عصر ایران؛ مهرداد خدیر- در سومین روز چهلوچهارمین جشنوارۀ فیلم فجر در پردیس سینمایی ملت که به اهل رسانه اختصاص یافته مجال تماشای سه فیلم فراهم آمد: پروانه (به کارگردانیِ محمد برزوییپور)، نیمشب (ساختۀ محمد حسین مهدویان) و اسکورت به کارگردانی یوسف حاتمیکیا.
نکتۀ جالب این که هر قدر دومی (مهدویان) کوشیده بود فیلمی باب میل و شاید سفارشی و شعاری بسازد و از برخی مولفههای گل درشت حاتمیکیا - خاصه در آژانس شیشهای - استفاده و شخصیت حاج کاظم با بازی پرویز پرستویی را در قالبی دیگر بازتولید کند، پسر خود حاتمیکیا کوشیده فیلمی مستقل از سینمای پدر ارایه دهد تا خبری از شعارها و کلیشههای ایدیولوژیک آن نباشد و انصافا "اسکورت"، تروتمیزترین فیلم این سه روز بوده و میتوان حدس زد که هدی زینالعابدین به خاطر ایفای نقش "حلما" نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن شود. بازی امیر جدیدی هم خوب است و از عهدۀ پیام "مرام و معرفت بچه تهرون" خوب برآمده تا جایی که بیش از آن که پای عشقی ناگهانی بایستد معرفت و شرف به خرج میدهد.
درباره فیلم پروانه باید گفت درست است که کارگردان و فیلمنامهنویس باید از تماشاگر جلوتر باشد و تماشاگر هم از بازیگر اما مهم رعایت اندازه و فاصله است و کسانی که می کوشند از اضغر فرهادی تقلید کنند به این فوت کوزهگری او باید توجه کنند و این همان اتفاقی است که در "پروانه" نمیافتد و بیش از حد لازم، مخاطب را غافلگیر میکند اما داستان قابل پیگیری است و بیننده میل به ترک سالن ندارد.
فیلم مهدویان (نیمشب) به جای پیگیری یک خط داستانی واحد با چند خرده روایت، مجموعهای از قصههای متعدد است که حذف اغلب آنها به داستان لطمه نمیرساند.
این سومین فیلمی است که در جشنواره به جنگ 12روزه پرداخته و به مراتب کاملتر از دو فیلم قبلی (قمارباز و خیابان جمهوری) تا جایی که اگر در "قمارباز" شاهد حملات اسراییل و موضوع جاسوسی هستیم و در "خیابان جمهوری" هم در دیالوگی به جنگ 12 روزه اشاره میشود کل فیلم "نیمشب" دربارۀ جنگ 12 روزه است ولی آن قدر کلیشهای و شعاری که نمیتوان آن را به معنی تخصصی کلمه "سیاسی" دانست در حالی که مدعای همیشگی مهدویان این بوده که فیلم سیاسی میسازد.
در نشست خبری هم خبرنگارانی از او پرسیدند آیا تنها دربارۀ موضوعاتی فیلم میسازد که به سیاست ربط دارند ولی مشکلی برای اکران ندارند یا دلمشغولی سیاسی او چنان است که آمادگی دارد برای وقایع اخیر هم فیلم بسازد؟
این پرسش طعنه آمیز که به سفارش یا هماهنگ با نهادهای خاص به موضوعات میپردازد اما باعث شد مهدویان از کوره دربرود و بگوید موضوع فیلمی که 5 سال پیش ساخته (شیشلیک) دربارۀ گرسنگان و هشدار و تلنگری درباره وقوع همین رخدادها بوده و اجازهٔ اکران پیدا نکرده و از این این ادعا که تمام فیلمهای او اکران میشود مزخرف است. کلمۀ "مزخرف" فضای سالن را به هم زد و اگرچه برخی برای کارگردان کف زدند اما از رفتار نویسندۀ فیلمنامه - مهدی یزدانیخرم- که خود بیشتر به عنوان روزنامهنگار شناخته میشود یا میشد پیدا بود لحن مهدویان در قبال سوال یک خبرنگار را نپسندیده است.
نکتۀ مهمتر اما همان است که در ابتدا گفته شد. شعار و کلیشه ای نیست که مهدویان به بهانۀ جنگ 12 روزه به آن نپرداخته باشد!
در یکی از ۱۲ شب ۲۳ خرداد تا سوم تیر بمبی را اسراییل به منطقۀ یوسفآباد انداخته و عمل نکرده ( یا به روایت فیلم هواپیمای آمریکایی بمب اسراییل انداخته!)
و حالا باید مأموران متخصص چک و خنثی کنند و کار اصلی را آنان انجام میدهند ولی مهدویان سعی کرده مثل آژانس شیشهای چند تیپ حزباللهی را در مقابل هم قرار دهد و وقتی یک مقام اطلاعاتی یا سیاسی که رفتار و چهرهای مانند سعید جلیلی دارد وارد صحنه میشود حاج مهدی مثل حاج کاظم آژانس شیشهای او را سرزنش میکند که آن قدر با شماره خصوصی در حال احضار این و آن بوده که از ورود این همه پهپاد و ریزپرنده غافل شدید و به تخت سینه او می زند؛ رفتاری که مطلقا قابل توجیه نیست ولی قابل حدس است که برای به دست آوردن دل مخاطبان و خاصه همکاران روزنامه نگار فیلمنامه نویس از زبان بازیگر می شنویم و طبعا کافی نیست و نقایص دیگر را نمی پوشاند.
وقتی یک تبعۀ افغان متهم به جاسوسی میشود برای آن که توازن برقرار کند به دخترک افغان در جای دیگر توجه و ملاطفت نشان میدهند و از همه کلیشهای تر حضور پیرزن مسیحی است تا باور کنیم آقای مهدویان خیلی زیاد ملی است و فیلم ایدیولوژیک نساخته است.
البته این دلهره که نکند بمب، منفجر نشود با تماشاگر میماند ولی این بمب کجا و آن بمبی که پیمان معادی در "بمب؛ یک عاشقانه" روایت میکند کجا؟
و اما سومی که خستگی فیلم نچسب مهدویان را از تن به در کرد اسکورت است.
نسبت فرزندی کارگردان با حاتمیکیا و نام فیلم ( شبیه بادیگارد ساخته پدر) این ذهنیت را ایجاد میکند که میخواهد پا جای پدر بگذارد و با لعاب ایدیولوژیک و فیلمی مثلا اعتراضی اما عمیقا سفارشی همان راه و برخی تظاهرها را ادامه دهد اما زود درمییابیم که کارگردان جوان درست گفته بود و سینمای او مستقل از پدر است و با یک فیلم مهیج و اکشن روبهروییم که قطعا هنگام اکران هم خوب خواهد فروخت؛ بی هیچ نشانی از سینمای حاتمیکیا مگر در برخی موارد فنی که طبیعی است.
اگر بخواهیم مته به خشخاش بگذاریم فیلمنامه باگهایی دارد و برخی اشکالات در فیلم مشهود است مثل این که لاستیک عقب سمت راست پنچر شده ولی امیر جدیدی (اصلان) در حال پنچرگیری سمت راننده است یا شوتیها معمولا در جنوب و جنوب شرقی قاچاق میکنند و کمتر به تهران میآیند یا سلسله مراتب در نیروی انتظامی اقتضائات دیگری دارد اما چنان که اشاره شد تا اینجا تروتمیزترین فیلم جشنواره بوده با بخت سیمرغ برای هدی زینالعابدین که نقش دختری جسور با رفتاری مردانه و ضمن حفظ ظرافت های زنانه را خوب و زیبا ایفا میکند آن هم در فیلمی کاملا مهیج.
-------------------------------
