به گزارش ایسنا، «تیرکس» (Tyrannosaurus rex) با دندانهای خنجریشکل، قدرت آرواره استخوانشکن و جثه غولپیکرش، در اواخر دوره کرتاسه بر غرب آمریکای شمالی فرمانروایی میکرد. اکنون بقایای فسیلشده این جانور قرار است با قیمتی که هر خریداری را شوکه میکند، بر صحنه حراجیها سلطه پیدا کند.
«گاردین» نوشت، یکی از بزرگترین و کاملترین اسکلتهای دایناسور «تیرکس» که تاکنون کشف شده است، در حراجی ساتبیز در نیویورک با برآورد قیمت ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلار (۱۵ تا ۲۲٫۴ میلیون پوند) سهشنبه به مزایده گذاشته میشود.
گفته شده ممکن است قیمت نهایی از این هم بیشتر شود. در حال حاضر رکورد فروش به یک دایناسور «استگوسور» به نام «اپکس» (Apex) تعلق دارد که در حراج ساتبیز در سال ۲۰۲۴ میلادی به قیمت ۴۴٫۶ میلیون دلار فروخته شد که ۱۱ برابر قیمت برآورد شده بود.
اسکلت تیرکس که به تازگی راهی حراجی شده است، «گاس» (Gus) نام دارد و قدمت آن به حوالی ۶۷ میلیون سال پیش میرسد. این دایناسور ۳.۸ متری درحالی در حراجی عرضه میشود که با ژست یک شکارچی معرفی شده است.
در آگهی حراج آمده است: «دندانهای عظیم آن در میان آروارههای کاملا باز به نمایش گذاشته شدهاند.»
گمان میرود این فسیل متعلق به یک «تیرکس» بالغ، بزرگجثه و نیرومند باشد. این اسکلت از سال ۲۰۲۱ طی سه سال عملیات حفاری، در مزرعهای در شهرستان «هاردینگ» واقع در ایالت داکوتای جنوبی، توسط شرکت تجاری «Theropoda Expeditions» و با اجازه مالک زمین، «گری گاس لیکینگ»، کشف و استخراج شد.
«کول جیکوبز»، کاوشگر میدانی این شرکت، در ویدیوی تبلیغاتی حراجی «ساتبیز» گفت: «در امتداد جاده راه میرفتم و این اولین چیزی بود که در نخستین روز دیدم. استخوان کف پای دایناسور را دیدم که از زمین بیرون زده بود.»
نام «گاس» نیز به افتخار «گری لیکینگ» انتخاب شده است که پیش از پایان عملیات حفاری درگذشت.
نکته اینجاست که گرچه «گاس» بیشک یک کشف بسیار مهم است، اما از نگاه دانشمندان نمونهای از یک مشکل بزرگ نیز محسوب میشود.
پروفسور «ریچارد باتلر»، دیرینهشناس مهرهداران در دانشگاه «بیرمنگام»، گفت: «روند کنونی بازاریابی و فروش فسیلهای دایناسورها به شکل آثار هنری کمیاب با قیمتهای سرسامآور در حراجیها بسیار نگرانکننده است، همانطور که ایده خریداری فسیلهای دایناسور به عنوان نمادی از جایگاه اجتماعی یا یک کالا نیز نگرانکننده است.»
«باتلر» افزود: «فسیلی که در مجموعه یک موزه معتبر نگهداری نشود، قابل مطالعه نیست و در نتیجه، فرصت برای پژوهش آن وجود ندارد. فسیلها صدها سال است که خریدوفروش میشوند، اما قیمتها اکنون بیش از پیش از توان مالی موزهها خارج شدهاند و این موضوع به زیان علم تمام میشود.»
پروفسور «استیون بروسات» (Stephen Brusatte) از دانشگاه ادینبرو نیز با این نظر موافق است. او گفت: «از آنجا که این دایناسور در آمریکا کشف شده و در ایالات متحده هر کسی میتواند هرچه را در زمین خود پیدا میکند، هر طور که بخواهد استفاده کند، این حراج از نظر قانونی مشکلی ندارد. اما بهعنوان یک دانشمند، همچنان باعث نگرانی من است.»
«بروسات» با اشاره به اینکه در برخی کشورها، مانند برزیل و مغولستان، همه فسیلها متعلق به دولت هستند، افزود: «اگر چنین دایناسوری در حراج، دهها میلیون دلار فروش برود، دیگر دانشمندان، موزهها یا دانشگاهها هیچ کاری از دستشان برنمیآید. فقط افراد فوقثروتمند توان پرداخت چنین قیمتهایی را دارند.»
نخستین تیرکسی که در یک حراج فروخته شد، نمونهای به نام «سو» بود. این اسکلت چهار متری در داکوتای جنوبی کشف شد و در سال ۱۹۹۷ میلادی با قیمت ۸ میلیون دلار توسط موزه «فیلد» در شیکاگو و با حمایت مالی اهداکنندگان خصوصی و شرکتهایی از جمله «مکدونالد» خریداری شد.
از آن زمان تاکنون، جمعآوری فسیل به سرگرمی افراد ثروتمند و چهرههای مشهور، از جمله «لئوناردو دیکاپریو»، تبدیل شده است.
«مایکل بنتون»، استاد دیرینهشناسی مهرهداران دانشگاه بریستول نیز نگرانی خود را از خارج شدن موزهها و دانشگاهها از رقابت در حراجها ابراز کرد. او افزود: «زمانی که خریدار متوجه شود با امانت دادن یا اهدا کردن فسیل به یک موزه یا تأمین مالی یک نمایشگاه سیار، لذت بیشتری از خرید خود خواهد برد، گاهی اوقات اوضاع میتواند خوب پیش برود.»
«اپکس» یکی از همین موارد است. این اسکلت توسط «کن گریفین»، یک میلیاردر خریداری شد و سپس برای چهار سال به موزه تاریخ طبیعی آمریکا امانت داده شد.
با این حال، دکتر «توماس کار»، دیرینهشناس مهرهداران و دانشیار کالج کارتاژ در ایالت ویسکانسین، معتقد است که صرفا اجازه دادن مالکان خصوصی برای مطالعه فسیلها، کافی نیست.
«توماس کار» گفت: «هیچ تضمینی وجود ندارد که یک فسیل در یک مجموعه خصوصی برای همیشه همانجا باقی بماند، این در حالی است که مأموریت یک مؤسسه عمومی حفظ، نگهداری و مدیریت دائمی مجموعههای خود است...فسیلها باید همواره در دسترس باشند تا بشود، مشاهدات گذشته را دوباره بررسی کرد و به یافتههای جدید رسید. فسیلها دادههای علمی هستند، بنابراین باید همیشه برای مطالعه در دسترس باشند.»
«کار» همچنین به این موضوع اشاره کرد که حتی امانت دادن فسیل به موزهها نیز مشکلاتی دارد و توضیح داد: «مشکل اینجاست که یک فسیل متعلق به مالک خصوصی ممکن است هر لحظه از موزه پس گرفته شود و به خانه صاحبش بازگردد. در نتیجه، اصول دسترسپذیری و قابلیت تکرار پژوهش تضمین نمیشود.»
در واقع، بسیاری از مجلات علمی اکنون شرط میکنند که مقالههای پژوهشی باید بر پایه فسیلهایی نوشته شوند که در مخزنهای عمومی دائمی نگهداری میشوند.
«بروسات» گفت: «وقتی پژوهشی منتشر میکنیم، باید مطمئن باشیم که قابل تکرار است. یعنی دانشمندان دیگر بتوانند دادهها و نتایج ما را بررسی و نتیجهگیریهای ما را تایید یا رد کنند. تنها راه تحقق این موضوع آن است که فسیلهای دایناسور در موزه نگهداری شوند تا دسترسی پژوهشگران به آنها تضمین شده باشد.»
«توماس کار» گفت که تا زمانی که شکار و کشف فسیل توسط به صورت خصوصی، به جای حراجیها یا فروشگاههای فسیل، در نهایت به موزهها یا دانشگاهها منتهی شود، اهمیتی ندارد که چه کسی نخستین بار دایناسور را پیدا کرده است.
اما به گفته او، فسیلهایی مانند «گاس» بهتر است همانند کشورهایی نظیر مغولستان، از حمایت قانونی در برابر بهرهبرداری تجاری در زمینهای خصوصی برخوردار باشند و جمعآوری فسیلهای کمیاب، مانند فسیل دایناسورها، تنها توسط مؤسسات علمی و دانشگاهی انجام شود.
«بروسات» با بیان اینکه دلیل خرید فسیل دایناسورها توسط برخی افراد را درک میکند، گفت: «اگر من هم یک میلیاردر بودم، احتمالا یکی میخریدم.»
او همچنان تاکید کرد که آن را به یک موزه اهدا میکرد تا هم مورد مطالعه قرار گیرد و هم در معرض دید عموم قرار گیرد و در ادامه افزود: «امیدوارم این بار همین اتفاق بیفتد.»
در مقابل، کارشناسان حراجی «ساتبیز» از حفاری «گاس» توسط یک شرکت خصوصی دفاع کردهاند. به گفته آنها، اگر چنین شرکتهایی وجود نداشتند، ممکن بود بسیاری از دایناسورها هرگز از دل زمین بیرون آورده نشوند. آنها همچنین معتقدند قیمت بالای این فسیل بازتابی از اهمیت علمی آن و تلاش گستردهای است که برای کشف و استخراج آن صرف شده است.
انتهای پیام
