکنم با صدور مجوزهای لازم، انجام همفکریهای تخصصی و تشکیل کارگروههای مناسب، زمینه همکاری بیشتر در این حوزه فراهم شود. یکی از مهمترین مشکلات ما در حفظ آثار تاریخی، نبود درآمد پایدار برای این اماکن است. همچنین محدودیتهای فنی و قانونی نیز مشکلات متعددی ایجاد کرده است.
وی ادامه داد: از شورای شهر درخواست میکنم در تعیین تکلیف محدودههای آثار تاریخی و برنامهریزی برای آنها همکاری لازم را داشته باشد. استاندار نیز بازدیدهای متعددی از بناهای تاریخی، ازجمله مسجد جامع اصفهان داشتهاند و پیشنهاد تشکیل شورای راهبردی را مطرح کردهاند. در موضوع تغییر کاربری نیز انتظار داریم همکاری لازم صورت گیرد تا بخشی از این چالشها برطرف شود. فرسودگی بناها، عوامل مخرب، شرایط جوی، آلودگی هوا و مسائل محیطی پیرامون آثار تاریخی، بهصورت جدی میراث تاریخی استان را تهدید میکند.
ترحمی تأکید کرد: در مدت کوتاهی که در استان اصفهان مشغول خدمت هستم، پیشنهاد تشکیل صندوق احیای موقوفات را مطرح کردهایم تا در صورت تحقق، با سرمایهگذاری و همکاری خیران و متولیان، بتوان اقدامات اساسی در زمینه حفظ و احیای آثار تاریخی انجام داد.
وی در پایان گفت: مدیریت اوقاف در استان اصفهان صرفاً یک وظیفه اداری نیست، بلکه رسالت ما حفظ و صیانت از آثار تاریخی ارزشمندی است که برخی از آنها بیش از یکهزار و ۴۰۰ سال قدمت دارند. قدیمیترین وقفنامه استان اصفهان مربوط به سال ۲۰۰ هجری قمری است؛ یعنی حدود یکهزار و ۲۴۷ سال از تنظیم آن میگذرد. این آثار، هویت تاریخی ما هستند و باید برای حفظ آنها همه ظرفیتها به کار گرفته شود.
انتهای پیام
