به گزارش روز یکشنبه گروه آسیا و اقیانوسیه ایرنا، دستور اخیر «امامعلی رحمان» رئیس جمهور تاجیکستان برای ارتقای کیفیت آموزش خط فارسی در مدارس، بار دیگر موضوع احیای جایگاه خط نیاکان و ضرورت حضور فعال تر این کشور در فضای رسانه ای فارسی زبان را در کانون توجه قرار داده است.
تاجیکستان فارسی زبان که ۷۶ سال تحت سیطره نظام کمونیستی شوروی بود، درسال ۱۹۹۱ میلادی به استقلال رسید. مردم این کشور به زبان فارسی حرف می زنند و با خط روسی سیریلیک می خوانند و می نویسند.
در همین راستا، پایگاه خبری «آسیا پلاس» در گزارشی مفصل به بررسی ضرورت ایجاد یک رسانه یا بخش فارسی نویس در تاجیکستان پرداخته و دیدگاه شماری از استادان دانشگاه، پژوهشگران و تحلیلگران سیاسی این کشور را بازتاب داده است.
غیبت تاجیکستان در فضای رسانه ای فارسی زبان
کارشناسان تاجیک معتقدند با وجود اشتراکات گسترده تاریخی، فرهنگی و زبانی میان تاجیکستان، ایران و افغانستان، دوشنبه تاکنون نتوانسته حضور موثری در فضای رسانه ای فارسی زبان داشته باشد.
به باور آنان، جامعه فارسی زبان جهان با بیش از ۱۵۰ میلیون مخاطب، یکی از بزرگ ترین حوزه های زبانی منطقه محسوب می شود، اما سهم تاجیکستان در تولید و انتشار محتوای خبری و تحلیلی برای این مخاطبان بسیار محدود است.
در حال حاضر تنها برخی رسانه های دولتی از جمله رادیوی «آوای تاجیک» و بخش فارسی خبرگزاری دولتی «خاور» به انتشار محدود اخبار به خط فارسی می پردازند و جای یک رسانه تحلیلی و حرفه ای فارسی نویس در این کشور خالی است.
سابقه رسانه های فارسی نویس در تاجیکستان
بررسی ها نشان می دهد تاجیکستان در اواخر دهه ۱۹۸۰ و سال های نخست استقلال، تجربه های موفقی در حوزه مطبوعات فارسی داشته است.
هفته نامه «سامان» زیر نظر بنیاد بین المللی زبان فارسی تاجیکی، ضمیمه «پیوند» نشریه «ادبیات و هنر»، مجله «فرهنگ» و روزنامه «مهر» از جمله نشریاتی بودند که به صورت فارسی یا دو خطه منتشر می شدند و نقش مهمی در تقویت پیوندهای فرهنگی میان فارسی زبانان ایفا می کردند.
با این حال، پس از جنگ داخلی تاجیکستان در دهه ۱۹۹۰ و تغییر رویکردهای فرهنگی و سیاسی، این روند متوقف شد و خط فارسی به تدریج از فضای عمومی و رسانه ای کشور کنار رفت.
ساخت «روایت تاجیکی» برای جهان فارسی زبان
«قاسم بیک محمد» تحلیلگر مسائل سیاسی تاجیکستان معتقد است رسانه های این کشور تاکنون بیشتر مصرف کننده محتوای تولید شده در ایران و افغانستان بوده اند و اکنون زمان آن رسیده است که تاجیکستان «روایت تاجیکی» خود را از تحولات منطقه و جهان ارائه کند.
وی تاکید می کند که مخاطبان فارسی زبان علاقه مند هستند دیدگاه ها و تحلیل های مستقل تاجیکستان را درباره مسائل منطقه ای و بین المللی دنبال کنند و این امر تنها از طریق ایجاد یک رسانه حرفه ای فارسی نویس امکان پذیر خواهد بود.
فرصت ارتباط با ۱۵۰ میلیون فارسی زبان
«سیف الله ملاجان» استاد تاریخ و پژوهشگر تاجیک نیز معتقد است بی توجهی به جامعه بزرگ فارسی زبان جهان با منافع فرهنگی و ملی تاجیکستان همخوانی ندارد.
وی با اشاره به ظرفیت گسترده مخاطبان فارسی زبان در ایران، افغانستان و دیگر نقاط جهان تصریح می کند که تاجیکستان باید از این فرصت برای معرفی ظرفیت های فرهنگی، اقتصادی و سیاسی خود استفاده کند.
به گفته وی، سکوت در برابر جامعه ای با بیش از ۱۵۰ میلیون مخاطب، نمی تواند یک راهبرد منطقی و بلندمدت باشد.
خط فارسی؛ ابزاری برای تقویت هویت فرهنگی
«امید جیحانی» پژوهشگر تاجیک نیز بر این باور است که ایجاد یک رسانه فارسی نویس می تواند به هماهنگی بیشتر واژگان و اصطلاحات میان کشورهای فارسی زبان کمک کند و زمینه بازگشت تدریجی خط فارسی به عرصه عمومی را فراهم سازد.
وی تاکید می کند که چنین رسانه ای باید بر پایه زبان معیار فارسی فعالیت کند و به الگویی برای نگارش حرفه ای و استاندارد تبدیل شود.
«جاسور عبدالله اف» مدیر بخش تاجیکی «آسیا پلاس» نیز با تایید اهمیت این موضوع اعلام کرده است که تحریریه این رسانه ضرورت ایجاد بخشی ویژه به خط فارسی را مورد توجه قرار داده و در صورت فراهم شدن شرایط و امکانات، آمادگی ورود به این عرصه را خواهد داشت.
کارشناسان تاجیک در مجموع معتقدند توسعه رسانه های فارسی نویس در این کشور می تواند به تقویت پیوندهای فرهنگی میان کشورهای فارسی زبان، افزایش نقش آفرینی تاجیکستان در عرصه اطلاع رسانی منطقه ای و بین المللی و معرفی بهتر ظرفیت های این کشور به مخاطبان جهان فارسی زبان کمک کند.
