مریخنورد کنجکاوی ناسا مجموعهای از مولکولهای آلی پیچیده را در سنگماسههای ۳.۵ میلیارد ساله سیاره سرخ کشف کرد که در میان آنها، برای نخستینبار نشانههایی از پیشسازهای شیمیایی DNA و RNA دیده میشود. این یافتهها که در دهانه «گیل» به دست آمده، ثابت میکند مواد آلی مهم میتوانند میلیاردها سال در شرایط سخت مریخ دوام بیاورند.
جستوجوی مداوم بشر برای یافتن حیات در سیاره سرخ حالا به نقطه عطف جدیدی رسیده است. براساس پژوهش اخیر، ناسا برای اولینبار در خارج از سیاره زمین، از یک روش شیمیایی خاص موسوم به «شیمی تر» با استفاده از ماده «تترا متیل آمونیوم هیدروکسید» (TMAH) استفاده کرده است. این ماده شیمیایی یک کاتالیزور است و به ابزارهای کاوشگر امکان میدهد تا مولکولهای آلی بزرگ و پیچیده محبوس در سنگها را بشکنند و آنها را به فرمی قابلتحلیل برای آزمایشگاه سیار خود (SAM) تبدیل کنند.
نمونههای مورد مطالعه، از منطقهای غنی از رس به نام Glen Torridon واقع در دهانه عظیم گِیل استخراج شدهاند. این سنگماسهها قدمتی فراتر از تصور دارند و حدود ۳.۵ میلیارد سال از عمر آنها میگذرد. نتایج تحلیلها جالب توجه بود: بیش از ۲۰ نوع مولکول آلی مختلف شناسایی شد. در این میان، حضور ترکیبات سنگین و پیچیدهای نظیر نفتالین و بنزوتیوفن تأیید شد که بزرگترین ترکیبات آلی یافتشده در مریخ تا به امروز محسوب میشوند.
اما هیجانانگیزترین بخش این اکتشاف، ردیابی احتمالی N-هتروسیکلها است. اینها در واقع ترکیبات حلقوی حاوی نیتروژن هستند که ساختار اصلی مولکولهای وراثتی یعنی DNA و RNA را در زمین تشکیل میدهند.
محققان معتقدند این کشف بسیار عمیق و بنیادین است؛ چرا که این ساختارها هرگز پیشازاین نه در سطح مریخ و نه در هیچکدام از شهابسنگهای مریخی یافت نشده بودند. این هتروسیکلها میتوانند قطعات گمشده پازلی باشند که نحوه شکلگیری مولکولهای پیچیده حامل نیتروژن در مریخ را توضیح میدهند.
بهرغم تمام این اکتشافات دانشمندان با قطعیت نتیجهگیری نمیکنند. اگرچه این کشف هنوز آن مدرک قطعی برای وجود حیات نیست، اما ثابت میکند که زیربنای حیات (آنگونه که ما میشناسیم) در مریخ باستانی فراهم بوده است. نکته مهم دیگر، تأیید بقای این مواد در برابر تابشهای مرگبار سیاره سرخ برای میلیاردها سال است.
