به گزارش "ورزش سه" جدال آرژانتین و مصر به قدری صحنههای مهم داوری داشت که تاثیر زیادی روی نتیجه بازی گذاشتهاند. موضوعی که در پایان با اعتراض شدید فراعنه همراه شد و از فدراسیون فوتبال تا سرمربی به آن واکنش نشان دادند. به همین دلیل گراهام اسکات که نزدیک به یک دهه در پریمیر لیگ انگلستان به داوری پرداخته و پس از بازنشستگی در سال 2025 به شغل روزنامه نگاری بازگشته است به صورت تفصیلی به تحلیل مهمترین صحنه داوری این بازی پرداخته. اسکات خود سابقه 100 قضاوت به عنوان کمک داور ویدئویی را دارد، موضوعی که او را به کارشناسی برجسته در این خصوص تبدیل میکند.
گراهام اسکات در خصوص اتفاقات داوری رخ داده در بازی آرژانتین و مصر میگوید:
از نظر من هیچ تردیدی وجود ندارد که گل مصطفی زیکو در دیدار مرحله یکهشتم نهایی جام جهانی باید پذیرفته میشد. مردود اعلام کردن آن، هم با متن قوانین VAR و هم با فلسفه وجودی این سیستم مغایرت داشت. با این حال، ادعاهایی که این تصمیم را بخشی از نقشهای برای رساندن آرژانتین به فینال میدانند، ارزش جدی گرفتن ندارند. تیمی که پس از عقب افتادن در جریان مسابقه، نهایتا پیروز شد و حالا باید به مصاف سوئیس برود ــ البته فدراسیون فوتبال مصر نیز پس از بازی بیانیهای منتشر کرد و اعلام کرد که «نمیتواند در برابر تصمیمات داوری سکوت کند.»
*اما صحنهای که مصریها به آن اعتراض دارند چه بوده است؟
در دقیقه ۵۸ اتفاقی رخ داد؛ زمانی که لیساندرو مارتینس در سمت چپ زمین و در نزدیکی محوطه جریمه مصر در حال حمله بود. او تحت فشار مروان عطیه و محمد هانی تعادلش را از دست داد و توپ را واگذار کرد. تنها ۱۷ ثانیه بعد، توپ در سمت دیگر زمین به مصطفی زیکو رسید و او گل دوم مصر را به ثمر رساند. به محض اینکه فرانسوا لتکسیه، داور فرانسوی مسابقه، گل را تأیید کرد، کمکداور ویدئویی، ژروم بریزار، بررسی معمول صحنه را آغاز کرد.
*با این حال چرا VAR وارد عمل شد؟
VAR تصاویر را تا ابتدای مرحله مالکیت منجر به گل به عقب برگرداند؛ یعنی جایی که حملهای که به گل ختم شده آغاز شده است. تشخیص این نقطه همیشه آسان نیست، زیرا قوانین هیچ محدودیت مشخصی برای فاصله یا زمان میان خطای احتمالی و گل تعیین نکردهاند. نمونهای مشابه فصل گذشته لیگ برتر انگلیس رخ داد؛ زمانی که گل برنتفورد مقابل استون ویلا به دلیل اینکه توپ چند ثانیه قبل در گوشه دیگر زمین از خط خارج شده بود، مردود اعلام شد. آن تصمیم درست بود، زیرا خروج توپ از زمین یک موضوع کاملاً عینی و غیرقابل تفسیر است. اما پرونده مصر متفاوت بود؛ این بار موضوع تشخیص خطا بود و در چنین مواردی معیار بسیار سختگیرانهای وجود دارد: اشتباه باید کاملاً واضح و آشکار باشد.
*آیا آغاز حمله درست تشخیص داده شد؟
بریزار تشخیص داد که مرحله مالکیت از همان لحظه توپگیری مصر از مارتینس آغاز شده است. این تصمیم قابل درک بود، اما تنها گزینه ممکن نبود. در آن لحظه، تقریباً تمام بازیکنان آرژانتین پشت توپ قرار داشتند و حتی مصطفی زیکو، گلزن مصر، هنوز در محوطه جریمه خودی حضور داشت. اینکه آرژانتین در ادامه نتوانست ضدحمله مصر را مهار کند و اجازه داد زیکو تمام زمین را طی کند، نباید در تصمیم VAR نقشی داشته باشد. در طول آن ۱۷ ثانیه، بازیکنان آرژانتین فرصت کافی برای بازگشت و دفاع داشتند. وظیفه VAR جبران ضعف دفاعی یک تیم نیست. در لیگ برتر انگلیس احتمالاً آغاز حمله از زمانی در نظر گرفته میشد که هیثم حسن از نیکولاس تاگلیافیکو عبور کرد؛ یعنی جایی که ضدحمله واقعاً شکل گرفت.
*با این حال سوال دیگری مطرح میشود، آیا اصلاً خطایی رخ داده بود؟
حتی اگر بپذیریم که حمله منجر به گل از همان لحظه توپگیری آغاز شده، باز هم این گل باید پذیرفته میشد. اینکه مروان عطیه روی پای مارتینس قدم گذاشت، به خودی خود خطا محسوب نمیشود. عطیه به شکل طبیعی در کنار حریفش میدوید و حتی برای توپ تکل هم نزد. مارتینس نیز حق داشت پای راستش را روی زمین بگذارد تا تعادلش را حفظ کند و با پای چپ توپ را بازی کند. اینکه پای عطیه ناخواسته روی کفش مارتینس قرار گرفت، صرفاً یک برخورد طبیعی بود؛ از همان تماسهایی که در هر مسابقه دهها بار رخ میدهد.
VAR* چگونه چنین اشتباهی میکند؟
هواداران لیگ برتر شاید صحنه جنجالی دیدار چلسی و فولام در فصل گذشته را به خاطر داشته باشند؛ جایی که گل فولام به دلیل اینکه رودریگو مونیز هنگام تصاحب توپ ناخواسته روی پای تروو چالوبا رفت، مردود اعلام شد. پس از آن، حتی هاوارد وب، رئیس کمیته داوران انگلیس، نیز از آن تصمیم دفاع نکرد. هم آن صحنه و هم اتفاق بازی آرژانتین و مصر نشان میدهد که VAR گاهی بیش از حد موشکافانه عمل میکند. بعد از ۱۵۰ سال که چنین برخوردهایی بخشی طبیعی از فوتبال محسوب میشد، حالا داوران با تماشای چند ثانیه تصویر آهسته، در تماسهای کاملاً عادی هم «خطا» پیدا میکنند. جالب اینکه گری نویل نیز در شبکه ITV معتقد بود عطیه خطا کرده، اما در عین حال تأکید داشت که با توجه به فاصله بسیار زیاد آن صحنه تا دروازه آرژانتین، گل باید پذیرفته میشد. من خودم هم زمانی که VAR بودم، اشتباه مشابهی انجام دادهام و دقیقاً میدانم چنین تصمیمهایی چگونه گرفته میشوند. اما برای حفظ روح فوتبال، باید جلوی این روند گرفته شود.
*جنجال پس از بازی و ادعای توطئه
بعد از گل سوم آرژانتین، بازیکنان، کادر فنی و هواداران مصر به شدت به داوری اعتراض کردند و این اعتراضها پس از پایان مسابقه نیز ادامه یافت.بخش زیادی از افکار عمومی با مصر همدردی کرد و شبکههای اجتماعی پر شد از ادعاهایی مبنی بر اینکه فیفا قصد دارد لیونل مسی را با قهرمانی از فوتبال ملی خداحافظ کند. اما من کاملاً مطمئنم که داوران حاضر در کمپ آموزشی فیفا در فلوریدا، افرادی حرفهای و سالم هستند. آنها هر روز ساعتها فیلم مسابقات را بررسی میکنند، درباره کوچکترین جزئیات بحث میکنند، سختترین تمرینات بدنی را پشت سر میگذارند و تمام تلاششان را برای قضاوت صحیح انجام میدهند. اگر قرار بود فقط نتیجه مسابقات را از قبل تعیین کنند، هیچ دلیلی برای تحمل چنین فشاری وجود نداشت.
*اشتباه داوری با تبانی فرق دارد
داوران، مثل بازیکنان، اشتباه میکنند؛ گاهی این اشتباهها به سود تیمهای بزرگ یا کشورهای قدرتمند تمام میشود و همین موضوع خوراک نظریههای توطئه را فراهم میکند. اما معمولاً فراموش میشود که همین جام جهانی، اشتباهات داوری به سود تیمهای کوچکتری مانند اسکاتلند مقابل برزیل، سنگال برابر فرانسه و پاراگوئه مقابل آلمان نیز رخ داده است. در لیگ برتر هم پپ گواردیولا بارها معتقد بود داوران علیه منچسترسیتی هستند؛ آن هم در شرایطی که تیمش طی هفت فصل، شش بار قهرمان لیگ شد. واقعیت این است که تقریباً همه تیمها تصور میکنند اگر داوران اشتباه نمیکردند، جایگاه بهتری در جدول داشتند؛ حتی تیم صدرنشین هم معمولاً فکر میکند میتوانست اختلاف بیشتری با رقبا ایجاد کند. در نهایت، فوتبال از پیش تعیینشده نیست. تصمیمات داوری معمولاً در بلندمدت به تعادل میرسند و داوران واقعاً تلاش میکنند بهترین عملکرد ممکن را داشته باشند؛ هرچند گاهی این تلاش، مانند صحنه گل مردود مصر، کافی نیست و به تصمیمی اشتباه منجر میشود.
