پژوهشگران «دانشگاه کارلوس سوم مادرید» (UC3M) به تکنولوژی جدیدی دست پیدا کردهاند که به رباتها اجازه میدهد با مشاهده رفتار انسان و برقراری ارتباط هوشمند بین بازوهای خود، کارهای پیچیده خانه را به شکلی کاملاً طبیعی انجام دهند. دستاورد آنها، گام بزرگی بهسوی حضور رباتهای دستیار در محیطهای خانگی برای کمک به سالمندان و افراد کمتوان محسوب میشود.
یکی از چالشبرانگیزترین مباحث در دنیای رباتیک، هماهنگ کردن دو بازو برای انجام یک کار مشترک است. محققان اسپانیایی در پروژه خود که در کنفرانس معتبر IROS 2025 ارائه شده، از رباتی به نام ADAM (مخفف دستیار متحرک دوگانه خانگی) استفاده کردهاند.
این ربات بهجای پشتیبانی از برنامهنویسی خشک و خطبهخط، از روش «یادگیری تقلیدی» (Imitation Learning) بهره میبرد. در این روش، ربات با مشاهده حرکت دست انسان یا از طریق هدایت مستقیم بازوها توسط کاربر، یاد میگیرد که چگونه کارهایی مثل چیدن میز، جمع کردن وسایل، اتو کشیدن یا آوردن دارو و آب را انجام دهد.
تیم تحقیقاتی برای حل مشکل برخورد بازوها با یکدیگر یا با موانع، از سیستمی ریاضی به نام Gaussian Belief Propagation استفاده کرده است. این سیستم مانند یک «گفتگوی نامرئی و مداوم» بین دو بازو عمل میکند.
«آدریان پرادوس»، یکی از محققان این پروژه، توضیح میدهد:
«این متد به بازوها اجازه میدهد در لحظه با هم هماهنگ شوند تا بدون نیاز به توقف برای محاسبه مجدد مسیر، از برخورد جلوگیری کنند. نتیجه این کار، حرکتی روان، کارآمد و مشابه رفتار انسان است.»
در سیستمهای سنتی، اگر جای یک لیوان تنها چند سانتیمتر تغییر میکرد، ربات در برداشتن آن شکست میخورد. اما تکنولوژی جدید UC3M باعث شده حرکات ربات مانند یک نوار کشی عمل کند؛ یعنی اگر هدف جابهجا شود، مسیر حرکت بازو هم به نرمی تغییر میکند تا به هدف برسد، درحالیکه ویژگیهای اصلی حرکت (مانند عمودی نگه داشتن بطری برای جلوگیری از ریختن مایع) حفظ میشود.
ربات ADAM برای درک محیط اطراف از سنسورهای لیزری 2D و 3D و دوربینهای عمقسنج RGB استفاده میکند. اما فراتر از بینایی، محققان درحال کار روی ادغام مدلهای هوش مصنوعی (Generative Models) هستند تا ربات بتواند با تکیه بر این فناوری، متن و بافت موقعیت را درک کند؛ مثلاً تشخیص دهد که الان وقت خوردن قرص است یا کاربر قصد خروج از خانه را دارد و باید پالتوی او را بیاورد.
درحالحاضر، ADAM یک پلتفرم آزمایشگاهی است و ساخت آن بین ۸۰ تا ۱۰۰ هزار یورو هزینه دارد. بااینحال، محققان معتقدند که این فناوری به بلوغ کافی رسیده است. پیشبینی میشود طی ۱۰ تا ۱۵ سال آینده، رباتهایی از این دست با قیمتی بسیار ارزانتر و قابلدسترس برای عموم، وارد زندگی روزمره ما شوند.
