به گزارش همشهری آنلاین، بهنام صدقی، روزنامهنگار: با آمدن اقتصاد سرمایهداری به عرصه رقابت جهانی، کشورهای غربی در صدد برآمدند تا هرچه بیشتر برای رشد این اقتصاد رقابتی دست به دامان علم و فناوریهای جدید شوند و بتوانند از رقبای خود پیشی بگیرند. یکی از این راهها، استفاده از رسانههای جمعی همچون تلویزیون و رادیو و ماهواره در جهت پیشبرد اهداف اقتصادی بود و این رقابت در بخشهای اجتماعی و فرهنگی نیز نمود پیدا کرد.
کشورهای صنعتی غرب با تبلیغ محصولات کارخانههای خود موجی از فرهنگ مصرف گرایی و تمایل به مد را در بطن برخی جوامع شرق نشین ایجاد کردند که دریافت کنندگان این برنامههای تبلیغاتی و بالطبع مصرف کنندگان آن هیچ گونه نقشی در تهیه این محصولات نداشتهاند. یکی از این وسایل ماهواره بود. ماهوارهها که برنامههای کشورهای غربی را به صورت امواجی برای کشورهای دریافتکننده میفرستند و این امواج را به صورت تصاویر، فیلم، سریالها و برنامههای تبلیغاتی به خورد کشورهای جهان سوم و چهارم میدهند، نقش بسزایی در پیشرفت و ثروت اندوزی کشورهای تولید کننده این محصولات دارند.
طی سالهای اخیر پیشرفت و گستردگی در صنعت مد و ظاهر مردم جهان، خود را بیشتر نشان داده است. صنعت پوشاک و لوازم آرایشی نیز گسترش قابل توجهی پیدا کرده و بسیاری از بازارهای جهان را در دست گرفته است. جوانان و به خصوص زنان به مصرف بیرویه لوازم آرایش و پوشاک رو آوردند و با این کار هر چه بیشتر به نفع سرمایهداران و صاحبان صنایع نساجی و طراحان مد کار کرده و جیب آنها را از پولهای خود پر کردند. در چنین جوامعی معمولا دو قشر جوانان و زنان همیشه به دنبال هویت جدیدی برای خود هستند و برای رسیدن به این هویت به وسیله پوشاک، مد روز و آرایش و تبدیل خود به آنچه غربیها به این جوامع تزریق کردهاند، دست و پا میزنند.
از دهه 1960 تا به امروز گرایش به مد و مدگرایی و رونق این بازار در غرب باعث بروز اثراتی منفی در دیگر نقاط جهان و کشورهای صنعتی و جهان سومی شده است. در این میان صنعت رسانهای به خصوص تلویزیون و ماهواره نقش بسیاری در رابطه با بسط این امر داشته تا توسط آن فرهنگ غرب که ارمغانی جز مصرفگرایی و مدگرایی به همراه ندارد را به این کشورها هدیه دهند. از این زمان به بعد بود که توجه به ظاهر و آرایش چهره و لباس مورد توجه بشر قرار گرفت و بنگاههای اقتصادی رو به گسترش نهادند.
تغییر و تحول جزئی ذاتی در هر جامعه است و تمام جوامع در عرصههای مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی روز به روز در حال تغییر و دگرگونی هستند و هیچ کشور و جامعهای از آن در امان نیست اما در عرصه فرهنگ رفتاری تغییر بیشتر صورت گرفته و تغییر و دگرگونی در این عرصه گاه چنان پیش رفته که سبک زندگی اصلی جامعه رنگ میبازد. بیشترین تأثیرپذیری نیز از کشورهای اروپایی و غربی است که سنخیت چندانی با فرهنگ اصلی کشورهای دریافت کننده ندارند. ترویج بد حجابی در جامعه ما نیز از بدترین و منفیترین دستاوردهایی است که این فرهنگ و استفاده از ماهواره در کشور برای ما به ارمغان آورده است.
علم و فناوریهای جدید اگر به صورت درست و اصولی استفاده نشود، میتواند آثار مخرب و جبران ناپذیری داشته باشد که کمترین و مهمترین آن نیز نابودی و انهدام آداب و رسوم اصیل کشور و از بین رفتن اعتقادات، ارزشها و باورهای دینی و مذهبی است. از دیرباز تاکنون ارمغان ماهواره برای زنان و جوانان ما چیزی جز بیحجابی، بیعفتی و بد حجابی نبوده و نخواهد بود. شاید با خود بگویید از ماهواره میتوان به درستی و به شکل صحیح و مثبت استفاده کرد اما کشورهای غربی در تولید برنامههایشان که به کشورهایی همچون ایران صادر و در آنجا پخش میکنند، هدفی جز ترویج بی بند و باری در بین خانوادهها ندارند. آنان پایههای اصلی جامعه که همان خانواده است را نشانه رفته و با سست کردن آن باعث تضعیف فرهنگ اصیل و کمرنگ شدن ارزشها و اعتقادات دینی ملت ما میشوند و تمام تلاششان هم این است تا بتوانند از این طریق به پایههای حکومت لطمه زده و به سبک زندگی ایرانی - اسلامی ما نفوذ کنند.
برخورد غیر انسانی بعضی کشورها با زنان محجبه از کینه این کشورهای به اصطلاح متمدن از اسلام و دین خبر میدهد. این کشورها کمان را به سوی عفت و پاک دامنی زنان و مردان مسلمان نشانه رفتهاند تا از این راه به این کشورها نفوذ کرده و آنها را زیر سلطه فرهنگی، اجتماعی و سیاسی خود بگیرند. در این میان فرهنگ سازی و ارتقای فرهنگ بومی اسلامی - ایرانی نقش بسزایی در نابود کردن نقشهها و دسیسههای دشمنان دین و کشور دارد. نقش مدارس و مربیان و خانوادهها برای آموزش چنین فرهنگی را نیز نمیتوان نادیده گرفت.
امروزه بحث آثار مخرب ماهواره و آسیبهای اجتماعی و فرهنگی آن در جامعه و پیدا کردن راهی برای مقابله با این تأثیرات به یکی از مسائل مهم و اساسی در بین اندیشمندان، کارگزاران و مجریان تبدیل شده است. شبکههای متعدد فارسی زبان با هدف نابودی کانون گرم خانواده و از بین بردن حریم امن خانواده ایجاد شده و همگی با ترویج خیانت و رفتارهای مغایر با ارزش ها قصد نابودی فرهنگ اصیل و ناب مردم ایران را دارند. تاکنون راههای علمی و اجرایی متعددی برای مقابله با این معضل اجتماعی و فرهنگی پیشنهاد شده، اما بیشتر در حد صحبت و پیشنهاد باقی مانده است.
قبل از بحث درباره مقابله علمی یا غیر علمی با پدیده ماهواره باید این سوال مطرح شود که چرا این وسیله و برنامههای آن آنقدر در جامعه با استقبال خانوادههای ایرانی مواجه شده است، در حالی که بیشترین تأثیر منفی را در سبک زندگی و حتی خلق و خو و نوع رفتار و پوشش افراد جامعه بر جای گذاشته است؟ آیا دست اندرکاران ما از تولید برنامههای جذاب و پر بیننده عاجز هستند؟ ضعف کار در کجاست؟ آیا برنامهسازی نباید بر اساس نیاز مخاطبان جامعه باشد؟ و پرسشهای بسیاری از این دست که نقش تولیدات رسانههای داخلی را در این عرصه بسیار مهم مینماید و پرسش آخر اینکه به رغم روشن بودن اهداف گردانندگان شبکههای ماهوارهای، چرا از کنار آن به سادگی میگذریم؟
