اسناد تازهای که در جریان پرونده حقوقی «ایلان ماسک» علیه OpenAI منتشر شدهاند، جزئیات پرتنشی از پشتپرده اخراج ناگهانی «سم آلتمن» در نوامبر ۲۰۲۳ را آشکار میکنند؛ این پیامها نشان میدهند مدیران OpenAI در آن ساعات بحرانی عملاً درگیر جنگ قدرت، ترس از فروپاشی شرکت و فشار مستقیم مایکروسافت بودهاند.
این پیامها که میان آلتمن و «میرا موراتی»، مدیر فناوری سابق OpenAI، ردوبدل شدهاند، مربوط به ۱۹ نوامبر ۲۰۲۳ هستند؛ یعنی دو روز پس از آنکه هیئتمدیره OpenAI بهطور ناگهانی آلتمن را اخراج کرد. این تصمیم نهفقط سیلیکونولی، بلکه کل صنعت هوش مصنوعی را شوکه کرد.
در ابتدای گفتگو، آلتمن از موراتی میپرسد وضعیت مذاکرات برای بازگشت او «در کل خوب است یا بد؟» و توضیح میدهد که «ساتیا نادلا»، مدیرعامل مایکروسافت، بسیار مضطرب شده است. موراتی در پاسخ میگوید: «اگر بخواهم کلی بگویم، اوضاع خیلی بد است.»
چند دقیقه بعد، آلتمن که هنوز امیدوار است بتواند با هیئتمدیره صحبت کند، میپرسد آیا اجازه دارد وارد جلسه شود یا نه. پاسخ موراتی کوتاه و سنگین است: «آنها نمیخواهند تو آنجا باشی.»
در ادامه، آلتمن پیشنهاد میدهد اگر لازم باشد حتی حاضر است کاملاً کنار برود تا بحران تمام شود؛ اما ظاهراً مشکل فقط کنارهگیری موقت یا تغییر ساختار مدیریتی نبوده است. موراتی در یکی از مهمترین بخشهای این گفتگو مستقیماً به آلتمن میگوید:
«همه دلایل و مشکلاتی که درباره تو دارند و اینکه چرا نباید مدیرعامل باشی را برایم توضیح دادهاند.»
و چند پیام بعد، حتی صریحتر اضافه میکند:
«بله، آنها میخواهند تو کاملاً حذف شوی.»
این پیامها تصویری کاملاً متفاوت از آن روزها ارائه میکنند. تا پیشازاین تصور میشد هیئتمدیره صرفاً درباره نحوه مدیریت OpenAI با آلتمن اختلاف داشته، اما حالا مشخص شده برخی اعضا اساساً میخواستند او بهطور کامل از ساختار قدرت کنار گذاشته شود.
در بخش دیگری از گفتگو، موراتی خبر میدهد که هیئتمدیره قصد دارد همان شب مدیرعامل جدیدی منصوب کند؛ فردی که بعداً مشخص شد «اِمت شییر» (Emmett Shear) است. موراتی در پیامی غیررسمی او را اینطور توصیف میکند: «رندوم یکی را از توییچ آوردهاند.»
وقتی آلتمن میپرسد «امت؟»، موراتی پاسخ میدهد: «آره.»
این مکالمات همچنین نشان میدهند مایکروسافت در تمام این ساعات در مرکز بحران قرار داشته است. آلتمن بارها درباره وضعیت نادلا سؤال میکند و حتی در مقطعی ایدهای عجیب مطرح میکند:
«اگر مایکروسافت OpenAI را بخرد چه؟»
او از میراتی میپرسد آیا خرید OpenAI توسط مایکروسافت میتواند همان ساختار نظارتی و حاکمیتی را که هیئتمدیره میخواهد، فراهم کند یا نه.
یکی از مهمترین بخشهای این پیامها مربوط به واکنش کارکنان OpenAI است. در آن ساعات، زمزمه استعفای دستهجمعی کارکنان به گوش میرسید و آلتمن از موراتی میپرسد آیا تیم باید نامه اعتراضی علیه هیئتمدیره منتشر کند یا نه. پاسخ موراتی جالب است: «فرقی نمیکند. برایشان مهم نیست اگر همه استعفا دهند.»
تنها یک روز بعد، همین اتفاق تقریباً رخ داد؛ بیش از ۷۰۰ نفر از کارکنان OpenAI نامهای امضا کردند و تهدید کردند اگر آلتمن برنگردد و هیئتمدیره استعفا ندهد، شرکت را ترک میکنند و به مایکروسافت میپیوندند.
در بخش دیگری از گفتگو، آلتمن حتی نگران این است که داراییهای فکری OpenAI به رقیبش آنتروپیک منتقل شود: «آیا این همان چیزی است که میخواهند؟ اینکه مالکیت IP شرکت به آنتروپیک برسد؟»
بحران OpenAI درنهایت فقط چند روز بعد پایان یافت. تحت فشار گسترده کارکنان، سرمایهگذاران و مایکروسافت، آلتمن در ۲۲ نوامبر ۲۰۲۳ دوباره به OpenAI بازگشت و هیئتمدیره نیز تقریباً بهطور کامل تغییر کرد.
