همشهری آنلاین- فاطمه عباسی: در جنوبگان، فرسنگها دورتر از شنزارها، قارهای آرمیده است که برخلاف تمام باورهای عمومی، لقب بزرگترین بیابان جهان را بر پیشانی دارد. در نگاه علمی، بیابان جایی نیست که لزوماً داغ باشد؛ بیابان یعنی جایی که ابرها در بخشیدن قطرههای آب به زمین، سختگیر هستند.
جنوبگان با دریافت ناچیز بارش در طول سال، دقیقاً در همین تعریف میگنجد. این پهنه ۱۴ میلیون کیلومتر مربعی، نهتنها از صحرای بزرگ آفریقا پیشی گرفته، بلکه با ثبت دمای منفی ۸۹ درجه سانتیگراد، پارادوکس «بیابان یخی» را به کاملترین شکل ممکن معنا کرده است. در بیشتر پهنههای داخلی این سرزمین سپید، سهم زمین از آسمان تنها چند ده میلیمتر بارش است؛ حقیقتی که آن را در ردیف خشکترین نقاط سیاره ما قرار میدهد.
اما این بیابان یخی، خالی از زیبایی نیست. در جنوبگان، طبیعت با قلمموی باد و تبر امواج، نگارخانهای ساخته است که هیچ هنرمندی قادر به تکرار آن نیست. کوههای یخ سربهفلککشیده و پیکرههای یخی تراشخوردهای که در بازی نور و باد، گاهی به هیبت والهای غولپیکر در میآیند و گاهی به مجسمههایی انتزاعی و خیرهکننده شبیه میشوند، چشماندازی پدید آوردهاند که در هیچ جای دیگر زمین یافت نمیشود.
امروزه جنوبگان برای دانشمندان، فراتر از یک رکورددار وسعت است؛ این قاره، آزمایشگاه بزرگ زمین برای فهم چرخه آبوهوایی و رازهای سربهمهر تغییرات اقلیمی است. این سرزمین که روزگاری تنها مقصدی برای ماجراجویان بود، حالا به شناسنامهای از آینده یخچالهای طبیعی و سرنوشت اقلیمی سیارهمان بدل شده است.
در پایان، باید پذیرفت که بیابان لزوماً هممعنای گرما نیست؛ جنوبگان با تغییر قواعد بازی و جایگزین کردن سرمای استخوانسوز با گرمای کشنده، ثابت کرده است که خشکی و عطش، میتواند پشت دیوارههای یخی نیز پنهان باشد.
