به گزارش همشهری آنلاین، آنچه این هفته بر بازار انرژی گذشت، روایتی از نوسان، انتظار و بازگشت ریسک ژئوپلیتیک به کانون معاملات بود. درگیری نظامی میان ایران و آمریکا که روز چهارشنبه با اعلام پایان تفاهمنامه از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، کلید خورد، تنگه هرمز را بار دیگر به خط مقدم نگرانیهای جهانی تبدیل کرد.
از تفاهم تا درگیری؛ سه هفتهای که تمام شد
تنها سه هفته از امضای تفاهمنامه آتشبس میان آمریکا و ایران میگذشت که واشنگتن با طرح اتهام حمله ایران به سه کشتی تجاری در نزدیکی تنگه هرمز، مسیر تازهای از تنش را گشود.
ترامپ در حاشیه نشست ناتو در آنکارا، تفاهمنامه را تمامشده اعلام کرد و گفت که تصمیمگیری درباره ادامه مذاکرات با ایران را به مذاکرهکنندگان آمریکایی واگذار کرده، اما خودش این موضوع را بعید میداند. ساعاتی بعد، حملات هوایی آمریکا به حدود ۹۰ هدف نظامی در ایران آغاز شد و ایران نیز با پهپاد و موشک، پایگاههای نظامی آمریکا در بحرین، قطر، کویت و اردن را هدف قرار داد.
بازار چه واکنشی نشان داد؟
در روزهای ابتدایی هفته، خبر شکست آتشبس قیمت نفت را به شدت بالا برد. نفت برنت دریای شمال از محدوده ۷۲ دلار، روز دوشنبه با جهشی قابلتوجه به مرز ۷۸ دلار در هر بشکه رسید و نفت وستتگزاس اینترمیدیت آمریکا نیز به حدود ۷۳ دلار صعود کرد.
اما با گذشت روزها، فعالان بازار به این جمعبندی رسیدند که درگیری فعلی هنوز به اختلال جدی در عرضه نفت منجر نشده است. آمارهای کشتیرانی نشان میدهد که با وجود تنش، تردد نفتکشها از تنگه هرمز بهطور کامل متوقف نشده است.
در نتیجه، روز جمعه قیمتها کاهش یافت؛ نفت برنت با حدود ۲.۶ درصد افت در محدوده ۷۶ دلار بسته شد و نفت آمریکا نیز به زیر ۷۲ دلار عقبنشینی کرد. با این حال، جمع این هفته برای بازار نفت، افزایشی حدود ۴ تا ۵ درصدی به همراه داشت.
تقاضا در مسیر کاهش
آژانس بینالمللی انرژی روز جمعه در تازهترین گزارش ماهانه خود اعلام کرد که تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال گذشته حدود ۱۱۰ هزار بشکه در روز کاهش خواهد یافت که نخستین کاهش سالانه تقاضا از زمان همهگیری کرونا محسوب میشود.
با این حال، این آژانش تأکید کرد که روند بهبود تقاضا آغاز شده و پیشبینی میشود در سهماهه چهارم سال جاری، مصرف جهانی نفت نسبت به ماه مه بیش از ۸۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد.
اما مهمترین هشدار آژانس بینالمللی انرژی این بود که برقراری صلح پایدار میان آمریکا و ایران، تنها راه بازگشت بازار نفت به حالت عادی است. هرگونه تشدید تنش در تنگه هرمز، روند بهبود عرضه و تقاضا را مختل خواهد کرد.
تنگه هرمز؛ شاهرگ حیاتی در کانون نگرانیها
تنگه هرمز پیش از جنگ، روزانه حدود یکپنجم از عرضه نفت و گاز طبیعی مایع جهان را از خود عبور میداد. هرچند در روزهای اخیر تردد نفتکشها بهطور کامل متوقف نشده، اما سرعت عبور بهطور محسوسی کاهش یافته و گزارشها از حمله به چند شناور تجاری در این آبراه حکایت دارد.
تحلیلگران معتقدند بازار تا چند روز قبل تصور میکرد ریسکهای ژئوپلیتیکی در حال کاهش است، اما تحولات جدید باعث شده ریسک دوباره به قیمت نفت بازگردد؛ چراکه هرگونه تشدید تنش در تنگه هرمز میتواند نوسانات بازار را افزایش دهد و قیمتها را در کوتاهمدت تحت فشار صعودی قرار دهد.
ذخایر استراتژیک آمریکا در پایینترین سطح تاریخ
نکته نگرانکنندهای که تحلیلگران به آن اشاره میکنند، وضعیت ذخایر استراتژیک نفت آمریکاست. این ذخایر اکنون به کمترین میزان از سال ۱۹۸۳ تاکنون رسیده و فضای مانور چندانی برای جبران کمبود در صورت تشدید تنشها باقی نگذاشته است.
جیووانی استانوو، تحلیلگر بانک یوبیاس، در این باره به رویترز گفته است: «تنشهای جدید در خاورمیانه و نگرانیها در مورد حملات به کشتیها میتواند صادرات نفت از خاورمیانه را کاهش دهد.»
چشمانداز؛ صلح یا تشدید؟
به زعم کارشناسان در صورت تداوم تنش در سطح فعلی، قیمت نفت برنت در محدوده ۷۵ تا ۸۵ دلار نوسان خواهد داشت. اگر درگیری گسترش یابد و تنگه هرمز برای چند روز مسدود شود، قیمت نفت میتواند از ۱۰۰ دلار عبور کند. همچنین در صورت بازگشت به گفتوگو و احیای آتشبس، قیمتها ممکن است تا محدوده ۷۰ دلار عقبنشینی کنند.
