به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، امیر نظامی اصل از مرکز تحقیقات ترومای دانشگاه علوم پزشکی آجا بههمراه یکی از همکاران همدانشگاهی خود و با همراهی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، پژوهشی را انجام دادهاند.
این پژوهش که با نگاهی مروری انجام شده، به بررسی پیشرفتهای اخیر در استفاده از چاپ زیستی سهبعدی برای ترمیم زخم میپردازد و تلاش میکند تصویری جامع از کاربردهای این فناوری در بازسازی پوست و مهندسی بافت ارائه دهد.
روش کار این پژوهش بر پایه مرور علمی مطالعات پیشین است. در این تحقیق، انواع مختلف چاپ زیستی سهبعدی از جمله چاپ زیستی قطرهای، اکستروژن و استریولیتوگرافی بررسی شدهاند. سپس نقش این روشها در تولید جایگزینهای پوستی با ویژگیهایی مانند خاصیت ضدباکتریایی و آنتیاکسیدانی مورد بحث قرار گرفته است.
یافتههای این پژوهش نشان میدهند که هر یک از روشهای چاپ زیستی مزایا و قابلیتهای خاص خود را دارند. برای مثال، چاپ زیستی اکستروژن به دلیل سادگی، هزینه کمتر و امکان استفاده از مواد متنوع، یکی از پرکاربردترین روشها به شمار میرود و امکان ترکیب سلولهای زنده با مواد ژلمانند را فراهم میکند.
در مقابل، روش استریولیتوگرافی با استفاده از نور کنترلشده، دقت بسیار بالایی در ساخت بافتهای پیچیده دارد و برای مهندسی بافتهایی مانند استخوان و عصب مناسب است.
در بخش دیگری از یافتهها، به چاپ زیستی قطرهای اشاره شده که به دلیل سرعت و دقت بالا، امکان جایدهی دقیق سلولها، داروها و فاکتورهای رشد را فراهم میکند.
این روش بهعنوان یکی از فناوریهای برجسته آینده معرفی شده و پیشبینی میشود نقش مهمی در ساخت اعضای جایگزین عملکردی ایفا کند. همچنین استفاده از چاپ زیستی در تولید پانسمانهای فعال زخم، که قادر به حفظ رطوبت و تبادل مناسب اکسیژن هستند، بهعنوان یکی از دستاوردهای مهم این حوزه مطرح شده است.
اهمیت این یافتهها در آن است که نشان میدهند چاپ زیستی سهبعدی میتواند روند بهبود زخمها، بهویژه در سوختگیها و آسیبهای شدید پوستی، را تسریع کند.
پانسمانهای چاپشده زیستی با خواص ضدباکتریایی و آنتیاکسیدانی، نهتنها از عفونت جلوگیری میکنند، بلکه شرایط مناسبی برای رشد بافت جدید فراهم میآورند. علاوه بر این، توجه به مهندسی بافت عروقی و فرایندی به نام آنژیوژنز، یعنی ایجاد رگهای خونی جدید، نقش کلیدی در موفقیت ترمیم پوست دارد.
در این پژوهش تأکید شده است که با وجود پیشرفتهای چشمگیر، چاپ زیستی هنوز با چالشهایی روبهرو است. انتخاب جوهرهای زیستی مناسب، که ترکیبی از سلولها و مواد سازگار با بدن هستند، یکی از مسائل اساسی در این خصوص محسوب میشود. همچنین ایجاد ساختارهایی با خواص مکانیکی و زیستی قابل قبول و هماهنگی آنها با بافت میزبان، نیازمند تحقیقات بیشتر است. با این حال، تمرکز پژوهشهای کنونی بر بهبود این پارامترها، امیدواری به آیندهای روشن در پزشکی بازساختی را افزایش داده است.
گفتنی است این یافتهها در فصلنامه «نانومقیاس» وابسته به انجمن نانوفناوری ایران منتشر شدهاند؛ نشریهای علمی که به انتشار پژوهشهای مرتبط با فناوریهای نوین در حوزه نانو و کاربردهای پزشکی آن میپردازد و بستری برای معرفی دستاوردهای پژوهشگران ایرانی فراهم میکند.
