دانشمندان در یک مطالعه طولانیمدت متوجه شدهاند که انجام نوع خاصی از تمرینات مغزی نه تنها سرعت پردازش اطلاعات را در سالمندان افزایش میدهد، بلکه اثرات حفاظتی آن در برابر زوال عقل تا دو دهه باقی میماند. این تحقیق که توسط موسسه ملی بهداشت (NIH) تأمین مالی شده، نشان میدهد که تنها چند هفته تمرین ذهنی هدفمند میتواند ریسک ابتلا به آلزایمر را به طور چشمگیری کاهش دهد.
این پژوهش که نتایج آن در ژورنال Alzheimer's & Dementia منتشر شده، روی بیش از ۲۸۰۰ داوطلب بالای ۶۵ سال انجام شده است. شرکتکنندگان در این تحقیق که با نام ACTIVE شناخته میشود، به گروههای مختلفی تقسیم شدند تا تاثیر تمرینات «حافظه»، «استدلال» و «سرعت پردازش» بر عملکرد مغزی آنها بررسی شود.
نتایج نهایی نشان میدهد تنها افرادی که تمرینات «سرعت پردازش» (Speed of Processing) را انجام داده بودند، ۲۰ سال بعد نرخ ابتلا به زوال عقل بسیار کمتری داشتهاند. این تمرینات شامل فعالیتهای کامپیوتری بصری بوده که فرد باید در کسری از ثانیه، جزئیات را روی صفحه شناسایی کرده و با افزایش سختی مراحل، تمرکز خود را میان چند موضوع تقسیم میکرد.
بر اساس آمار منتشر شده، در میان افرادی که ۵ تا ۶ هفته تمرینات اولیه را به همراه جلسات یادآوری در سالهای اول و سوم انجام دادند، نرخ ابتلا به زوال عقل ۲۵ درصد کمتر از گروه کنترل (بدون تمرین) بوده است. نکته مهم اینکه تمرینات متمرکز بر «حافظه» و «استدلال» با وجود تاثیرات مثبت کوتاهمدت، در بازه ۲۰ ساله نتوانستند چنین محافظت پایداری در برابر زوال عقل ایجاد کنند.
دکتر «مریلین آلبرت»، مدیر مرکز تحقیقات بیماری آلزایمر در دانشگاه جانز هاپکینز، درباره این تحقیق میگوید:
«اینکه میبینیم یک مداخله غیردارویی ساده و کوتاه میتواند تا دو دهه اثر حفاظتی داشته باشد، فوقالعاده است. حتی تاخیری کوتاه در شروع زوال عقل میتواند تأثیر بزرگی بر سلامت عمومی جامعه و کاهش هزینههای سرسامآور درمانی داشته باشد.»
محققان معتقدند دو عامل اصلی باعث برتری تمرینات سرعت پردازش شده است. دلیل اول یادگیری ضمنی (Implicit Learning) است و در توضیح آن گفته شده که این تمرینات برخلاف حفظ کردن کلمات (یادگیری صریح)، مانند یادگیری دوچرخهسواری یا یک مهارت فیزیکی در مغز نهادینه میشوند و سیستمهای عصبی متفاوتی را درگیر میکنند.
همچنین نرمافزار تمرینی براساس عملکرد لحظهای فرد، میزان دشواری را تغییر میداده است. اگر کاربر سریع بود، چالش سختتر میشد و اگر کند بود، سرعت کاهش مییافت؛ این موضوع باعث میشد مغز همواره در بهینهترین حالت چالشبرانگیز خود باقی بماند.
درحالحاضر زوال عقل و آلزایمر بیش از ۴۰ درصد افراد بالای ۵۵ سال را تهدید میکند و هزینههای سالانه آن تنها در آمریکا به ۶۰۰ میلیارد دلار میرسد. این مطالعه ثابت میکند که تقویت ارتباطات عصبی از طریق تمرینات بصری و تقسیم تمرکز، میتواند سدی محکم در برابر تحلیل مغز ایجاد کند.
پژوهشگران تاکید میکنند که در کنار این تمرینات، رعایت سبک زندگی سالم از جمله کنترل فشار خون، قند خون و فعالیت بدنی منظم، همچنان ارکان اصلی حفظ سلامت مغز هستند. بااینحال، اضافه شدن «تمرینات سرعت پردازش» به روتین زندگی سالمندان میتواند فصلی جدید در پیشگیری از زوال عقل باز کند.
