به گزارش بهداشت نیوز، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران و موسسات همکار گزارش دادند که عدم تعادل الکترولیتها شایعترین عوارض بوده است، در حالی که موارد شدید کتواسیدوز دیابتی با خطر قابل توجهی بالاتر آسیب مغزی همراه بوده است.
کتواسیدوز دیابتی چیست؟
کتواسیدوز دیابتی زمانی رخ میدهد که بدن انسولین کافی نداشته باشد و شروع به تجزیه چربی برای انرژی کند و مواد اسیدی به نام کتون تولید کند. این بیماری با قند خون بالا، تجمع اسید در خون و کم آبی بدن مشخص میشود. این یکی از جدیترین موارد اضطراری در کودکان مبتلا به دیابت است و اغلب نیاز به مراقبتهای پزشکی فشرده دارد.
این بیماری میتواند منجر به عوارض متعددی از جمله تورم مغز، اختلالات الکترولیتی، آسیب کلیوی، مشکلات قلبی عروقی و در موارد شدید، مرگ شود.
نحوه انجام مطالعه
پژوهشگران پرونده پزشکی ۱۶۱ کودک ۱ ماهه تا ۱۶ ساله را که بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ به دلیل کتواسیدوز دیابتی در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان مرکز طبی کودکان، یک بیمارستان ارجاعی بزرگ در تهران، بستری شده بودند، بررسی کردند. این مطالعه ویژگیهای جمعیتشناختی، نتایج آزمایشگاهی و عوارض ناشی از بستری شدن بیماران را بررسی کرد.
کودکان به طور متوسط کمی بیش از ۸ سال سن داشتند و دختران حدود ۵۷٪ از بیماران را تشکیل میدادند. میانگین مدت اقامت در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان کمی بیش از دو روز بود و اکثر کودکان در حدود ۱.۶ روز از کتواسیدوز دیابتی بهبود یافتند.
اختلالات الکترولیتی بسیار شایع بود
پژوهشگران دریافتند که ناهنجاریهای الکترولیتی بخش بزرگی از بیماران را تحت تأثیر قرار داده است.
شایعترین مشکل هیپوفسفاتمی (سطح پایین فسفات) بود که در ۶۰.۹ درصد از کودکان رخ داد. سایر ناهنجاریهای رایج شامل موارد زیر بود:
-هیپوکالمی (پتاسیم پایین): 50.9٪
-هیپوناترمی (سدیم پایین): 46.6٪
-هیپرکالمی (پتاسیم بالا): 19.3٪
-هیپرناترمیا (سدیم بالا): 15.5٪
نویسندگان خاطرنشان میکنند که این عدم تعادلها در صورت عدم تشخیص و مدیریت سریع، میتوانند به عوارض جدی مانند اختلالات ریتم قلب و مشکلات عصبی منجر شوند.
آسیب مغزی یک نگرانی عمده بود
یکی از مهمترین یافتهها مربوط به عوارض عصبی بود.
این مطالعه نشان داد که 8.1٪ از کودکان دچار آسیب مغزی یا ادم مغزی، تورم بالقوه خطرناک مغز، شدند. 8.1٪ دیگر در طول بیماری خود کاهش سطح هوشیاری را تجربه کردند.
محققان کشف کردند که کودکان مبتلا به کتواسیدوز دیابتی شدید بیش از نه برابر بیشتر از کودکان مبتلا به کتواسیدوز دیابتی متوسط، در معرض آسیب مغزی قرار دارند.
علاوه بر این، کودکانی که سطح سدیم بالایی داشتند (هیپرناترمیا) در مقایسه با کودکانی که سطح سدیم آنها طبیعی بود، 3.5 برابر بیشتر در معرض خطر آسیب مغزی بودند.
بیمارانی که دچار آسیب مغزی شدند، همچنین به طور قابل توجهی طولانیتر از افرادی که عوارض عصبی نداشتند، در بخش مراقبتهای ویژه بستری شدند.
آسیب کلیوی کمتر شایع بود
برخلاف برخی مطالعات قبلی، «آسیب حاد کلیوی» (AKI) در این گروه از بیماران نسبتاً غیرمعمول بود. تنها 3.7٪ از کودکان دچار آسیب حاد کلیوی شدند و محققان رابطه معناداری بین آسیب کلیوی و شدت کتواسیدوز دیابتی پیدا نکردند.
نویسندگان اظهار میکنند که میزان پایین عوارض کلیوی ممکن است نشاندهنده درمان زودهنگام و مؤثر و جایگزینی مایعات در محیط مراقبتهای ویژه باشد.
چرا یافتهها مهم هستند
این مطالعه بر اهمیت نظارت دقیق بر کودکان مبتلا به کتواسیدوز دیابتی، به ویژه کودکانی که بیماری شدید دارند، تأکید میکند. یافتهها نشان میدهد که مدیریت دقیق سدیم، پتاسیم، فسفات و سایر الکترولیتها ممکن است به کاهش خطر عوارض جدی، به ویژه آسیب مغزی، کمک کند.
به گفته پژوهشگران، تشخیص زودهنگام کتواسیدوز دیابتی شدید و درمان سریع اختلالات الکترولیتی برای بهبود پیامدها و جلوگیری از آسیبهای عصبی طولانیمدت ضروری است.
محدودیتهای مطالعه
پژوهشگران چندین محدودیت را اذعان میکنند. این مطالعه گذشتهنگر بود، به این معنی که به جای پیگیری آیندهنگر بیماران، بر سوابق پزشکی موجود متکی بود. همچنین در یک بیمارستان ارجاعی واحد انجام شد، که ممکن است میزان کاربرد یافتهها را در سایر مراکز مراقبتهای بهداشتی محدود کند. علاوه بر این، برخی از عوارض نسبتاً نادر بودند و ارزیابی همه عوامل خطر بالقوه را دشوار میکند.
نکته کلیدی
این مطالعه نشان داد که عوارض کتواسیدوز دیابتی در بین کودکان بستری در بخش مراقبتهای ویژه شایع است و اختلالات الکترولیتی بسیاری از بیماران را تحت تأثیر قرار میدهد. آسیب مغزی در حدود 8٪ موارد رخ داده است و به شدت با کتواسیدوز دیابتی شدید و افزایش سطح سدیم مرتبط است. این یافتهها بر نیاز به تشخیص سریع، نظارت دقیق و مدیریت تهاجمی ناهنجاریهای الکترولیتی برای بهبود پیامدها برای کودکانی که این وضعیت اضطراری جدی دیابت را دارند، تأکید میکند.
